Beshiri: Beogradi dhe Prishtina shpesh luftojnë për vendime diskriminuese

Beogradi dhe Prishtina shpesh përplasen për vendime diskriminuese që synojnë një komb të caktuar, thotë Naim Leo Beshiri, drejtor ekzekutiv i Institutit për Çështje Evropiane, duke shtuar se miratimi i Projektligjit për shtetësinë e Kosovës dhe mbi të gjitha ndryshimet në Ligjin për të drejtat e pronës në Kosovë mund të jenë edhe një lloj stimuli ekonomik.

Në fund të vitit të kaluar, Kosova miratoi Projektligjin për Shtetësinë, për të cilin kryeministri i Kosovës Albin Kurti tha se “veçanërisht lehtëson marrjen e dokumenteve për personat me leje qëndrimi të përhershme në rrethana të jashtëzakonshme, përfshirë shqiptarët nga Presheva, Medvegja dhe Bujanoci që jetojn prej shumë vitesh në Kosovë”, kurse pak ditë më parë Qeveria e Kosovës miratoi ndryshimin e Ligjit për të drejtat pronësore të qytetarëve të huaj në Kosovë, i cili u mundësoi shqiptarëve që jetojnë në ato tri komuna të Serbisë të fitojnë të drejtën pronësore në Kosovë.

“Një ligj që përcakton kornizën në atë mënyrë që u jep të drejta të caktuara qytetarëve të një shteti tjetër, të një kombësie të caktuar, mund të konsiderohet diskriminues, por këtu më duket se autoritetet në Beograd dhe Prishtinë shpesh luftojnë për vendime diskriminuese që do të synojë një komb të caktuar, pra atë me kombëtare me prefiks që më pak i pëlqen qeverisë”, tha Beshiri për Kosovo online.

Sipas tij, viteve të fundit ka pasur një pasivizim të vendbanimeve shqiptare në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, gjegjësisht mbi 16.000 shqiptarë që jetojnë në vende të tjera të botës dhe janë shtetas të Serbisë. Ai thekson se Ministria e Punëve të Brendshme i ka diskriminuar duke zbatuar ligjin në mënyrë diskriminuese që të mos e ushtrojnë të drejtën e tyre në zgjedhje.

“Kjo është një nga mënyrat se si Qeveria e Serbisë i diskriminon shqiptarët që jetojnë në Serbi, për të cilën më pas kemi përgjigjen e një nacionalizmi tjetër nga Prishtina, ku miratojnë disa ligje që u mundësojnë shqiptarëve të drejta të caktuara, me shpjegimin se shqiptarët nga Serbia dëshirojn të jetë në gjendje që ata të jetojnë më mirë, duke pasur parasysh se vendimet diskriminuese i pengojnë ta bëjnë këtë”, thotë ai.

Sipas tij, realizimi i të drejtave pronësore të qytetarëve të Serbisë me origjinë shqiptare në Kosovë mund të jetë një lloj nxitjeje ekonomike, duke pasur parasysh se një pjesë e mirë e diasporës që jeton nëpër botë dërgon para të konsiderueshme për familjet e tyre për të mbijetuar apo që kanë pak më shumë para, për të investuar.

Ai thekson se ndoshta mesazhi i Qeverisë së Kosovës për ata shqiptarë është që ato para të mos investohen në Serbi, por në Kosovë.

"Kjo ka kuptim deri diku, duke pasur parasysh se shqiptarët nuk mund të shkolloheshin në gjuhën e tyre në Serbi për dekada, se fakulteti në Bujanoc u themelua vetëm disa vjet më parë, kështu që shumica e njerëzve u shkolluan në Kosovë. Kjo politikë duket për mua sikur kjo politikë e Qeverisë "Kosova po ecën në hap me politikat e mëparshme, siç ishte viti i kaluar në qershor për t'u mundësuar shqiptarëve nga Bujanoci, Presheva dhe Medvegja që të japin provimin e jurisprudencës në Kosovë nëse kanë diplomë juridike andaj edhe të ushtrojë profesionin e avokatit në Kosovë”, shton ai.

Në njërën anë, thotë ai, i duket se kjo është një luftë nacionaliste mes Beogradit dhe Prishtinës, por nga ana tjetër, vërtet mund të merret parasysh se këto janë politika që munden, edhe pse për disa tingëllojnë diskriminuese, u mundësojnë atyre që duan të vendosen në Kosovë dhe të mos jetojnë më në Serbi, nëse ndihen kështu.

Ai përkujton se Serbia ka një ligj që u lejon qytetarëve të saj të kenë dy shtetësi dhe në këtë kuptim thotë se diku rreth pesë për qind, ose 300 mijë qytetarë kanë dy shtetësi.

Në këtë kuptim, ai thekson se politikat e Qeverisë së Kosovës që lehtësojnë marrjen e shtetësisë duhet të jenë një gjë krejtësisht normale.

“Mirëpo, kur politizohet në kontekstin ku Qeveria e Kosovës njëkohësisht kërkon nga Brukseli që pasaportat e lëshuara nga Administrata Koordinuese të përjashtohen nga liberalizimi i vizave, kjo është diçka që sigurisht nuk i kontribuon pajtimit. Nuk ka asnjë problem me qytetarët e Kosovës të kesh dyshtetësi dhe pasaportë të Kosovës dhe Serbisë, kjo do të jepte dy herë më shumë shanse. A do t'i shfrytëzojnë ato është një pyetje tjetër, por ka më shumë mundësi që të gjesh punë, të udhëtosh më shumë dhe kjo sigurisht është në përputhje me atë që ka ndodhur vitet e fundit dhe kjo është politika e nismës Ballkani i Hapur”, tha Beshiri.

Siç shton ai, tani për tani duket se është diçka që është një nismë e mirë, ndonëse shumë nuk e pëlqejnë që vjen nga presidenti Aleksandar Vuçiq dhe kryeministri Edi Rama.

Megjithatë, ai thekson se Ballkani i Hapur ka sjellë disa hapa konkretë, nga heqja e roamingut, shkrirja e ekonomisë, pra transporti i mallrave, deri te fakti se Serbia, si dhe vendet e rajonit, do të kanë nevojë për atë migrim të fuqisë punëtore, i cili është padyshim gjithnjë e më i nevojshëm, pasi ata shohin emigracion në rritje.

Sipas tij, Serbia po përballet edhe me migrim në shkallë të gjerë, i cili lë nga 30.000 deri në 60.000 njerëz në vit.

“E njëjta gjë vlen edhe për Kosovën, ku ekziston mundësia që migrimi të rritet me liberalizimin e vizave, por është e qartë se edhe Beogradi edhe Prishtina duhet të punojnë shumë më shumë për të mbajtur qytetarët e tyre, sepse të gjitha indikacionet janë se nëse kjo vazhdon do të zhdukemi. Kosova është pak në pozitë më të mirë sepse shtimi natyror është disi më i lartë se në Serbi, por kushtet ekonomike, korrupsioni, krimi i organizuar janë disa nga pengesat për të arritur lumturinë e tyre atje”, tha Beshiri.