Leksione nga Kosova: Përse i nevojitet Gazës më shumë sesa protektorat

Pa zgjidhje politike të konfliktit, harta e rrugës e prezantuar në Uashington të martën nuk do të sjellë stabilitet të qëndrueshëm në rajon.

Nuk ka më kohë për hezitim në ndalimin e masakrës së tmerrshme të popullsisë palestineze dhe sigurimin e lirimit të pengjeve izraelite. Në këtë kuptim, plani që prezantoi Donald Tramp duhet të jetë subjekt i shqyrtimit serioz dhe urgjent.

Por të jemi të qartë: pa zgjidhje politike të konfliktit, harta e rrugës e prezantuar në Uashington të marten, nuk do të sjellë stabilitet të qëndrueshëm në rajon.

Pas rindërtimit të Gazës dhe nëse Autoriteti Palestinez do të zbatonte reformat "më në fund mund të krijoheshin kushte për rrugë të besueshme drejt vetëvendosjes dhe shtetësisë palestineze", pohoi Trump. Vetëm pak minuta më vonë, kjo ide u hodh poshtë nga Benjamin Netanjahu.

Dhe nëse lëmë mënjanë motivet e kryeministrit izraelit për kundërshtimin e vetëvendosjes palestineze, duhet theksuar se premtimet e kushtëzuara në përgjithësi i detyrojnë vetëm ata që janë të detyruar të besojnë tek to. Historia ofron paralajmërim të matur.

Më 10 qershor 1999, Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të KB autorizoi dislokimin e forcave të NATO në Kosovë, duke i dhënë fund luftës mes luftëtarëve shqiptarë të UÇK dhe forcave sërbe të sigurisë. Por njëkohësisht, riafirmoi integritetin territorial të asaj çka kish mbetur nga Jugosllavia, e cila atëherë përbëhej nga Mali i Zi dhe Sërbia.

Rezoluta krijoi Mision të zgjeruar të Administratës së Përkohshme të KB (UNMIK) të autorizuar për të monitoruar policinë, gjyqësorin, shëndetësinë, arsimin dhe më shumë, duke krijuar praktikisht administratë civile për atë që ishte ende ligjërisht "krahinë autonome" e Sërbisë.

Në terren, trupat sërbe zëvendësuan forcat e NATO dhe dhjetëra mijëra zyrtarë ndërkombëtarë vërshuan në Prishtinë për të zëvendësuar administratën nga Beogradi.

Ishte ky plan i dënuar të krijonte pakënaqësi: Sërbisë i’u privua nga një nga krahinat e veta ndërsa ende njihej si sovranitet i saj, ndërsa shqiptarët u çliruan nga sundimi sërb, por pa asnjë rrugë ligjore drejt pavarësisë.

Liderët guerilas që morën pushtetin në Prishtinë e kuptuan shpejt se vetëm lufta e armatosur mund të ndryshonte status quo-në. Deri në 2001, eksportonin dhunë në zonat shqiptare të Maqedonisë veriore dhe Sërbisë jugore, ndërsa deri në vitin 2004, nisën valë sulmesh ndaj enklavave sërbe në Kosovë.

Perëndimi nuk kishte oreks për luftë të re dhe trembej se "fuçia e barutit ballkanik" mund të shpërthente sërish. Ndaj pavarësia u shpall njëanshmërisht në Prishtinë më 17 shkurt 2008. Shpejt u njoh nga shumë kryeqytete perëndimore, por jo nga Rusia. Sikurse pritej, Sërbia gjithashtu refuzoi të njihte pavarësinë kosovare dhe deri më sot i referohet dispozitave të rezolutës së vitit 1999.

Çështja këtu nuk është të rishqyrtohet legjitimiteti i njohjes së shtetit palestinez, as të hapet debat rreth pavarësisë së Kosovës. Për të theksuar, duhen mësuar leksionet: protektoratet ndërkombëtare, kur nuk bazohen në qëllime të qarta politike të pranuara nga të gjitha palët dhe kur nuk janë të kufizuara në kohë, nuk përfaqësojnë kurrë themel të fortë për paqen.

Shkruar nga Loran Zheslen, kryeredaktor i redaksisë franceze Euraktiv