Gogiq: Kurti është mësuar që pas fjalëve të ashpra dhe retorikës së BE-së të mos pasojnë pasoja konkrete

Politologu Ognjen Gogiq deklaroi për Kosovo online se kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, është mësuar që pas fjalëve të ashpra dhe retorikës së BE-së të mos pasojnë pasoja konkrete, ndërsa situatën lidhur me gjyqtarët dhe prokurorët serbë në Kosovë e cilësoi si të paprecedentë dhe, në përgjithësi, absurde dhe të pazakontë.

Gogiq rikujton se, edhe kur Kosova ishte nën masat e vendosura nga BE-ja për shkak të zhvillimeve në veri në vitin 2023, ndikimi i tyre në praktikë nuk u ndie.

„Pra, ato ishin më shumë masa të vendosura formalisht. Kurti është mësuar se shpërfillja dhe mosrespektimi i rekomandimeve të BE-së nuk do të kenë pasoja praktike. Prandaj ai mund të vazhdojë kështu. E vetmja situatë kur ndodhi ndryshe ishte ajo lidhur me ligjet për të huajt, kur ai pranoi të bënte kompromis dhe të vendoste lehtësime për serbët. Atëherë, para afatit të fundit, pati mesazhe të qarta se kjo do të sillte pasoja të caktuara në marrëdhëniet e tij me shtetet e BE-së, ndaj ai u detyrua të vepronte në përputhje me këto kërkesa. Ndërsa në situata të tjera, ai në fakt e di se nuk do të ketë pasoja“, thotë Gogiq.

Gogiq thotë se situata të tilla me gjyqtarët dhe prokurorët nuk janë përsëritur shpesh, përkatësisht se Brukseli zakonisht reagon vetëm pasi një veprim tashmë është ndërmarrë.

„Kur ndodh diçka, për shembull mbyllja e institucioneve serbe, dhe kur BE-ja thotë se kjo duhet të bëhet në një mënyrë tjetër, në koordinim dhe në marrëveshje me palën serbe, reagimi vjen gjithmonë më pas, kur çështja tashmë ka përfunduar. Pra, kur jemi vënë para një akti të kryer. Nuk ka pasur shumë raste kur paraprakisht është thënë se diçka nuk mund të bëhet, ndërsa ai e ka shpërfillur këtë. Ndoshta shembulli më i mirë, ose më i përafërt me këtë, është ndalimi i dinarit, çështje për të cilën u zhvilluan negociata me Serbinë. Ky ishte një proces që zgjati për një kohë të gjatë. Pra, bëhet fjalë për një proces që u zhvillua gjatë një periudhe të caktuar, fillimisht me pengimin e hyrjes, përkatësisht të futjes së parave të gatshme nga Serbia në Kosovë, e më pas me mbylljen e filialeve, zyrave postare, këmbimoreve dhe institucioneve të tjera“, thotë Gogiq.

Ai rikujton se Kurti, në fakt, i zbatoi të gjitha këto, pavarësisht se që në fillim të këtij procesi ishte thënë se kjo nuk duhej të bëhej.

„Amerikanët, publikisht dhe hapur, i thanë Kurtit se ishin kundër kësaj, ndërsa ai, në fakt, e çoi deri në fund. Kështu që ky është ndoshta shembulli më i afërt me këtë rast. Një shembull tjetër, në fakt, nuk ka. Gjithçka tjetër ka ndodhur më pas, pra pasi diçka tashmë kishte ndodhur. Këtu, në rastin e prokurorëve dhe gjyqtarëve, kjo është një sekret publik. Pra, dihet se prapa dyerve të mbyllura, në fakt, është zhvilluar një proces i ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian ndërmjet palës serbe dhe asaj shqiptare, ku është negociuar kthimi, përkatësisht riintegrimi i gjyqtarëve dhe prokurorëve. Nga pala serbe pritej që të mos i pengonte gjyqtarët dhe prokurorët, përkatësisht t’i inkurajonte ata që t’i tërhiqnin dorëheqjet, ndërsa nga pala shqiptare pritej që t’ua mundësonte kthimin në vendet e tyre të punës, duke mos krijuar pengesa në këtë proces, përkatësisht duke ua mundësuar tërheqjen e dorëheqjeve. Kjo nuk ndodhi“, thotë Gogiq.

