Procesi i Berlinit – kartoni i kuq për Kosovën ose vetëm paralajmërim

Në prag të dhjetëvjetorit të nisjes së Procesit të Berlinit dhe samitit jubilar më 14 tetor në Berlin, Kosova, si një nga gjashtë pjesëmarrësit nga Ballkani Perëndimor, përballet me paralajmërime se mund të përjashtohet nga ajo që ofron kjo iniciativë. Sikur kërcënimet me karton të kuq të mos vinin nga Gjermania, ndoshta kjo temë nuk do të kishte ngritur aq shumë zhurmë në Prishtinë, kështu, analistët vlerësojnë se qeveria e Kosovës është shënjestruar si ajo që prish lojën, ndërsa skenarin "gjashtë minus një" e konsiderojnë tragjik.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

I dërguari special i Gjermanisë për Ballkanin Perëndimor, Manuel Zaracin, ka vizituar Prishtinën dy herë në tetë ditë, dhe në fund të vizitës së dytë, ai bëri të ditur se marrëveshja për tregun e lirë të përbashkët mund të vazhdojë edhe pa Kosovën, pasi që për propozimet e propozuara mori përgjigje negative nga kryeministri Albin Kurti.

Në një intervistë për Kohën, Zaracin ka shpjeguar se ka insistuar që Kosova të zhbllokojë hyrjen e mallrave serbe, në mënyrë që tregtia e lirë të ekzistojë sërish në rajon, dhe që Kosova të përfaqësohet në Cefta me yll, në vend që të përfaqësohet përmes UNMIC-ut. Me zbatimin e Marrëveshjes së Ohrit, siç tha ai, ylli mund të hiqet. Mirëpo, siç doli dhe siç pohon Zaracin, problem për Qeverinë e Kosovës nuk është paraqitja me yll në Cefta, por heqja e ndalesës për importin e mallrave nga Serbia.

“Qeveria është dakord me këtë (yllin). Por ajo nuk është dakord për pjesën e dytë. Kthimi i tregtisë së lirë në Kosovë. Ata pretendojnë se për këtë kanë arsye sigurie. Në muajt e fundit jemi përpjekur intensivisht, në bisedime me lidershipin e Kosovës, të njohim interesat e sigurisë së Kosovës dhe kemi vënë në tavolinë obligimet serioze të sigurisë së Gjermanisë dhe partnerëve tjerë, në kufirin e Kosovës. Ne folëm për vendosjen e pajisjeve me rreze x dhe gjëra të tilla. Por ne nuk mund të pajtoheshim. Nuk do të ndalemi vetëm sepse Kosova po bllokon”, ka thënë ndër të tjera Zaracin dhe në atë kontekst ka përmendur formulën “gjashtë minus një”.

Fjalët e të dërguarit gjerman në Prishtinë i dëgjoi secili ashtu siç deshi.

Kështu, kryetari i Kuvendit të Kosovës, Glauk Konjufca, ka deklaruar se nuk pret që Kosova të lihet jashtë procesit të Berlinit në takimin e 14 tetorit, sepse ai proces nuk përfshin vetëm çështjen e Ceftës, ndërsa presidentja e Kosovës Vjosa Osmani tha se ekziston rreziku që Kosova të përjashtohet nga procesi i Berlinit.

“Më duket si një ndryshim shumë i vogël që nuk duhet të rezultojë me përjashtimin e Kosovës nga procesi i Berlinit. Kërcënimi ekziston, por kushdo që negocion në emër të Republikës duhet të insistojë në propozime të reja”, tha ajo dhe paralajmëroi se do të angazhohet që Gjermania të mos e përjashtojë Kosovën.

Analisti Artan Muhaxhiri thotë për Kosovo online se paralajmërimi i Manuel Zaracinit duhet trajtuar si një ultimatum dhe se qeveria e Kosovës duhet urgjentisht të merret me të sepse do të ishte tragjike nëse Kosova do të mbetej jashtë procesit të Berlinit.

Sipas Muhaxhirit, Zaracin dëshmoi se ishte aleat i Kosovës dhe ishte shumë miqësor dhe pozitiv ndaj institucioneve dhe liderëve të Kosovës, prandaj fjalët e tij duhet të trajtohen si ultimatum sepse erdhën pas një periudhe të gjatë diskutimesh që nuk ishin publike.

