Rezoluta e OKB për Ballkanin do të ishte një gabim

Shkruan Marko Gjuriq, ambasador i Serbisë në SHBA

Projekt-rezoluta e Kombeve të Bashkuara, e propozuar nga Gjermania, Ruanda dhe Bosnja e Hercegovina dhe e mbështetur nga një grup vendesh, duke përfshirë SHBA-në, Francën dhe Turqinë, që shpall 11. korrikun Ditë Ndërkombëtare të Përkujtimit për Gjenocidin e Srebrenicës në 1995, kërcënon të minojë pajtimin tonë të mirëkuptimit kolektiv dhe përpjekjet disa dekadash për të sjellë drejtësi në Ballkan.

Rezoluta është e menduar keq. Kjo mund të kërcënojë paqen dhe stabilitetin e brishtë në Bosnje dhe Hercegovinë dhe të prishë përpjekjet thelbësore të pajtimit që të gjitha palët kanë investuar me përpikëri. Gjithashtu, mënyra jotransparente dhe e njëanshme në të cilën u propozua rezoluta ngre shqetësime serioze për integritetin e procesit.

Qëndrimi i Serbisë për rezolutën ëshë keqinterpretuar. Si garantuese e Marrëveshjes së Dejtonit - traktati që i dha fund konfliktit në Bosnje dhe Hercegovinë - Serbia është e vendosur fort për ruajtjen e paqes dhe promovimin e pajtimit në Ballkan. Përkushtimi i Serbisë ndaj këtij ideali dëshmohet me veprimet e saja. Ajo ka qenë një mbështetëse e vendosur e Marrëveshjes së Dejtonit për tre dekadat e fundit. Prandaj Serbia ngre alarmin sa herë që paqja kërcënohet nga veprime të njëanshme jashtë kornizës së Marrëveshjes së Dejtonit. Çdo gjë që nxit tensione etnike është e papranueshme për Serbinë dhe kjo, për fat të keq, vlen edhe për këtë rezolutë të propozuar.

Procesi që çoi në projekt-rezolutën ishte thellësisht i mangët. Ndryshe nga qasja gjithëpërfshirëse që u përdor në formulimin e rezolutës së OKB-së për gjenocidin në Ruandë, ku konsultimet rajonale u kryen përmes Unionit Afrikan, rezoluta për Srebrenicën përparoi pa dialog të mjaftueshëm me të gjitha palët e interesuara në rajon, veçanërisht në Bosnje dhe Hercegovinë. .

Për shembull, Përfaqësuesi i Përhershëm i Bosnjës dhe Hercegovinës në Kombet e Bashkuara ndërmori veprime të njëanshme duke promovuar rezolutën pa marrë miratimin nga Presidenca tre-anëtare e Bosnjës dhe Hercegovinës, siç kërkohet nga kushtetuta e vendit. Kjo shkelje e protokollit anashkaloi procedurat e vendosura që duhej të siguronin konsensus midis anëtarëve të Kryesisë, e cila përfaqëson popullsinë boshnjake, serbe dhe kroate. Duke anashkaluar protokollet e vendosura, Përfaqësuesi i Përhershëm shpërfilli mekanizmat kryesorë të kontrollit dhe balancimit të krijuar për të mbrojtur interesat e të gjitha palëve të përfshira.

Akoma më keq, rezoluta e propozuar drejtpërsëdrejti vë në dyshim kornizën e Marrëveshjes së Dejtonit, e cila i dha fund konfliktit në Bosnje dhe Hercegovinë duke njohur statusin dhe të drejtat e barabarta të tre popujve - boshnjakëve, serbëve dhe kroatëve. Duke u fokusuar ekskluzivisht në tragjedinë në Srebrenicë, rezoluta minon parimet e marrëveshjes që synojnë ruajtjen e ekuilibrit dhe paqes midis grupeve etnike.

Edhe rruga e zgjidhjes përmes OKB-së është e gabuar. Duke promovuar rezolutën në Asamblenë e Përgjithshme dhe jo në Këshillin e Sigurimit, procesi shkel Kartën e OKB-së, e cila shprehimisht i jep Këshillit të Sigurimit juridiksion ekskluziv mbi çështjet e paqes dhe sigurisë në Bosnje dhe Hercegovinë.

Lëvizja e njëanshme dhe, sinqerisht, e pazakontë e rezolutës, si dhe fokusi i saj i njëanshëm mbi viktimat boshnjake në Srebrenicë, duket pothuajse sikur të ishte projektuar qëllimisht për të nxitur tensionet etnike. Nuk është kërcënim, siç pretendojnë disa. Duke promovuar një rezolutë që fokusohet ekskluzivisht në tragjedinë e një grupi etnik, nismëtarët e saj do të sinjalizonin mungesën e paanësisë, duke tendosur fijet e brishta të besimit që janë thurur ngadalë midis komuniteteve boshnjake, serbe dhe kroatë gjatë viteve.

Për viktimat e luftës tragjike, fokusi ekskluziv i rezolutës në tragjedinë e një grupi etnik duke injoruar vuajtjet e duruara nga të gjithë të përfshirët është një shembull fyes dhe i tmerrshëm i kujtesës selektive. Në një rajon që ende po lëkundet nga plagët e një konflikti brutal, dhënia e prioritetit të vuajtjes së një grupi mbi të tjerët kërcënon përpjekjet për ndërtimin e paqes me dekada. Të gjitha viktimave të luftës civile në Bosnje duhet t'u jepet trajtim i barabartë dhe i drejtë. OKB-ja do të bënte një gabim duke vendosur një hierarki të viktimave.

Edhe nëse do të korrigjoheshin mangësitë procedurale dhe konsultative në promovimin e rezolutës së propozuar, organi përkatës i OKB-së do të duhej ta rishqyrtonte draftin përmes prizmit të përfshirjes dhe konsultimit më të gjerë. Një qasje më e ekuilibruar ndaj historisë, e cila respekton dhe njeh kompleksitetin e luftës në Bosnje dhe nderon dinjitetin e të gjitha viktimave të saj, është e domosdoshme.

Në formën e saj aktuale, rezoluta e propozuar e OKB-së për Srebrenicën, ndonëse me qëllim të mirë në synimin e saj për të nderuar viktimat, rrezikon të minojë proceset komplekse të paqes dhe pajtimit që janë ushqyer me kujdes në rajon që nga Marrëveshja e Dejtonit. Serbia është e përkushtuar për të promovuar paqen e qëndrueshme në Ballkan dhe vazhdon të punojë për të zgjidhur mosmarrëveshjet historike dhe keqkuptimet për të parandaluar konfliktet që mund të destabilizojnë rajonin. Prandaj kërkojmë nga Kombet e Bashkuara që të rivlerësojnë implikimet më të gjera të kësaj rezolute përpara se të shkaktohet dëm i pariparueshëm në përpjekjet e pajtimit në rajon.