Çehova: Në Kosovë, u zhgënjeva nga bashkësia ndërkombëtare, por njerëzit e zakonshëm më fituan

Kam udhëtuar shumë, por ka vetëm disa vende ku u dashurova me shikim të parë. Sheh dhe ndjen diçka, duhet të ulesh sepse nuk mund të qëndrosh në këmbë. Ishte kështu me Mitrovicën - dashuri me frymëmarrjen e parë, edhe pse atje thitha një ajër të tmerrshëm që mund të të mbytë. U dashurova me historinë e atij qyteti, aq shumë saqë edhe lexuesit nga Kosova më thanë se i bëra të qanin me përshkrimin e Mitrovicës në librin "Total Balkan". Dhe kjo nuk është për shkak të bukurisë apo pamjeve të qytetit. Disa vite më vonë, e mora burrin tim, i cili është me origjinë nga Dubrovniku, nga deti, i rrethuar nga bukuria gjatë gjithë jetës së tij. Duke parë përreth Mitrovicës, ai tha se njeh njerëz që u dashuruan me Parisin, por nuk i është e qartë se si dikush bie në dashuri me Mitrovicën. Nuk funksionon për të gjithë, por funksionoi për mua që nga momenti i parë dhe mendova se do ta kaloja jetën time në Mitrovicë, tha Blanka Çehova, një shkrimtare dhe juriste nga Republika Çeke, në podkastin KOntekst.

E ftuara e KOntekstit studioi drejtësi në Universitetin Karlit në Pragë dhe shkrimin krijues në Oksford. Si një juriste e re, ajo e filloi karrierën e saj në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në Strasburg.

"Shkova në Strasburg në moshën 25 vjeç dhe mund ta imagjinoni se si ndihet një i ri kur i jepet një mundësi e tillë për të qenë asistent ligjor i gjykatës. Ka pritje të mëdha dhe idealizmi është normale dhe e saktë në atë moshë. Megjithatë, shpejt e kupton se asgjë nuk është siç e ke menduar. Gjykata ka rregullat dhe proceset e veta. Të vjen keq për njerëzit që presin vendimin, i cili mund të jetë në kundërshtim me pritjet e tyre, megjithëse ata nuk janë të vetëdijshëm për këtë. Më brengosi dhe unë hoqa dorë. Vendosa që nuk do të kisha të bëja fare me bashkësinë ndërkombëtare, u zhgënjeva", tha Çehova.

Bashkësia ndërkombëtare shpejt mori një shans të dytë. Pasi del nga gjykata, ajo merr një njoftim pune që e çon në Kosovë.

"Ishte një mision në terren dhe besoja se do të ishte ndryshe - se kishte njerëz që po shpëtonin situatën, duke mbajtur thasë me miell, duke sjellë internetin në fshatra të izoluara, duke bërë vërtet diçka. Shkova dhe pas 48 orësh kuptova se as atje nuk ishte kështu, dhe kjo më goditi vërtet", kujton mysafirja e KOntekstit.

Motivi për të aplikuar për punë ishte një artikull në lidhje me një shkollë në Kosovë të ndërtuar falë fondeve ndërkombëtare. Me të mbërritur, ajo vendos të kërkojë fshatin që ishte paraqitur si shembull i një projekti të suksesshëm.

"Po kërkoja atë fshat dhe hasa në mjerim, ku fëmijë zbathur po ecnin. I pyeta se ku ishte ajo shkollë, dhe ata nuk dinin për çfarë po flisja. Mendova vërtet se kisha bërë diçka gabim sepse isha e re, isha e bindur se e kisha lexuar hartën gabim", përshkruan shkrimtarja nga Republika Çeke.

Sot ajo e di se e lexoi mirë kartën, si dhe organizatën në të cilën punonte. Megjithatë, ajo nuk hoqi dorë nga misioni që e solli në Kosovë, por po kërkonte një mënyrë për të ndihmuar më të prekshmit.

"Kur mungesa e efektivitetit të mandatit tim zyrtar më goditi rëndë, kuptova se si t'i ndihmoja shkollat ​​e izoluara. Kuptova se fëmijëve u duheshin tekste moderne angleze. Apo shirita fluoreshente për fëmijët që ecnin në shkollë në errësirë, në një rrugë të pasigurt. Më shkoi ndërmend të lidhja shkollat ​​lokale me shkollat ​​e mesme në Republikën Çeke dhe Angli, ku edhe kam studiuar. Krijova një faqe interneti ku publikova atë që u nevojitej shkollave në Kosovë. Shkollat ​​në Republikën Çeke dhe Angli janë të përgatitura, dhe unë i çova pakot me makinë dhe ua dorëzova personalisht fëmijëve. Është një gjë e vogël, një pikë uji në oqean, por është provë se mund të punosh me transparencë nëse do", tha ajo si e ftuar në podcast.

