Krasniqi: BE duhej të ishte përfshirë më herët në zgjidhjen e statusit të gjyqtarëve dhe prokurorëve serbë

Profesori i së drejtës, Kolë Krasniqi, thotë për Kosovo online se vendimet e fundit të Këshillit Gjyqësor dhe Këshillit Prokurorial të Kosovës lidhur me gjyqtarët dhe prokurorët serbë nuk nënkuptojnë heqje dorë nga marrëveshjet përkatëse apo nga parimet e një sistemi gjyqësor shumetnik.

Krasniqi më tej thekson se këto vendime përfaqësojnë refuzimin e kthimit automatik dhe kolektiv në punë të gjyqtarëve dhe prokurorëve serbë, të cilët në vitin 2022 u larguan në mënyrë të organizuar nga institucionet e Kosovës.

„Dorëheqjet e tyre ishin pjesë e një veprimi të koordinuar politik dhe, rrjedhimisht, prodhuan pasoja juridike dhe institucionale. Gjyqtarët dhe prokurorët janë bartës të pushtetit shtetëror dhe duhet të jenë të pavarur nga çdo ndikim politik apo etnik, si dhe nga autoritetet jashtë rendit kushtetues të Kosovës. Prandaj, nuk mund të kërkohet që, pas gati katër vjetësh, ata të kthehen kolektivisht në punë sikur dorëheqjet e tyre të mos kishin prodhuar pasoja juridike. Megjithatë, Kosova mbetet e obliguar ta ruajë karakterin shumetnik të sistemit gjyqësor. Zgjidhja më e drejtë do të ishte shpallja e konkurseve të reja, të hapura dhe transparente, në të cilat edhe ish-gjyqtarët dhe ish-prokurorët serbë do të mund të aplikonin individualisht, duke iu nënshtruar vlerësimit të integritetit, profesionalizmit, paanshmërisë dhe pavarësisë së tyre nga ndikimi politik“, thotë Krasniqi.

Ai konsideron gjithashtu se BE-ja nuk mund t’i diktojë Këshillit Gjyqësor dhe Këshillit Prokurorial se si të vendosin.

„Pavarësia e tyre nënkupton pavarësi jo vetëm nga Qeveria dhe partitë politike të Kosovës, por edhe nga Beogradi, Brukseli dhe çdo autoritet tjetër i jashtëm. Bashkimi Evropian mund të japë rekomandime, të kërkojë zbatimin e marrëveshjeve dhe të ndërmjetësojë në arritjen e marrëveshjeve të reja, por vendimi përfundimtar u takon institucioneve kompetente të Kosovës, në përputhje me Kushtetutën dhe ligjin“, konsideron Krasniqi.

Megjithatë, ai thekson se Bashkimi Evropian duhej të ishte përfshirë shumë më herët.

„Për gati katër vjet, statusi juridik i këtyre dorëheqjeve mbeti i pazgjidhur. Si ndërmjetësuese në dialog, BE-ja mund të kishte ndihmuar në krijimin e një mekanizmi ligjor, individual dhe transparent për riintegrimin e tyre gradual në sistemin gjyqësor të Kosovës, në vend që tani, pas katër vjetësh, të kërkojë kthimin e tyre kolektiv dhe automatik“, thotë ai.

Në të njëjtën kohë, institucionet e Kosovës nuk i kanë ndjekur gjithmonë kërkesat e Bashkimit Evropian për koordinim paraprak.

„Kjo përfshin mbylljen e strukturave paralele dhe degëve të Postës së Serbisë, zbatimin e rregullave për transaksionet me para të gatshme, çështjen e dinarit dhe disa veprime që lidhen me urat mbi lumin Ibër. Bashkimi Evropian gjithashtu ka kërkuar hapa konkretë drejt themelimit të Asociacionit të komunave serbe. Megjithatë, mungesa e koordinimit nuk e bën automatikisht një veprim të paligjshëm. Kosova ka të drejtë dhe obligim ta zbatojë Kushtetutën dhe ligjet në të gjithë territorin e saj. Por, edhe kur një vendim është i ligjshëm, mënyra, koha dhe proporcionaliteti i zbatimit të tij mund të ndikojnë në marrëdhëniet ndërmjet komuniteteve dhe në marrëdhëniet me Bashkimin Evropian, Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe aleatët e tjerë perëndimorë. Përgjegjësia për ngecjen e dialogut nuk mund t’i atribuohet ekskluzivisht Kosovës. Serbia mbështeti largimin e serbëve nga institucionet e Kosovës, kundërshtoi anëtarësimin e Kosovës në organizatat ndërkombëtare dhe nuk arriti të siguronte përgjegjësi të plotë për sulmin e armatosur në Banjskë. Prandaj, Bashkimi Evropian duhet ta vlerësojë zbatimin e marrëveshjeve sipas të njëjtave standarde dhe t’u kërkojë llogari të dyja palëve“, thotë Krasniqi.

Në fund, ai porosit se mesazhi përmbyllës i Eva Palatovës mund të kuptohet si një përmbledhje diplomatike e përvojës së saj dhe si shprehje e shqetësimit për nevojën e përmirësimit të komunikimit, koordinimit dhe besimit ndërmjet Kosovës dhe Bashkimit Evropian.

„Thirrja e saj për një qasje konstruktive nuk duhet të interpretohet si qëndrim kundër Kosovës, por si këshillë që synon avancimin e saj evropian. Megjithatë, bashkëpunimi duhet të jetë i dyanshëm. Bashkimi Evropian duhet t’i marrë seriozisht shqetësimet e Kosovës lidhur me sovranitetin, rendin kushtetues dhe ndikimin e Beogradit, ndërsa Kosova duhet t’i koordinojë më mirë veprimet e saj me partnerët strategjikë dhe t’i respektojë në mënyrë rigoroze procedurat ligjore. Në këtë rast, zgjidhja nuk duhet të jetë kthimi automatik dhe kolektiv i ish-gjyqtarëve dhe ish-prokurorëve në sistemin gjyqësor të Kosovës, por një proces i ri, transparent dhe individual i rekrutimit. Kjo do të mbronte pavarësinë e gjyqësorit, barazinë etnike, integrimin e komunitetit serb dhe partneritetin strategjik me Bashkimin Evropian“, përfundon Krasniqi.