Ellek: Vazhdimësia e politikës së Kurtit nuk sjell optimizëm për komunitetin serb

Kryetari i Listës Serbe, Zllatan Ellek, deklaroi se vazhdimësia e politikës së Albin Kurtit nuk sjell optimizëm për komunitetin serb, duke theksuar se, nëse vazhdon politika e deritanishme, është realiste të priten presione shtesë, veçanërisht në aspektin institucional dhe të sigurisë, transmeton Kurir.

Ellek në një intervistë për Kurir theksoi se shëndetësia dhe arsimi përfaqësojnë shtyllën e mbijetesës së popullit serb në Kosovë. Ai gjithashtu përsëriti se dialogu nuk ka alternativë, por se duhet të bazohet në zbatimin e marrëveshjeve të arritura tashmë, si dhe se përfaqësuesit politikë të serbëve presin hapa konkretë drejt formimit të Asociacionit të Komunave Serbe (AKS).

Shumëkush javën e kaluar u befasua nga lajmi se keni dhënë dorëheqje nga posti i deputetit në Kuvendin e Kosovës. Pse vendosët për këtë hap dhe e latë publikun pa shpjegim?

Vendimi për të dhënë dorëheqje nuk ishte as i lehtë dhe as i nxituar. Ai është rezultat i një mendimi të gjatë politik dhe i peshimit të detyrimeve rreth drejtimit të partisë sonë, por edhe të detyrimeve të mia si kirurg pediatrik. Së bashku me bashkëpunëtorët u mor një vendim i matur. Megjithatë, dua të theksoj se edhe pas dorëheqjes sime, populli serb ka përfaqësues të guximshëm dhe të përgjegjshëm në parlament, të cilët në kushte të pamundura luftojnë për popullin tonë.

Albin Kurti sapo është bërë kryeministër në qeverinë e re të Kosovës. Çfarë mund të nënkuptojë ky vazhdim për komunitetin serb? A druheni se Kurti, politikisht edhe më i fortë, do të jetë edhe më i pamëshirshëm ndaj serbëve?

Vazhdimësia e politikës së Albin Kurtit, për fat të keq, nuk sjell optimizëm për komunitetin serb. Në periudhën e kaluar kemi parë një sërë veprimesh të njëanshme që kanë përkeqësuar më tej pozitën e serbëve dhe kanë thelluar mosbesimin. Nëse vazhdon një politikë e tillë, është realiste të priten presione shtesë, veçanërisht në aspektin institucional dhe të sigurisë. Ju kujtoj se, pavarësisht turbulencave politike në Prishtinë, Kurti nuk ndalon presionin institucional ndaj popullit tonë përmes paralajmërimit të zbatimit të të ashtuquajturit Ligji për të huajt dhe automjetet, si dhe përpjekjeve që, jashtë marrëveshjes për formimin e Asociacionit të Komunave Serbe, me forcë të zgjidhet statusi i institucioneve shëndetësore dhe arsimore. Megjithatë, qëllimi ynë nuk është rritja e tensioneve, por insistimi në respektimin e marrëveshjeve dhe të drejtave themelore të njeriut.

Lista Serbe tashmë gjatë miratimit të buxhetit të Kosovës u detyrua të reagojë dhe të paralajmërojë publikun se asnjë euro nuk iu nda komunave me shumicë serbe. Si e shpjegon pushteti qendror këtë?

Shpjegimet zyrtare të pushtetit qendror reduktohen në arsye teknike dhe formulime procedurale, por thelbi është politik. Mungesa e mbështetjes financiare për komunat me shumicë serbe tregon një qasje selektive që thellon diskriminimin institucional. Me këtë rrezikohet drejtpërdrejt funksionimi i vetëqeverisjeve lokale dhe cilësia e jetës së qytetarëve, gjë që e konsiderojmë të papranueshme. Njëkohësisht kjo është një mesazh. Nëse ju them se për komunën e Mitrovicës së Veriut janë paraparë 100.000 euro për ndërtimin e një muzeu të pretenduar të gjenocidit, atëherë fjalët janë të tepërta.

Paralajmërimet për integrimin e shëndetësisë dhe arsimit serb në sistemin kosovar përkojnë me fillimin e zbatimit të Ligjit për të Huajt, më 15 mars. A ka mënyrë që kjo të parandalohet?