Para se të zhvendosej, ajo nuk dinte shumë për Kosovën, dhe as familja e saj, të cilët e gjetën të vështirë largimin e Blankës në pasiguri.

"Nga kjo perspektivë, qëndrimi i familjes sime ishte absurd dhe disi qesharak. Të gjithë u manipuluan nga media dhe bënë pyetje - ku po shkon, a ke jelekë mbrojtës, a do të të qëllojnë në kokë, mos dil askund, përfundo misionin dhe shko në shtëpi. Shkova në Kosovë me bindjen se më priste një konflikt i hapur dhe kjo ndodhi në vitin 2007, kur lufta kishte mbaruar kryesisht dhe nuk u qëllua asnjë e shtënë, por kishte probleme të tjera", thotë Çehova.

Në Kosovë, thotë ajo, u bind nga njerëzit e zakonshëm me të cilët kalonte më shumë kohë. Nuk e di se si e perceptonin ata, por e di që ndihej e pranuar.

"Erdha në Kosovë dhe u zhvendosa në apartamentin tim fantastik që nuk e mbylla kurrë, as makinën. Nuk e di nëse jam ndjerë ndonjëherë më e sigurt - ndoshta tani në Beograd, ku qëndroj këto ditë dhe ku ndihem mirë gjithashtu", tha ajo.

Edhe pse nuk donte kurrë të largohej nga Kosova, qëndroi vetëm për një vit. Dëshmia e asaj periudhe është libri "Total Balkan", i cili u përkthye nga çekishtja në serbisht në vitin 2020.

"Më vjen keq që libri nuk u përkthye kurrë në shqip, megjithëse kjo ishte ideja që në fillim. Unë nuk e kuptoj shqipen dhe ka shumë momente në libër që mund ta ndryshojnë plotësisht historinë në përkthim. Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme që autorja të paktën ta njohë gjuhën në mënyrë që të ketë fjalën e fundit në procesin e përkthimit", thotë Çehova.

Autorja thekson se libri nuk është autobiografik, por i shkruar në formën e një ditari. Në të, ndër të tjera, ajo përshkruan edhe largimin e saj nga Kosova.

"Përshkruaj ndjesinë e largimit nga Kosova. Kategorikisht nuk doja të largohesha, por ndjeva se duhej, me idenë e kthimit përsëri", shpjegon bashkbiseduesja e KOntekstit.

Herën e fundit që ajo ishte në Kosovë ishte pesë vjet më parë, dhe dëshira e saj është ta vizitojë përsëri atë me tre fëmijët e saj. Ajo mbajti kontakt me disa miq, serbë dhe shqiptarë, deri më sot. Ajo thotë se ata flasin më pak për politikën dhe më shumë për jetën, gjërat personale dhe familjet. Ata shpesh e pyesin se kur do të vij për festë.

"Ata jetojnë njësoj, gjë që është keq në kontekstin e Kosovës, sepse duhet të jetojnë më mirë. Kur shoh se sa shumë ka përparuar jeta dhe sa njerëz kanë më shumë mundësi sot, ka ngecje në Kosovë. I përshtatet dikujt që gjithçka të mbahet në vend dhe më vjen keq që është kështu", tha Çehova.

Ajo përshkruan se si serbët ashtu edhe shqiptarët lanë një përshtypje të fortë dhe pozitive tek ajo. Ajo beson se marrëdhëniet midis dy kombeve janë të rënduara mbi të gjitha nga pasiguria që është e përditshme në Kosovë.

"Përvoja ime është se konfliktet dhe incidentet shpesh imponohen nga lart. Njerëzit normalë që jetojnë në fshatra ose bëjnë punë të zakonshme duan që fëmijët e tyre të rriten normalisht dhe nuk duan konflikte. Është e njëjta gjë kudo në botë", thotë Çehova.

Ajo thotë se Ballkani është ishulli i fundit i lirisë në Evropë, edhe pse gjërat po ndryshojnë me shpejtësi edhe këtu.

Në Çeki, nga vjen ajo, tema e Kosovës, thotë është avulluar me kalimin e kohës dhe në një farë mënyre i ka mërzitur njerëzit. Megjithatë, ajo është e inkurajuar nga fakti se në vendin e saj ka një grup të madh turistësh që vijnë në Ballkan, jo vetëm për Detin Adriatik, por edhe për të vizituar Kosovën dhe brendësinë e Serbisë. Ajo është krenare që libri i saj frymëzoi disa qindra çekë për të vizituar Kosovën dhe se falë kësaj çështja e Kosovës mbetet gjallë.

Mund ta shikoni të gjithë paraqitjen e Blanka Çehhova si mysafire në podkastin KOntekst në videon e bashkangjitur