Turneu Aziatik i Osmanit: Ofensivë diplomatike e Kosovës ndaj ASEAN-it?

Ambasada e re në Kuala Lumpur, një dekoratë për kryeministrin e Malajzisë dhe, në fund, lehtësimi i udhëtimeve pa viza për qytetarët e Kosovës në Brunej janë elementet kryesore të vizitës disa ditore të presidentes së Kosovës, Vjosa Osmani, në Azinë Juglindore. Për bashkëbiseduesit e Kosovo online, kjo paraqet përpjekje të qartë për ofensivë diplomatike ndaj ASEAN-it – organizatës që bashkon dhjetë vende të këtij rajoni, prej të cilave më e fuqishmja ekonomikisht dhe politikisht, Indonezia, refuzon pa mëdyshje ta njohë pavarësinë e Kosovës.

Shkruan: Gjorgje Baroviq

„Ambasada e Kosovës në Kuala Lumpur është vërtet një pikë kthese e rëndësishme në marrëdhëniet tona bilaterale dhe padyshim do të lehtësojë tregtinë, investimet, arsimin, kulturën dhe turizmin ndërmjet dy vendeve tona. Më e rëndësishmja është bashkëpunimi në fushën e tregtisë dhe investimeve për të shfrytëzuar potencialin e Kosovës dhe lidhjet e saj të forta me Bashkimin Evropian“, deklaroi kryeministri i Malajzisë, Anvar bin Ibrahim.

Paraprakisht, presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, e dekoroi atë me Urdhrin e Pavarësisë.

Më pas, Osmani vizitoi Brunein ku, së bashku me sulltanin Hasanal Bolkiah, nënshkroi marrëveshje për heqjen e vizave.

Ajo e cilësoi këtë si „një hap të rëndësishëm në bashkëpunimin e mëtejshëm“.

Për bashkëbiseduesit e Kosovo online nuk ka asnjë dyshim se Prishtina synon hapa shumë më domethënës brenda ASEAN-it – Shoqatës së Vendeve të Azisë Juglindore, e themeluar në vitin 1967 në Bangkok, Tajlandë.

Nga dhjetë shtetet anëtare, katër e kanë njohur Kosovën: Malajzia, Singapori, Tajlanda dhe Bruneji. Gjashtë vende nuk e kanë bërë këtë: Indonezia, Filipinet, Kamboxhia, Laosi, Myanmari dhe Vietnami.

Trendet dhe solidariteti

Ish-ambasadori i Serbisë në Indonezi, Sllobodan Marinkoviq, i cili ishte edhe ambasadori serb në ASEAN, thotë në një intervistë për Kosovo online se pavarësisht përpjekjeve diplomatike, vendet e tjera të këtij Asociacioni nuk do ta ndryshojnë mendimin e tyre.

Marinkoviq thotë se Prishtina po përpiqet, duke përdorur "solidaritetin mysliman", të ketë një ndikim më të madh në Azinë Juglindore, por edhe të ndjekë "trendet botërore".

"Mendoj se po i bashkohen trendit botëror. Të gjitha fuqitë e mëdha, të gjitha ekonomitë serioze përpiqen të hapen dhe të krijojnë kontakt me Azinë Juglindore. Në këtë shembull të veçantë, më duket se po shfrytëzohet mundësia e solidaritetit mysliman të vendosur që nga fillimi dhe njohja e parë e të ashtuquajturës pavarësi të Kosovës", shpjegon Marinkoviq, i cili ishte ambasador jo-rezident në Malajzi dhe Brunei, si dhe në Vietnam, Kamboxhia, Singapor, Tajlandë dhe Filipine.

Pavarësisht faktit që pas Tajlandës, Kosova tani ka hapur një ambasadë në Malajzi dhe nuk pret “depërtim serioz” nga Prishtina në këtë pjesë të botës.