Shëndetësia dhe arsimi serb përfaqësojnë shtyllën e mbijetesës së popullit tonë në Kosovë dhe Metohi. Çdo përpjekje për integrimin e tyre me forcë, pa marrëveshje dhe pa pëlqimin e komunitetit serb, përbën problem serioz. Ekzistojnë mënyra për ta parandaluar përmes luftës politike, kanaleve diplomatike dhe institucioneve ndërkombëtare. Do të insistojmë që të gjitha çështjet të zgjidhen me dialog, e jo me vendime të njëanshme, dhe që pozita e këtyre shtyllave të mbijetesës sonë të zgjidhet në dialogun Beograd–Prishtinë përmes formimit të AKS-së. Në takimet tona kemi theksuar më se qartë para përfaqësuesve ndërkombëtarë se veprimet e njëanshme të Prishtinës dhe heshtja e tyre e mundshme do të nënkuptonin se ekziston një plan për spastrim etnik të popullit serb.

Sa mirëkuptim ka në bashkësinë ndërkombëtare për paralajmërimet e Serbisë dhe përfaqësuesve të serbëve në Kosovë e Metohi se këto masa janë jashtëzakonisht diskriminuese dhe synojnë drejtpërdrejt mbijetesën e serbëve në Kosovë dhe në Kosovë?

Ekziston një nivel i caktuar mirëkuptimi, por shpesh mungon një reagim konkret. Përfaqësuesit ndërkombëtarë pranojnë se ka probleme, por ne presim hapa më vendimtarë dhe mesazhe më të qarta drejt Prishtinës. Është detyrimi ynë të nxjerrim në pah vazhdimisht situatën reale në terren dhe të kërkojmë zbatimin konsistent të marrëveshjeve ndërkombëtare. Bashkësia ndërkombëtare nuk duhet të jetë një vëzhgues i heshtur i sulmit nga Prishtina.

Ka probleme në zonat lokale ku serbët janë rikthyer në pushtet si aktorë politikë. Cilat janë problemet më të mëdha, me çfarë përballen autoritetet komunale në një situatë ku kanë një qeveri qendrore që nuk është bashkëpunuese, për të mos thënë më shumë?

Problemet më të mëdha janë bllokimet administrative, financimi i kufizuar dhe presionet e vazhdueshme politike. Udhëheqësit lokalë përpiqen të zgjidhin problemet e përditshme të qytetarëve, por shpesh përballen me pengesa nga niveli qendror. Pavarësisht kësaj, ne përpiqemi të ruajmë kapacitetin institucional dhe stabilitetin e komunitetit. Komunat mbetën në kaos, me 80 përqind të shqiptarëve të punësuar që nuk dinë ta bëjnë atë punë, por komuna të tjera më parë e bënin atë në vend të tyre. Represioni policor ndaj autoriteteve lokale është i përditshëm, duke u kufizuar në pushtimin policor.

Ndryshimet në politikën e jashtme amerikane të zbatuara nga Trump mund të sjellin ndryshime në aspektin e konfigurimit dhe pranisë, pra zvogëlimin e trupave të KFOR-it në Kosovë e Metohi. Çfarë mund të ndodhë dhe si do të ndikojë në sigurinë e serbëve në Kosovë e Metohi?

Çdo zvogëlim i pranisë ndërkombëtare të sigurisë shkakton shqetësim tek serbët, pasi KFOR-i përfaqëson një faktor kyç në stabilitet dhe siguri. Nëse do të kishte ndryshime, do të ishte një skenar i rrezikshëm për ne, sepse institucionet e Kosovës kanë dëshmuar se janë mekanizma nacionalistë për të ushtruar presion mbi popullin tonë. Pa forca të mjaftueshme të KFOR-it, ndjenja e pasigurisë tek popullata do të rritej.

Këtë javë, Presidenti serb Aleksandar Vuçiq bisedoi me Peter Sorensen, përfaqësuesin special të BE-së për dialogun midis Beogradit dhe Prishtines. A jeni optimist për vazhdimin e dialogut dhe cilat mendoni se do të ishin pritjet realiste këtë vit?

Dialogu nuk ka alternativë, por duhet të bazohet në zbatimin e marrëveshjeve të arritura tashmë. Pritjet tona për këtë vit do të ishin një ulje e tensioneve dhe hapa konkretë drejt formimit të Asociacionit të Komunave Serbe, i cili është një element kyç për besimin. Optimizmi ekziston vetëm nëse aktorët nga Prishtina tregojnë gatishmëri për kompromis dhe respektojnë angazhimet e ndërmarra, dhe bashkësia ndërkombëtare është konsistente në respektimin e asaj për të cilën është rënë dakord.