Çeku: Kriza energjetike mund të ishte shmangur, energjia elektrike e shtrenjtë rrezikon prodhimin vendas

Etem Čeku
Burim: Kosovo Online

Ish-Ministri i Energjisë dhe Minierave, Ethem Çeku, vlerëson se kriza aktuale energjetike në Kosovë mund të ishte shmangur nëse projektet e ndërtimit të kapaciteteve të reja të prodhimit dhe rehabilitimit të termocentraleve ekzistuese do të kishin vazhduar. Ai paralajmëron se kostot e larta të energjisë elektrike ndikojnë veçanërisht në ekonomi dhe mund të inkurajojnë kompanitë vendase të zhvendosin prodhimin në vende të tjera.

Ethem Çeku tha për Kosova Press se braktisja e projekteve "Kosova e Re" dhe "Kosova C", si dhe mungesa e rehabilitimit më serioz të termocentraleve "Kosova A" dhe "Kosova B", e lanë Kosovën të varur nga importet e energjisë elektrike.

"Sigurisht, kjo nuk kishte pse të vinte deri këtu. Si mund ta kishim shmangur? Nëse projektet e prodhimit të energjisë nga linjiti do të kishin vazhduar, nëse projektet e atëhershme "Kosova e Re" dhe "Kosova C" do të ishin zhvilluar, të cilat përfaqësonin një zgjidhje jo vetëm për furnizimin, por edhe për shumë probleme të tjera", thotë Çeku.

Sipas mendimit të tij, një investim i tillë do të ishte financiarisht më fitimprurës sesa mbështetja e mëparshme në importe.

"Ndërtimi i kapaciteteve të reja për prodhimin e energjisë elektrike, jo vetëm në atë kohë, kur u diskutua dhe kur projekti ishte tashmë i avancuar, por edhe ndërtimi i një blloku prej 500 megavatësh, do ta bënte Kosovën të qëndrueshme në furnizimin me energji elektrike, sepse do të kishte prodhimin e vet. Dhe kostot e ndërtimit do të ishin shumë më të ulëta se kostot e importit që kishim deri më tani. Si në aspektin financiar ashtu edhe në atë ekonomik, vendi ynë do të përfitonte afërsisht 40 deri në 50 përqind", thotë ish-ministri.

Çeku beson se përveç ndërtimit të kapaciteteve të reja, ishte e nevojshme të kryhej edhe një rehabilitim i plotë i blloqeve të termocentralit "Kosova A" dhe "Kosova B", si dhe të zhvilloheshin më fuqishëm burimet e energjisë së rinovueshme.

"Rehabilitimi i plotë i njësive, restaurimi i termocentraleve "Kosova A" dhe "Kosova B" dhe zhvillimi i një sektori shumë më të fortë të energjisë së gjelbër me siguri do të zgjidhte problemet e furnizimit të Kosovës. "Në vend të kësaj, tani, në prag të dimrit, kemi vështirësi me furnizimin me energji elektrike", paralajmëron Çeku.

Ish-ministri paralajmëron veçanërisht për pasojat e krizës energjetike në sektorin e biznesit.

"Situata është alarmante për kompanitë. Ekonomia jonë tani punon me gjeneratorë. Shikoni sa shumë është rritur çmimi i naftës për gjeneratorët dhe sa kushton. E shihni sa i ngarkuar është prodhimi, për shembull në industrinë e mishit. E gjithë industria në Kosovë, cilado qoftë ajo, dhe veçanërisht sektori privat, po mbytet për shkak të kostos së lartë të prodhimit të energjisë elektrike duke përdorur gjeneratorë", thotë Çeku.

Sipas tij, Kosova duhet të zhvillojë edhe burime alternative të energjisë, kryesisht energjinë diellore dhe energjinë e erës, por përparësia duhet të jetë rritja e prodhimit vendas.

"Kosova duhet t'i drejtohet burimeve alternative, të cilat janë të pashmangshme - energjia diellore dhe energjia e erës. Qeveria duhet të inkurajojë më shumë prodhimin vendas, në vend që të blejë energji elektrike me kosto dhe çmime jashtëzakonisht të larta që e rëndojnë ekonominë dhe ekonominë e Kosovës", thekson ish-ministri.

Çeku nuk e përjashton mundësinë e një rritjeje të mëtejshme të çmimit të energjisë elektrike, duke treguar se kjo do të varet nga lëvizjet në tregjet ndërkombëtare dhe krizat më të gjera globale.

Sipas tij, edhe kur shteti subvencionon çmimin e energjisë elektrike, kostoja në fund të fundit përballohet nga qytetarët dhe ekonomia, sepse buxheti i shtetit mbushet me taksat e tyre.

"Sigurisht që dikush do të duhet të paguajë. Qeveria paguan, por qeveria krijon buxhetin nga taksat tona. Nuk është çështje se kush do ta paguajë atë. Subvencionet financohen gjithashtu nga buxheti i krijuar nga qytetarët dhe kompanitë tona, dhe kompanitë në Kosovë tashmë po paguajnë çmime të larta", thotë Çeku.

Si rrezikun më të madh, ai veçon mundësinë e kompanive që zhvendosin prodhimin jashtë Kosovës për shkak të burimeve të shtrenjta të energjisë.

"Politikizimi ekstrem i problemit të energjisë duhet të ndalet. Është e nevojshme të formohet një grup pune që, përmes Parlamentit dhe Qeverisë, do të kishte detyrën e zhvillimit të këtij sektori. Një konsensus politik është i nevojshëm për të mbështetur zhvillimin e energjisë. Përndryshe, nëse vendi ynë vazhdon të veprojë kështu, do të paguajë disa herë më shumë për energjinë elektrike në vitet e ardhshme”, thotë ish-ministri.