Mesazhe nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së - më pak tension politik, më shumë dialog real

Shkruan për Kosovo online: Albert Prenkaj

Përmbledhur nga seanca e fundit e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, ka disa pika të rëndësishme që duhen theksuar:

Përfaqësuesi i SHBA-së u kërkoi të dyja palëve të kthehen në një dialog që ofron një rrugë të qëndrueshme drejt normalizimit, në vend të "teatrit" politik. Prandaj, njohja reciproke (midis Kosovës dhe Serbisë) nuk theksohet këtë herë, siç u theksua në Aktin e Autorizimit të Mbrojtjes Kombëtare për vitin fiskal 2026 të Kongresit Amerikan.

Kërkesa e vazhdueshme e SHBA-së për vite me radhë është heqja e ekzistencës së UNMIK-ut, pasi Kosova nuk është më në situatën e vitit 1999.

Sipas pikëpamjes së tyre, UNMIK nuk ka ndonjë rol të rëndësishëm në promovimin e normalizimit dhe sigurisë në Kosovë. Agjenci të tjera ekzistojnë dhe funksionojnë. Kjo u përsërit nga përfaqësuesi i Britanisë së Madhe, por përfaqësuesi i Francës nuk e pranoi, ndërsa Rusia dhe Kina madje inkurajuan vazhdimin e UNMIK-ut.

Franca, si një vend që njeh Kosovën, ndryshe nga SHBA-të dhe Britania e Madhe, i dha rëndësi pranisë së UNMIK-ut deri në përfundimin përfundimtar të procesit të negociatave.

Është e rëndësishme të përmendet se qëndrimi i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë mbi Deklaratën e Pavarësisë së Kosovës, si një organ i rëndësishëm i OKB-së, u soll në tryezën e Këshillit të Sigurimit.

Nuanca interesante u vunë re në prezantimet e Letonisë dhe Greqisë. Ndërsa përfaqësuesi i Letonisë, si shumë folës të tjerë, kërkoi masa kundër ndërhyrjeve paramilitare nga territori i Serbisë në Banjskë (2023), duke menaxhuar zbatimin e Ligjit për të Huajt, u theksua edhe rëndësia e lirisë së shprehjes dhe lirisë së medias.

Greqia, si një nga pesë vendet që nuk e njohin Kosovën, ka përmendur vazhdimisht nivelin dypalësh dhe trepalësh në kontekstin e inkurajimit të negociatave, të cilat në kontekstin e platformës (Këshilli i Sigurimit të OKB-së) mbi të cilën përfaqësuesit e shteteve bënë deklaratat e tyre marrin konotacionin e negociatave midis palëve të barabarta, pra shteteve.

Ndryshe nga Ministri i Punëve të Jashtme të Serbisë, Marko Gjuriq, i cili mbeti në linjën tashmë të njohur të Serbisë duke paraqitur raporte me qëllim diskreditimin e institucioneve dhe autoriteteve të Kosovës, duke përdorur argumente gjysmë të zemrës ose projeksione të qëllimshme, prezantimi i Ministrit Glauk Konjufca mund të përmblidhet në disa pika kryesore: kritika ndaj raportimit "të pamjaftueshëm" të kreut të ri të UNMIK-ut, veçanërisht në lidhje me rastin Banjskës (2023); "pastrimi" administrativ në tre komuna të Luginës së Preshevës; katër njohjet më të fundit nga Sudani, Kenia, Bahamas dhe Siria, duke përdorur këtë platformë ndërkombëtare për të kërkuar njohje të reja nga anëtarët e OKB-së, BE-së dhe NATO-s.

Një temë e rëndësishme e kësaj seance të Këshillit të Sigurimit ishte argumentimi rreth lidhjes ligjore të Dhomave të Specializuara me Kuvendin e Kosovës, si dhe prania e EULEX-it përmes shkëmbimit të letrave midis Kosovës dhe BE-së. Besoj se ky prezantim ishte i nevojshëm për audiencën në tryezën e Këshillit të Sigurimit.

Kërkesa për heqjen e UNMIK-ut, e cila duhet të pasohet nga një kërkesë e përhershme për një rezolutë të re që do të zëvendësonte Rezolutën 1244, përfaqëson një qëndrim të koordinuar për shumë vite, duke përfshirë edhe qeveritë e mëparshme të Kosovës.

Ajo që, sipas mendimit tim, mungon në performancat e Kosovës në seanca është raportimi gjithëpërfshirës nga perspektiva shtetërore, një rishikim institucional i masave në lidhje me mangësitë ose lëshimet kur bëhet fjalë për të drejtat e komuniteteve jo-shumicë, në mënyrë që të shmanget hapësira për interpretime jokonsistente nga aktorët e jashtëm.

Unë besoj se Kosova duhet të fillojë seriozisht përgatitjen e raporteve periodike që do të trajtonin çështjet e të drejtave të njeriut dhe të drejtave të komuniteteve etnike dhe të tjera, funksionimin e institucioneve demokratike, gjyqësorin, lirinë e shprehjes dhe median, si dhe sundimin e ligjit.

Raporte të tilla duhet t'u dorëzohen anëtarëve të Këshillit të Sigurimit dhe Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork dhe Gjenevë, OSBE-së, si dhe platformave të tjera shumëpalëshe, ndërkombëtare dhe ndërshtetërore.