Turudiq: Komuniteti ndërkombëtar merret me Kosovën në nivelin më të ulët të mundshëm

Komuniteti ndërkombëtar merret me Kosovën në nivelin më të ulët të mundshëm. Në enigmën gjeopolitike, është një pikë e vogël që ndoshta trajtohet nga zyrtarë të rangut më të ulët në Amerikë dhe Evropë. Është një histori e mbaruar për ta dhe unë vërtet nuk shoh se çfarë mund të ndodhë për ta ndryshuar situatën.

Dhe kjo nuk vlen vetëm për Kosovën, por në thelb vlen për të gjithë Ballkanin. Për të qenë cinik, vetëm nëse shpërthen një luftë e re, sepse Evropa është më e ndjeshme ndaj luftërave që ndodhin në afërsi të saj. Për fat të mirë, teza ime është se ndoshta ka ende një sasi të mjaftueshme intolerance midis popujve të të gjithë ish-Jugosllavisë, se kanë mbetur shumë hesape të qepura dhe pakënaqësi për të filluar një luftë të re, por mendoj se nuk ka më kapacitet njerëzor për një gjë të tillë. Të moshuarit nuk kanë energji për të luftuar, të rinjtë po largohen nga këto zona në numër të madh, kështu që nuk shoh ndonjë ngjarje të madhe që mund ta kthejë vëmendjen përsëri në Kosovë dhe rajon", tha gazetari Momir Turudiq në podkastin KOntekst.

Ai qëndroi në Kosovë disa herë derisa shkruante raporte. Nga karriera e tij e pasur, ai veçon intervistën me Peshkopin Jovan Qulibrk nga fundi i vitit 2012 dhe fillimi i vitit 2013, kur ai përfaqësonte patriarkun në Patriarkanën e Pejës si Peshkop i Lipjanit. 

"Jovan Qulibrk është një person kaq fantastik, me një jetë të tillë, saqë ishte një kënaqësi. Ne filluam të bënim intervistën në Beograd, dhe meqenëse po afronin Krishtlindjet, ramë dakord të shkonim së bashku në Patriarkanin e Pejës dhe ta bënim intervistën atje për disa ditë. Kaluam një kohë të jashtëzakonshme dhe mund të them se dëgjova një histori prej tij që ndriçoi gjithçka që ndodhi dhe po ndodh në Kosovë në mënyra të panumërta. Një nga pyetjet ishte - si duket jeta e përditshme në Kosovë. Ai tha: 'Deri në mesditë është 'Apokalipsi sot', dhe nga mesdita është 'Përshëndetje, përshëndetje!'". Dhe ai e ilustroi këtë me disa nga historitë e tij për gjithçka që ndodhi në ato vite që kaloi në Kosovë, tha Turudiq.

I ftuari i KOntekstit është një ekspert i Lindjes së Mesme, një përkthyes i gjuhës perse, ka shumë vite përvojë në punën me refugjatët, dhe interesat e tij personale dhe profesioni gazetaresk e kanë çuar atë në të gjithë Azinë dhe Afrikën. Si një njohës i shkëlqyer i situatës në Siri, ai komenton vendimin e autoriteteve të reja siriane për të njohur pavarësinë e Kosovës.

"Ne pamë se Ahmed Al Shara nga terroristi i Frontit Al Nusra veshi kostum, veshi kravatë dhe ishte mysafir në Amerikë. Është e qartë se Amerika po përpiqet ta sjellë atë regjim të ri sirian, cilado qoftë origjina e tij, dhe origjina e tij nuk është shumë e ndritshme, ta prezantojë atë në një lloj normaliteti, bashkëpunimi. Dhe një pjesë e kësaj është se qeveria e re duhet të përmbushë atë që i kërkohet. Mendoj se njohja e Kosovës ishte një nga pikat në kush e di se çfarë marrëveshjeje nga Uashingtoni", pohon Turudiq.

