Miloviq: Është më e vështira për ne që nga viti 1999, brenda pesë vjetësh, 18 për qind e serbëve u larguan nga veriu i Kosovës

Serbët në Kosovë prej vitesh janë nën trysni të tmerrshme dhe nën terrorin e pushtetit aktual në Prishtinë, të Albin Kurtit dhe të Vetëvendosjes, me synimin që të largohen nga ky territor, deklaroi nënkryetari i Listës Serbe dhe kryetari i Komunës së Zveçanit, Dragisha Miloviq, duke theksuar se, për fat të keq, ky synim po arrihet, pasi nuk po largohen vetëm serbët në jug të Ibrit, por gjatë pesë vjetëve të fundit 18 për qind e serbëve janë larguar edhe nga veriu i Kosovës.

Në një intervistë për gazetën “Novosti”, Miloviq tha se po largohen mjekë dhe familje të tëra, sepse nuk ndihen të sigurt dhe, për këtë arsye, nuk shohin perspektivë dhe të ardhme për fëmijët e tyre.

Gjatë muajve dhe javëve të fundit kemi qenë dëshmitarë të një vale arrestimesh të serbëve për krime të pretenduara të luftës. Po aktivizohen aktakuza të fshehta, hetime të reja dhe gërmime në lokacione ku dyshohet se fshihen mbetjet mortore të personave të zhdukur.

Këto arrestime janë një mesazh se jetën tonë, edhe ashtu të vështirë, do ta bëjnë edhe më të rëndë, sepse askush nuk e di se në çfarë listash apo aktakuzash të fshehta ndodhet… Njerëzit arrestohen nën akuzat për krime të pretenduara të luftës, ngrihen aktakuza në mungesë dhe çdo ditë, në vendkalime ose nëse ju ndalojnë diku dhe ju kërkojnë dokumentet e identifikimit, keni frikë se mos ju arrestojnë. Serbët në Kosovë e Metohi janë komunitet pakicë, madje në vendin e tyre, dhe ndodhen në situatën më të rëndë në Evropën e shekullit XXI.

Tërë jetën keni jetuar në veri të Kosovës dhe keni marrë pjesë drejtpërdrejt në zgjidhjen e krizave më të rënda. Sipas vlerësimit tuaj, a është situata e sotme më e rënda që nga viti 1999?

Po, situata nuk ka qenë kurrë më e rëndë. Edhe më 17 mars 2004 situata ishte vërtet e rëndë, ndërsa në vitin 1999 shikonim kolonat e të dëbuarve dhe të personave të zhvendosur brenda vendit nga Rrafshi i Dukagjinit, teksa kalonin nëpër Mitrovicë dhe Zveçan, dhe përpiqeshim t’i ndalonim. Tani e gjithë kjo po ndodh në praninë e bashkësisë ndërkombëtare, KFOR-it, EULEX-it, UNMIK-ut, OSBE-së dhe përfaqësuesve të BE-së… Të gjithë, në mënyrë deklarative dhe me fjalë, e dënojnë këtë, por e shohin me mirëkuptim atë që po bëjnë Kurti dhe Vetëvendosja.

Përmendët ndjenjën e pasigurisë juridike, jo vetëm tek ata që jetojnë në Kosovë, por edhe tek njerëzit që vijnë herë pas here për shkak të punës, shkollimit ose familjes.

Ata që në vitin 1999, nën trysninë e ekstremistëve shqiptarë, u detyruan t’i braktisnin vatrat e tyre, kur kthehen për të vizituar pronën e vet dhe denoncojnë një fqinj shqiptar se ka shkaktuar dëme, se ka ndodhur një vjedhje ose prerje e paligjshme e pyllit, arrestohen nga policia, dërgohen në burg dhe akuzohen për krime lufte në bazë të deklaratave të dy dëshmitarëve. Pra, po dërgohet mesazhi se as të dëbuarit nuk mund të kthehen në vatrat e tyre. Edhe atyre që kanë qëndruar po u dërgohet mesazhi se nuk janë të mirëpritur. Pavarësisht mjeteve të konsiderueshme që ndan shteti i Serbisë, kjo pasiguri, cenimi i sigurisë dhe mungesa e perspektivës bëjnë që njerëzit të thonë: “Nuk dua fare të gjendem në një situatë të tillë”. Ata braktisin vende pune të paguara mirë – po flas për kolegët e mi mjekë – dhe shkojnë në vende pune më pak të paguara në Serbinë qendrore, sepse kanë frikë për të ardhmen e fëmijëve të tyre. Nga ana tjetër, dëgjojmë tregime për demokracinë dhe karakterin shumetnik të shoqërisë kosovare, por është shqetësuese që e gjithë kjo po ndodh para syve të BE-së, Brukselit dhe përfaqësuesve ndërkombëtarë dhe se, përveç disa fjalëve të buta dënimi dhe keqardhjeje, nuk po ndërmerret absolutisht asgjë.