“Nëse këto fjalë të ashpra vijnë nga një politikan si Zaracin, atëherë qeveria e Kosovës duhet të merret urgjentisht me të, sepse janë sinjal se puna në terren në lidhje me procesin e integrimeve evropiane po ngushtohet gjithnjë e më shumë dhe se ekziston një rrezik real se Kosova mund të anashkalohet në projekte të mëdha. Nëse kjo do të ndodhte me procesin e Berlinit, do të ishte tragjike sepse është mënyra më e mirë për Kosovën që të përparojë në integrimet evropiane. Nëse ky proces ndërpritet, do të ishte absolutisht lajmi më negativ për Kosovën dhe do të kishte pasoja të mëdha negative, edhe në të ardhmen, sepse proceset si ky kanë inerci dhe nëse do të prisheshin, atëherë do të na duhej shumë energji. të futemi në një pozitë në të cilën jemi tani, pra është absolutisht e panevojshme”, thotë Muhaxhiri.

Ai beson se kryeministri Kurti është i detyruar të përpiqet të gjejë një rrugë diplomatike për zgjidhjen e këtij problemi, sepse nëse ndodh ajo që paralajmëron Zaracin, do të përkeqësohet për Kosovën sa i përket marrëdhënieve me aleatët që marrin vendime të rëndësishme në BE dhe që kanë të bëjnë me proceset integruese evropiane.

Muhaxhiri vlerëson se deklaratat si ajo e Zaracinit sigurisht që krijojnë shumë presion mbi Kurtin si nga jashtë ashtu edhe nga brenda, por se vetëm nga Kurti varet nëse ai do të dorëzohet.

“Opinioni publik në Kosovë ka diskutuar shumë për këto ultimatume, por gjithçka varet nga kryeministri Kurti, nga agjenda e tij politike, identiteti dhe ideologjia e tij politike dhe se sa dëshiron të bëjë kompromise. Mendoj se është shumë e gabuar që kryeministri Kurti i sheh kompromiset si gjëra absolutisht negative. Kur je politikan dhe lider i një vendi, duhet të bësh kompromise për të fituar disa avantazhe në një fushë tjetër. Nëse kryeministri Kurti merr fjalë të ashpra nga një politikan mik siç është Zaracin, atëherë mund të imagjinohet se çfarë mendojnë apo diskutojnë politikanët e tjerë që nuk janë aq miqësorë. Prandaj mendoj se ky është momenti i fundit që kryeministri Kurti duhet ta rishqyrtojë politikën dhe qasjen e tij, sepse me këtë qasje do të ketë gjithnjë e më shumë probleme në të ardhmen”, thekson Muhaxhiri.

Analisti nga Tirana Frrok Çupi thotë për portalin tone se para samitit të ri të Procesit të Berlinit, qëndrimi i kryeministrit të Kosovës Albin Kurti krijoi shumë tensione, prandaj Gjermania dëgjoi se samiti mund të mbahej sipas formulës “gjashtë minus një”. dmth se Kosova mund të mos marrë pjesë. Sipas vlerësimit të tij, kjo do t'i shkaktonte dëme të mëdha jo vetëm Kosovës, por edhe projektit evropian në Ballkan.

Çupi kujton se nisma e Procesit të Berlinit e ka origjinën në Gjermani dhe është krijuar për vendet e Ballkanit Perëndimor me qëllim të rritjes së bashkëpunimit mes tyre, promovimit të paqes dhe miqësisë në rajon dhe se qëllimi i nismës është krijimi i një tregu të përbashkët.

“Kurti e lavdëroi me vite procesin e Berlinit, ishte një armë për të kundërshtuar Ballkanin e Hapur. Ai deklaroi se Ballkani i Hapur është vepër e Serbisë dhe se nuk ndihmon bashkëpunimin në Ballkan. Tani ai po lufton edhe kundër Procesi i Berlinit, i cili tregon se ai nuk është i sinqertë për Ballkanin e Hapur dhe se ai nuk e pranon bashkëpunimin, i referohet procesit të bashkëpunimit ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, zgjidhjes së shumë çështjeve që kanë krijuar tensione mes Serbisë dhe Kosovës. Analistët dhe politikanët evropianë janë të mërzitur dhe madje flasin për luftë në Ballkan”, thotë Çupi.

Ai kujton deklaratën e ambasadorit amerikan në Beograd, Kristofer Hill, se Serbia dhe Franca jo vetëm që arritën marrëveshje për blerjen e avionëve Rafal, por kjo nënkupton edhe fillimin e bashkëpunimit me forcat e armatosura të NATO-s dhe hapin pozitiv të Serbisë drejt Euro- Institucionet e Atlantikut, ndërsa Kosova, deklarojnë se Çupi nuk ka bërë asnjë hap përpara në ndërkohë.