„Malajzia është një nga vendet e para që e ka njohur pavarësinë e Kosovës dhe pasi në vendet e tjera të ASEAN-it dhe Azisë Juglindore do të ishte shumë e vështirë të bëjnë diçka të ngjashme. Edhe pse kjo është ambasada e tyre e dytë pas asaj në Tajlandë, si Kosovë nuk mund të bëjnë ndonjë depërtim më të madh dhe më serioz. Së pari, këto janë vende të mëdha – Malajzia është një nga ato ‘tigra aziatikë’ që natyrisht ka vështirësi, nuk është siç ishte para 20 vitesh. Por ende është një vend ku të ardhurat për frymë janë mbi 30.000 dollarë“, beson Marinkoviq.

Ai është i bindur se diplomacia e Kosovës po përpiqet në çdo mënyrë të afirmohet në botë dhe se është “e natyrshme” që të përpiqet përmes vendeve që e kanë njohur pavarësinë.

„Për ta është e rëndësishme të afirmohen në botë kudo që munden dhe shkojnë atje ku kanë mundësi. Është e natyrshme që kanë shkuar në dy vende myslimane që i kanë njohur, për të treguar edhe opinionit të tyre publik se po bëjnë diçka, se po punojnë në afirmimin e asaj pavarësie të Kosovës, por përparime të mëdha në marrëdhëniet thelbësore nuk mund të priten aty“, pohon ky diplomat.

Ai thekson se nga dhjetë anëtarë të ASEAN-it, katër e kanë njohur pavarësinë e Kosovës.

"Dhe sipas bindjes sime të thellë, nuk do të përhapet më tej. Gjëja më e rëndësishme për ne është se Indonezia nuk e njohu pavarësinë e Kosovës, si vendi më i madh mysliman në botë. Por, megjithëse u përpoq, nuk mundi të ndikonte te këta të tjerët që të bënin të njëjtën gjë. Përmes organizimit të Konferencës Islamike, ata arritën të përsërisin mbështetjen e tyre për të ashtuquajturën pavarësi, pavarësinë e Kosovës, për të cilën vetëm Indonezia ka rezerva serioze, dhe kështu mban marrëdhënie të mira me ne dhe na ndihmon shumë në atë pjesë të botës”, tha Marinkoviq.

I pyetur pse pretendon se nuk do të ketë ndryshim në marrëdhënie dhe njohje të reja të Kosovës, ky diplomat beson se "arsyet thelbësore" për mosnjohjen e këtyre vendeve janë "të forta dhe të qarta".

"Arsyet thelbësore për mosnjohjen e Kosovës nga vendet që nuk e kanë njohur atë janë ende mjaft të forta dhe të sqaruara plotësisht. Çdo aktivitet nga Kosova nuk mund ta ndryshojë ekuilibrin e fuqisë. Ai do të mbetet në nivelin e Malajzisë dhe ambasadës së Kosovës", është i bindur Marinkoviq.

Potenciali dhe aleatët

Dhe analisti politik Artan Muhaxhiri është skeptik se Kosova ka potencialin të ushtrojë presion për njohje të reja nga vendet e Azisë Juglindore, por thekson se disa nga aleatët e saj të mëdhenj mund të ndihmojnë në këtë.

„Është shumë e vështirë të thuhet, sepse aspekti i njohjeve është shumë më i ndërlikuar. Ka edhe shumë presione të jashtme, sepse Kosova është një shtet i vogël dhe nuk ka fuqi të madhe ekonomike apo ushtarake. Prandaj, nuk mund të bëjë ndonjë ofertë të madhe ose të ushtrojë presion të madh mbi shtetet për të fituar njohjen e pavarësisë. Megjithatë, mund të ketë disa faktorë të jashtëm që mund të shkojnë në favor të Kosovës, veçanërisht nëse ndonjë aleat i fuqishëm ndihmon për të ushtruar presion mbi këto shtete që të ndryshojnë qëndrimin ndaj pavarësisë së Kosovës“, thekson Muhaxhiri për Kosovo online.

Ai kujton se një nga njohjet e tilla të rëndësishme erdhi nga Izraeli.

“Gjë që ishte një aspekt shumë i rëndësishëm gjeopolitik dhe gjeostrategjik, por nuk mendoj se Kosova përfitoi shumë, veçanërisht në aspektin politik dhe ushtarak, nga një fuqi e madhe, siç është Izraeli”, thekson ky analist.