Pas zgjedhjeve dhe kthimit të përfaqësuesve serbë në komunat në veri, pozita e komunitetit serb në thelb nuk ka ndryshuar për mirë, por vetëm trysnitë kanë marrë një formë tjetër – përmes sistemit të drejtësisë, aksioneve policore dhe masave administrative?

Fillimisht gjetëm zyra komunale të rrënuara dhe të shkatërruara. Ishin punësuar më shumë se njëqind nëpunës shqiptarë – po flas për Komunën e Zveçanit – të cilët nuk e flasin gjuhën serbe. Problemi nuk është se janë shqiptarë, por se nuk kanë kualifikimet e duhura. Dhe tani, në një komunë si Zveçani, ku 96–97 për qind e popullsisë është serbe, kur vini për të zgjidhur ndonjë problem për të cilin është përgjegjëse vetëqeverisja lokale, përballeni me pengesën gjuhësore. Nga ana tjetër, kur përpiqemi të punësojmë në ato vende njerëz të rinj dhe të kualifikuar, përballemi me pengesa nga Prishtina. Jo vetëm që nuk na ndihmojnë për përmirësimin e infrastrukturës dhe ndërtimin e terreneve të reja sportive dhe të kopshteve, por edhe na e vështirësojnë këtë. Gjatë tetë muajve që jemi në pushtet, nuk kemi mundur të shpenzojmë asnjë euro për investime kapitale. Kam frikë se kështu do të kalojë edhe ky vit.

A druheni se Prishtina do të përpiqet ta kompensojë qorrsokakun politik në të cilin ndodhet me trysni të reja ndaj serbëve?

Po. Kjo situatë, në të cilën shpërfillen dhe shkelen Kushtetuta dhe ligjet e Kosovës, i shkon për shtat vetëm Kurtit. Sipas tij, pikët politike fitohen duke arrestuar serbë, duke ushtruar trysni dhe duke i akuzuar për krime lufte. Ai nuk ka t’u ofrojë votuesve të tij vende të reja pune apo stabilitet ekonomik. Kjo krizë politike, e cila po thellohet, do të jetë vetëm edhe më shumë në dëm të ne serbëve që jetojmë në Kosovë e Metohi.

Kurti nuk heq dorë nga sulmet ndaj Listës Serbe, ndërsa trysnia e fundit janë ftesat që përfaqësuesve të partisë u kanë mbërritur nga sistemi i drejtësisë në Prishtinë, vetëm sepse kanë qenë në krye të institucioneve që Prishtina nuk i njeh?

Ata do t’u përgjigjen ftesave, do të paraqiten në seancën e marrjes në pyetje dhe do ta dëshmojnë pafajësinë e tyre, sepse e dimë se e vërteta është në anën tonë. Kurti, me sa duket, po i përmbahet asaj që na ka thënë prej kohësh, se “Lista Serbe do të vuajë dhe do të paguajë”. Kjo është një tjetër formë trysnie, ashtu siç edhe ajo që po ndodh në Liqenin e Ujmanit – rrënimi i shtëpive të pushimit dhe i shtëpive të njerëzve që për dekada kanë investuar në pronat e tyre, i cili po kryhet pa vendime gjyqësore – dëshmon për paligjshmërinë dhe terrorin ndaj serbëve.

A e ka humbur sot praktikisht çdo kuptim dialogu ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës?

Dialog pothuajse nuk ka dhe këtë patëm rastin t’ia thoshim edhe ndërmjetësit të BE-së, Peter Sorensenit. Edhe Marrëveshja e Brukselit ka mbetur shkronjë e vdekur në letër dhe nuk po zbatohet, megjithëse Kuvendi në Prishtinë e ka miratuar me shumicë prej dy të tretash. Është e qartë se tani po përpiqen “ta përfundojnë çështjen” me serbët. Shpresoj sinqerisht se kjo nuk do të ndodhë. Ne jetojmë në tokën tonë, nuk kemi marrë asgjë që i përket dikujt tjetër. Është e vështirë, por shpresoj se do të qëndrojmë.