Bashkëbiseduesi ynë konsideron gjithashtu se është një pikëpyetje e madhe nëse këta gjyqtarë dhe prokurorë do t’i kishin tërhequr fare dorëheqjet e tyre, sikur dikush të mos i kishte inkurajuar që të ktheheshin në punë, sikur dikush të mos i kishte ftuar ta bënin këtë, si nga Beogradi, ashtu edhe nga Bashkimi Evropian, me garancinë se kthimi i tyre do të realizohej.

„Megjithatë, këtë e bllokuan Këshilli Gjyqësor dhe Këshilli Prokurorial. Kjo, në fakt, është një situatë që i shkon në favor Kurtit, sepse ai mund ta përdorë këtë si arsyetim. Ai thotë: ‘Nuk ka qenë pushteti ekzekutiv ai që ka vendosur për këtë.’ Pra, nuk ishte Qeveria e Kosovës ajo që pengoi kthimin e gjyqtarëve dhe prokurorëve, edhe pse ishte kundër tij, por këtë e bënë dy organe, Këshilli Gjyqësor dhe Këshilli Prokurorial, të cilat gëzojnë autonomi. Janë pikërisht këto organe që kanë kompetencë që fillimisht ta marrin këtë vendim. Kështu që ai këtu ka një arsyetim të qartë“, deklaroi Gogiq.

Ai thekson se, megjithëse dihet se përfaqësues të pushtetit ekzekutiv, konkretisht Albulena Haxhiu, u kishin bërë thirrje këtyre dy organeve që të mos lejonin kthimin e gjyqtarëve dhe prokurorëve, pasi kjo ndodhi, ai megjithatë mund të përdorë si arsyetim se: „Nuk kam qenë unë ai që kam vendosur për këtë.“

„Kjo situatë është e paprecedentë dhe në përgjithësi absurde dhe e çuditshme, sepse shqyrtimi fillestar i këtyre dorëheqjeve, përkatësisht mosshqyrtimi i tyre, zgjati me vite. Pra, dorëheqjet qëndruan për një kohë të gjatë në sirtar dhe, në fakt, këto dy organe i shqyrtuan ato vetëm pasi ishin tërhequr. Kështu që këtu shtrohet një çështje formalo-juridike: nëse ato organe kanë mundur fare t’i shqyrtojnë dorëheqjet që nuk prodhonin më efekt juridik. Kjo tashmë është çështje për instanca të tjera juridike, ku gjyqtarët dhe prokurorët duhet t’u drejtohen gjykatave të tjera në Kosovë — Gjykatës Administrative, Gjykatës Supreme ose Gjykatës Kushtetuese — dhe të përpiqen ta realizojnë këtë përmes rrugëve ligjore. Madje, Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara kanë bërë thirrje që të shfrytëzohen mjetet juridike në mënyrë që ky vendim të rishqyrtohet dhe të mundësohet kthimi i tyre. Tani mbetet vetëm pyetja nëse Kurti dhe pushteti ekzekutiv do të vazhdojnë ta pengojnë këtë proces. Pra, ata kanë mundësi që ta lejojnë kthimin e gjendjes së mëparshme, duke i pranuar ankesat e tyre para instancave gjyqësore“, shpjegon Gogiq.

Në fund, ai thekson se është një pikëpyetje e madhe nëse, pas gjithë kësaj, gjyqtarët dhe prokurorët do të kenë ende vullnet që ta përdorin këtë mekanizëm dhe nëse pushteti ekzekutiv do të përpiqet sërish ta pengojë procesin dhe, ndoshta, të ushtrojë presion mbi organet prokuroriale dhe gjyqësore, si dhe mbi instancat gjyqësore, për ta pamundësuar atë.