Megjithatë, ai vlerëson pozitivisht hapjen e ambasadës së Kosovës në Malajzi dhe heqjen e vizave në lidhje me Brunein.

“Në parim, është shumë mirë që ky trend ndodhi sepse Kosova pothuajse nuk ekziston në atë pjesë të botës, dhe ka vende me potencial jashtëzakonisht të lartë ekonomik nga të cilat Kosova mund të përfitojë”, është i bindur Muhaxhiri.

Ai shton se ajo që duhet të pasojë është shumë më e rëndësishme sesa hapja e ambasadës në Malajzi.

"Prandaj, duhet të ketë shumë programe, duhet të ketë shumë ide se si t'i shfrytëzojmë këto marrëdhënie dhe kjo mbetet për t'u parë. Megjithatë, mendoj se Kosova tashmë ka plane, ide për të përfituar maksimalisht nga këto mënyra të reja të bashkëpunimit politik", përfundoi Muhaxhiri.

Mbështetje dhe ironi

Analisti i politikës së jashtme, Borisllav Korkodeloviq, nuk ka dyshim se Kosova po përpiqet të fitojë njohje të reja në ofensivën diplomatike në Azinë Juglindore, veçanërisht në Shoqatën e Kombeve të Azisë Juglindore.

„Osmani ka shkuar në Malajzi, e më pas në Brunei, me qëllim, dhe këtë e ka thënë hapur, që të bindë ose të nxisë sa më shumë vende të Azisë Juglindore për të njohur pavarësinë e njëanshme të Kosovës. Ky është qëllimi i diplomacisë kosovare, i cili në Malajzi dhe Brunei gjen një terren të favorshëm. Malajzia është një vend i rëndësishëm mysliman, ndër të parët që ka njohur shpalljen e pavarësisë së Kosovës, dhe gjithashtu vendi i parë aziatik që ka hapur zyrë ndërlidhëse në Prishtinë. Forcat policore dhe ushtarake malajziane kanë qenë pjesë e përbërjes së OKB-së. Ky është një proces i vazhdueshëm“, thekson Korkodelloviq.

Ai shton se Osmani po vazhdon luftën e politikës së jashtme të Prishtinës për njohje të reja dhe se do të përpiqet ta realizojë këtë përmes presidencës së Malajzisë në ASEAN, e cila përfundon në fund të këtij viti.

Ai thekson se ASEAN është një grupim shumë i rëndësishëm ekonomik, politik dhe diplomatik i vendeve të Azisë Juglindore.

„Për momentin po qëndrojmë mirë. Sa do të zgjasë kjo, është çështje tjetër, sepse janë dhjetë anëtarë“, shpjegoi ai.

Ai kujton se Malajzia është një nga vendet më të forta myslimane në këtë pjesë të botës, e cila ishte aktive edhe gjatë rënies së RSFJ-së, veçanërisht gjatë luftës në Bosnjë.

“Është një lloj ironie që Malajzia e njeh pa kushte Kosovën, ndërsa vetë, të paktën në tre provinca: Johor, Sarawak dhe Sabah, po përballet me lëvizje separatiste. Në të njëjtën kohë, ajo ka një mosmarrëveshje të madhe me Filipinet për territorin që quhej Borneo Verior, Saravaku i sotëm. Filipinet pretendojnë se është i tyre. Pra, Malajzia ka probleme territoriale dhe etnike të pazgjidhura dhe është shumë aktive në mosmarrëveshje të tjera të ngjashme”, thotë Korkodelloviq.

Ai thekson se është me rëndësi kyçe për Serbinë që vendi më i madh, më me ndikim ekonomikisht dhe politikisht në këtë pjesë të botës - Indonezia, të jetë parimor në mosnjohjen e Kosovës.

"Serbia ka një qëndrim të mirë që, nëpërmjet përpjekjeve të diplomacisë sonë, është bërë partnere e ASEAN-it. Kosova ende nuk është bërë një e tillë. Ndoshta Malajzia tani po e inicion këtë", konsideron Korkodelloviq.