" Problemi është se lideri i Kosovës sillet në mënyrë introspektive, me nervozizëm dhe kokëfortë ndaj synimeve të Perëndimit. Kjo minon strategjinë perëndimore. Procesi i Berlinit është i rëndësishëm sepse e dimë që Lufta e Parë Botërore filloi pikërisht në Ballkan dhe nuk ishte rastësi, dhe është interesante se ideja e bashkëpunimit në Ballkan u hodh në 2014, njëqind vjet pas shpërthimit. të asaj lufte”, thotë Çupi.

Qëndrimi i Kurtit, siç vlerëson ai, dëmton marrëdhëniet Kosovë-Shqipëri.

“Kurti nuk është dakord me qëndrimet paqësore të qeverisë shqiptare, është kundër bashkëpunimit në Ballkan dhe kundër qëndrimit të qeverisë shqiptare si një aleat shumë i mirë i SHBA-së dhe BE-së. Me sa duket do të ketë një debat të madh për nëse qeveria e Kosovës do të pranojë alternativën perëndimore dhe pro-amerikane apo do të kërkojë rrugë të tjera”, thotë Çupi.

Se mesazhi i të dërguarit gjerman duhet të merren seriozisht beson edhe studiuesi i Institutit për Studime Evropiane, Petar Qurçiq, i cili thotë se pritet që Gjermania të jetë ajo që do të frenojë Kurtin dhe do të qetësojë tensionet e tepërta të shkaktuara nga qeveria e tij.

Siç shton ai, kjo ka ndodhur në vitet e kaluara në situata të ndryshme krize, por në një këndvështrim më të gjerë, nuk e ndryshon qëndrimin e Berlinit ndaj Kosovës.

“Përkundrazi, do të mbetet ashtu siç ka qenë. Nuk duhet harruar se nga njëra anë Gjermania është një nga sponsorët kryesorë të pavarësisë së Kosovës, por nga ana tjetër Berlini pritet të kthejë instrumentet politike të ndikimit përmes ekonomisë. Pse përmendet përjashtimi nga procesi i Berlinit? Sepse është një lloj levë politiko-ekonomike e pushtetit përmes së cilës ndikohen vendet e Evropës Juglindore. Është një instrument shumë i rëndësishëm”, thotë Qurçiq për Kosovo online.

Ai, megjithatë, thekson se pyetja është nëse kjo do të ndikojë që autoritetet në Prishtinë të ndryshojnë vendimet e tyre, duke pasur parasysh se që nga ardhja e parë në pushtet e Lëvizjes Vetëvendosje e Kurtit, e më pas tensionet politike janë rritur.

“Prandaj, ndoshta, nuk duhet të presim shumë nga paralajmërimet e Zaracinit, por është një sinjal shumë i rëndësishëm se Berlini ka regjistruar edhe pasojat negative të ekstremizmit politik, pra ndoshta edhe Kosova, e cila është e izoluar ekonomikisht dhe politikisht për shkak të veprimeve të njëanshme duke u kryer, do të kuptojnë se ato duhet të jenë shumë më proaktive”, shton Qurçiq.

Në pyetjen se çfarë është më e sigurtë – se Kurti do të heqë ndalesën për mallrat serbe deri në Samitin e Berlinit në tetor dhe Kosova do të jetë në këtë samit apo se do të lihet jashtë takimit, bashkëbiseduesi ynë thotë se është e vështirë të parashikohet dhe se të dyja opsionet janë të hapura.

“Unë jam më afër mundësisë që Kosova të jetë prezente, aq më tepër që është e rëndësishme për vetë Gjermaninë, por pyetja e vetme është se si do t'i zbatojë Kosova kërkesat gjermane”, thotë Qurçiq.

Përndryshe, zyrtarë të lartë të gjashtë vendeve anëtare të Ballkanit Perëndimor dhe kolegët e tyre nga vendet pritëse të Procesit të Berlinit takohen të paktën një herë në vit në Samit dhe në takimet përgatitore ministrore. Vitin e kaluar, samiti u organizua nga Tirana. Procesi përfshin gjithashtu institucionet e BE-së, institucionet financiare ndërkombëtare, shoqërinë civile dhe bizneset në rajon.

Ajo u krijua me iniciativën e ish-kancelares gjermane Angela Merkel dhe anëtarët e saj janë Serbia, Maqedonia e Veriut, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Mali i Zi dhe Shqipëria. Në vitin 2022, ata nënshkruan marrëveshje për njohjen reciproke të kartave të identitetit, diplomave universitare dhe kualifikimeve profesionale, dhe në vitin 2020 u miratua Plani i Veprimit për tregun e përbashkët rajonal.