Serbia dhe Zvicra janë më afër sesa mendojmë

Nga vizita ime e fundit në Serbi u ktheva me shumë përshtypje dhe me një bindje: vendet tona i lidh shumë më tepër sesa duket në shikim të parë. Së bashku me kolegun tim, deputetin Roman Birgi, njoha një vend krenar për historinë e tij, por njëkohësisht të orientuar fuqishëm drejt së ardhmes. Në kujtesë do të më mbeten veçanërisht mikpritja e jashtëzakonshme, bisedat e hapura dhe përzemërsia e mikpritësve tanë.

Grupi ynë Parlamentar i Miqësisë Zvicër–Serbi, rreth një vit më parë, rifilloi aktivitetin e tij, e rriti ndjeshëm numrin e anëtarëve dhe u bë grupi i dytë më i madh i këtij lloji në Parlamentin zviceran. Kjo dëshmon për interesimin në rritje ndaj Serbisë. Si bashkëkryetar, besoj se bashkëpunimi parlamentar ndërton lidhje jo vetëm ndërmjet qeverive, por edhe ndërmjet shoqërive, edhe kur ekzistojnë dallime në qëndrime.

Beogradi është një qytet ku historia evropiane ndihet në çdo hap. Këtë e përjetova veçanërisht në Kalanë e Beogradit, mbi bashkimin e lumenjve Sava dhe Danub. Aty, gjatë shekujve, janë takuar popuj, perandori dhe kultura. Romakët, bizantinët, osmanët dhe habsburgët kanë lënë gjurmët e tyre. Kalaja dëshmon jo vetëm për luftërat dhe ndërrimet e pushteteve, por edhe për tregtinë dhe shkëmbimet kulturore. Beogradi nuk ka qenë kurrë periferi e Evropës, por një nga udhëkryqet e saj të rëndësishme.

Aq më interesant është kontrasti me Beogradin e sotëm – një metropol modern me lagje të reja urbane, jetë të gjallë kulturore dhe një sektor teknologjik gjithnjë e më të zhvilluar. Qyteti rrezaton vetëbesim dhe energji. Historia e tij është e pranishme kudo, por vështrimi i tij është i drejtuar nga e ardhmja.

Një takim po aq mbresëlënës me historinë përjetuam edhe në Viminacium, dikur një nga qytetet më të rëndësishme romake në këtë pjesë të Evropës dhe kryeqyteti i provincës së Mezisë së Sipërme. Në një hapësirë të gjerë shtriheshin qyteti, kampi legjionar dhe nekropolet; në periudhën e lulëzimit të tij, aty jetonin dhjetëra mijëra njerëz. Krahas përmasave të qytetit, më bëri përshtypje edhe puna e arkeologëve serbë. Me saktësi shkencore, teknologji bashkëkohore dhe këmbëngulje të admirueshme, ata po zbulojnë një botë të fshehur prej shekujsh nën tokë. Deri më tani është hulumtuar vetëm një pjesë e vogël e lokalitetit arkeologjik. Puna e tyre jo vetëm që ruan të kaluarën, por edhe pasuron njohuritë për trashëgiminë e përbashkët evropiane.

Pas këtij takimi me të kaluarën, Parku Shkencor-Teknologjik në Beograd na ofroi një vështrim drejt së ardhmes. Aty takuam sipërmarrës të rinj, të vendosur për t’i shndërruar idetë inovative në produkte dhe kompani të suksesshme. Më vjen mirë që edhe Zvicra ka kontribuar në zhvillimin e kësaj qendre: investimi në shkencë dhe teknologji është, para së gjithash, investim te njerëzit.

Një pjesë e rëndësishme e vizitës ishin bisedimet politike.

U jam mirënjohës përfaqësuesve të Kuvendit Popullor, veçanërisht kryetares së parlamentit, Ana Bërnabiq, si dhe ministrit të Punëve të Jashtme, Marko Gjuriq, dhe mikpritësve të tjerë, për pritjen e përzemërt dhe shkëmbimin e hapur të mendimeve. Biseduam për ekonominë, energjetikën, integrimet evropiane, stabilitetin rajonal, sigurinë dhe të drejtat e njeriut. Nuk është e nevojshme të kemi të njëjtat mendime për gjithçka. Pikërisht për këtë arsye, takimet e drejtpërdrejta janë kaq të rëndësishme: besimi nuk krijohet duke shmangur dialogun, por përmes gatishmërisë për të diskutuar hapur për të gjitha çështjet.

Marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Zvicrës i vlerësoj si të shkëlqyera. Këtë vit shënojmë 110-vjetorin e marrëdhënieve diplomatike. Një moment i veçantë ishte edhe vizita e këtij viti e presidentit të Konfederatës Zvicerane, Guy Parmelin, në Beograd, e cila i dha shtysë të re bashkëpunimit, veçanërisht në fushën e inovacionit. Më gëzon fakti që partneriteti ynë nuk kufizohet vetëm në kontaktet politike: ai mbështetet në ekonomi, arsim, shkencë dhe, mbi të gjitha, në lidhjet ndërmjet njerëzve.

Ekzistojnë edhe ngjashmëri interesante në mënyrën se si e shohim botën. Si Serbia, ashtu edhe Zvicra i kushtojnë rëndësi të madhe pavarësisë dhe vendimmarrjes së pavarur. Neutraliteti tradicional i Zvicrës dhe neutraliteti ushtarak i Serbisë kanë lindur në rrethana të ndryshme historike dhe mbështeten në baza të ndryshme. Megjithatë, në të dyja vendet ekziston një prirje e fuqishme për të vendosur në mënyrë të pavarur për të ardhmen e tyre dhe për të kontribuar në paqen dhe stabilitetin në Evropë.

Në Zvicër jetojnë rreth 130.000 persona me origjinë serbe. Ata janë sipërmarrës, profesionistë, shkencëtarë, sportistë dhe fqinjët tanë; janë pjesë e pandashme e jetës sonë shoqërore dhe ekonomike. Ata i njohin të dyja vendet dhe kulturat e tyre dhe shpesh flasin të dyja gjuhët. Asnjë nismë diplomatike nuk mund ta zëvendësojë rëndësinë e këtyre lidhjeve të përditshme njerëzore.

Në planin ekonomik, bashkëpunimi tashmë po jep rezultate të rëndësishme. Qindra kompani zvicerane ushtrojnë veprimtarinë e tyre në Serbi, krijojnë vende pune, aftësojnë profesionistë dhe transferojnë njohuri të reja. Shkëmbimet gjithnjë e më të mëdha në sektorin e teknologjisë së informacionit, kërkimit shkencor dhe shërbimeve moderne tregojnë se sa shumë plotësohen potencialet tona. Këtu përfshihet edhe mbështetja afatgjatë e shtetit zviceran për parqet shkencore-teknologjike, sipërmarrjen dhe arsimin profesional, duke përfshirë edhe përvojat e sistemit zviceran të arsimit dual. Investime të tilla krijojnë mundësi për brezat e ardhshëm.

Gjatë vizitës mësova edhe për një lidhje të papritur ndërmjet vendeve tona. Raca e gjedheve simentale, me origjinë nga Zvicra, është e përhapur prej brezash në fermat serbe. Duket se lopët zvicerane e kanë gjetur rrugën drejt Serbisë shumë kohë përpara shumë politikanëve zviceranë – dhe se janë përshtatur për mrekulli këtu! Ndoshta kjo është dëshmia më e mirë se bashkëpunimi i suksesshëm nuk duhet të fillojë gjithmonë me nënshkrimin e marrëveshjeve diplomatike.

Ndërkohë, një tjetër ngjarje e madhe është tashmë përpara nesh – Expo 2027 në Beograd. Zvicra ishte ndër vendet e para që konfirmuan pjesëmarrjen e tyre përmes një marrëveshjeje. Besoj se kjo ekspozitë ndërkombëtare do të jetë një mundësi e jashtëzakonshme që Serbia t'i prezantojë botës kreativitetin, mikpritjen dhe ambiciet e saj. Edhe unë planifikoj të kthehem vitin e ardhshëm, së bashku me kolegë nga parlamenti dhe miq, për të vizituar Expo. Që tani e pres me padurim këtë takim. Pritet edhe prania e presidentit të ri të Zvicrës.

Nga rrënojat romake të Viminaciumit, përmes mureve historike të Kalasë së Beogradit, e deri te kompanitë inovative në Parkun Shkencor-Teknologjik, njoha një vend që e njeh të kaluarën e tij, e formëson me vetëbesim të tashmen dhe ka shumë ide për të ardhmen. Kthehem në Zvicër me kujtime të bukura dhe optimizëm: miqësia ndërmjet vendeve tona ka themele të forta, ndërsa kapitujt e saj më interesantë ende pritet të shkruhen.

Shkruan për „Politika“ Christian Imark, deputet i Këshillit Kombëtar të Zvicrës dhe bashkëkryetar i Grupit Parlamentar të Miqësisë Zvicër–Serbi.