Ai nuk beson se lëvizja e Sirisë mund të ndikojë në vendet e tjera arabe dhe myslimane që të bëjnë të njëjtën gjë. Njohja nuk çon në një lidhje me xhihadistët nga zona e Kosovës afër regjimit të ri sepse, siç shpjegon ai, lufta në Siri ishte një lloj xhihadizmi ndërkombëtar.

"Ndoshta ndodhi për herë të parë që nga Lufta Civile Spanjolle që njerëz erdhën nga e gjithë bota për të luftuar në Siri. Edhe një nga udhëheqësit që hyri në qeverinë e re erdhi nga Kosova, Al Kosovari, ata shpesh emërohen sipas vendit të tyre të origjinës. Kishte atë njësi, siç kishte një njësi ujgure nga Kina, për të cilën flitet më pak, siç kishte njësi ku erdhën nga Azia Qendrore, Taxhikistani, Uzbekistani, nga Çeçenia. Pyetja është se sa i madh është ndikimi i anëtarëve të njësisë nga Kosova, ata nuk ishin aq të shumtë në krahasim me anëtarët e disa kombeve të tjera që erdhën në Siri”, vlerëson mysafiri i KOntekst.

Duke komentuar rrezikun e radikalizimit pas kthimit të xhihadistëve, ai thotë se çështja e Kosovës ka qenë gjithmonë kombëtare dhe jo fetare. Ai gjithashtu vlerëson se të kthyerit do të jenë nën mbikëqyrje të rreptë.

“Mos harrojmë se Kosova, ku SHBA-të pyesin për gjithçka, sigurisht që është e detyruar të kujdeset për të, sepse ata ekstremistë që po kthehen kanë kundërshtarë të panumërt, dhe njëri prej tyre është 'Satani i Madh', siç e quan Irani SHBA-në”, thotë Turudiq.

Ai ia atribuon vendimin e Prishtines për të zhvendosur ambasadën e saj nga Tel Avivi në Jerusalem në përputhje me Marrëveshjen e Uashingtonit të vitit 2020 ndikimit amerikan. Ai nuk mendon se me atë veprim, Prishtina i shkaktoi pakënaqësi botës myslimane, por vetëm autoriteteve palestineze.

"Çështja palestineze në botën arabe dhe në të gjithë botën myslimane ishte më shumë një lloj monedhe për nënshtrim. Serbia gjithashtu nënshkroi atë marrëveshje, por nuk e zhvendosi ambasadën, është diçka që pothuajse asnjë vend nuk e bën. As vendet arabe nuk e bëjnë. Unë mendoj se Kosova, si një rast i izoluar, nuk i prishi marrëdhëniet, të gjithë peshojnë me kujdes interesat e tyre në lidhje me çështjen palestineze. Dhe kjo çështje, të mos gënjejmë, nuk është në krye të asnjë axhende as për vendet arabe dhe as për ato myslimane", shpjegon mysafiri. KOntekstit.

Vala e njohjes së Palestinës në shtator nga vende të fuqishme si Franca, Britania e Madhe dhe Kanadaja nuk i hapi rrugën Palestinës për t'u bërë anëtare e Kombeve të Bashkuara, beson Turudić, duke shtuar se kjo nuk do të ndodhë për sa kohë që ka një veto amerikane. Duke krahasuar rastet e Palestinës dhe të Kosovës, ai pohon se Kosova ka pakrahasueshëm më pak njohje, por më shumë elementë të shtetësisë.

Duke folur për Strategjinë e Sigurisë Kombëtare të Donald Trump, ai thotë se vështirë se ka vend për Evropën në të, e lëre më për rajonin dhe Kosovën.

"Shpesh them se ai e drejton politikën si një kompani pasurish të patundshme. Ai është impulsiv dhe nuk i kursen fjalët. Nuk ka detaje sepse Trump nuk është marrë kurrë seriozisht me politikën e jashtme. Mendoj se administrata amerikane do të merret me rajonin në një nivel edhe më të ulët se sa ishte më parë", vlerëson Turudiq.

Mund ta shikoni të gjithë podkastin me Momir Turudiq në videon e bashkëngjitur.