Gjuriq: Kritika të kuptueshme nga Beogradi për "aleancën jotransparente" të Zagrebit, Tiranës dhe Prishtines

Ministri i Punëve të Jashtme i Serbisë, Marko Gjuriq, deklaroi se nevojitet më shumë transparencë kur zgjidhen çështjet e sigurisë në rajon dhe se nuk ka asnjë arsye pse bashkëpunimi në siguri duhet të zhvillohet në një mënyrë jotransparente, duke thënë se Serbia i jep përparësi stabilitetit dhe zhvillimit ekonomik dhe nuk dëshiron të krijojë aleanca të reja ushtarake në rajon.

"Ekziston nevoja për më shumë transparencë kur zgjidhen çështjet e sigurisë. Kritikat nga Beogradi drejtuar kësaj aleance ushtarake jotransparente të shpallur midis Kroacisë, Shqipërisë dhe Prishtines janë të kuptueshme", tha Gjuriq në një intervistë me agjencinë italiane Nova në margjinat e takimit me rastin e 30-vjetorit të Sekretariatit Ekzekutiv të Iniciativës së Evropës Qendrore, të mbajtur në Trieste.

Kreu i diplomacisë serbe kujtoi se Ballkani është një rajon që pësoi një luftë të rëndë civile tre dekada më parë dhe se për këtë arsye çdo zhvillim ushtarak që del jashtë kornizës ekzistuese, siç është NATO ose organe të tjera rajonale, duhet të diskutohet dhe të bihet dakord paraprakisht. Ai shtoi se pas Marrëveshjes së Dejtonit, konventa që kufizon numrin e disa prej tyre mbetet në fuqi.

"Nuk ka asnjë arsye për të dalë jashtë formave ekzistuese, dhe sidomos nuk ka asnjë arsye të vërtetë pse ky lloj bashkëpunimi duhet të zhvillohet në një mënyrë jotransparente. Kur kjo ndodh, është logjike që kjo të shkaktojë disa shqetësime dhe disa reagime", vuri në dukje ai.

Megjithatë, ai përsërit se Serbia i jep përparësi stabilitetit dhe zhvillimit ekonomik dhe nuk dëshiron të krijojë aleanca të reja ushtarake në rajon.

"Ne gjithashtu mund të kërkojmë partnerë ose të përpiqemi, në një mënyrë jotransparente, të ndryshojmë ekuilibrin e fuqisë ushtarake në rajon. Por unë do të preferoja shumë më tepër një bashkëpunim më të madh në sferën e sigurisë", tha Gjuriq.

Duke folur për marrëdhëniet midis Italisë dhe Serbisë, ai vuri në dukje se ato janë veçanërisht të forta dhe se për Serbinë, Italia është një nga partnerët kryesorë strategjikë në Evropë dhe një mik shumë i ngushtë, duke iu referuar mbështetjes së Italisë për ruajtjen e trashëgimisë kulturore serbe, për të cilën foli edhe senatorja Stefanija Kraksi gjatë konferencës së CEI-t.

Ai gjithashtu vuri në dukje rolin e trupave italiane në Kosovë.

"Karabinierët dhe ushtarët italianë kanë mbrojtur manastiret serbe në Kosovë, për shembull manastirin e Deçanit, për shumë dekada. Serbët e dinë këtë dhe serbët e vlerësojnë dhe e respektojnë këtë", vuri në dukje Gjuriq.

Ai gjithashtu deklaroi se ka "dyer të hapura për rritjen e bashkëpunimit ekonomik, politik dhe kulturor midis dy vendeve".

"Ne e shohim vërtet Italinë si një nga vendet më miqësore në botë", nënvizoi Gjuriq dhe falënderoi Romën për kuptimin e situatës komplekse rajonale dhe prioriteteve kombëtare të Serbisë.

Ai përsëriti se Serbia është në rrugën e duhur drejt BE-së, duke hedhur poshtë idenë se marrëdhëniet e Serbisë me Rusinë dhe Kinën mund të përfaqësojnë një pengesë strategjike.

"Tradicionalisht, Serbia është përpjekur për një rrjet shumë të larmishëm dhe të ekuilibruar të partneriteteve ndërkombëtare. Megjithatë, Serbia është në rrugën e saj të drejtë drejt BE-së dhe nuk duhet të ketë dyshime për orientimin e saj gjeopolitik kur bëhet fjalë për këtë", tha kreu i diplomacisë serbe.

Në këtë kuptim, ai tregoi se "marrëdhëniet unike të Serbisë, në këtë situatë, mund të shërbejnë edhe si një avantazh krahasues për Evropën", duke sqaruar se kjo nuk ka të bëjë vetëm me partnerët lindorë, por edhe me disa vende në Afrikë, Azi dhe Amerikën Latine me të cilat Beogradi, si themelues i Lëvizjes së të Paangazhuarve, tradicionalisht mban marrëdhënie të mira.

Ai tha gjithashtu se Serbia është fuqimisht në anën e parimeve të integritetit territorial dhe sovranitetit, dhe duke kujtuar se qëndrimi për konfliktin në Ukrainë u shpreh "shumë qartë", vuri në dukje se nuk ka dallime të mëdha midis Beogradit dhe shumicës së vendeve evropiane kur bëhet fjalë për politikën e jashtme dhe të sigurisë.

"Ka nuanca, por nuk ka dallime strategjike", nënvizoi Gjuriq.

Ai e përshkroi iniciativën e Evropës Qendrore si një instrument ende të dobishëm për inkurajimin e integrimit të kontinentit dhe përshpejtimin e rrugës së Ballkanit drejt Bashkimit Evropian.

Ai kujtoi se organizata u konceptua dhe filloi në një kohë kur Evropa ishte ende e ndarë nga Perdja e Hekurt, kur falë vizionit të madh të Ministrit të Punëve të Jashtme italiane Gianni De Michelis, Ministrit të Punëve të Jashtme jugosllave Budimir Lonçar dhe ministrave të Hungarisë dhe Austrisë, u krijua një urë midis Lindjes dhe Perëndimit, domethënë kur Evropa kishte nevojë për një urë të tillë për të realizuar vërtet vizionin e një Evrope të bashkuar.

Ky funksion është ende i rëndësishëm sot, 30 vjet më vonë, është i bindur Gjuriq, sepse ende ekziston nevoja për unitet më të madh dhe integrim më të fortë të rajonit në Bashkimin Evropian".

"Iniciativa e Evropës Qendrore ishte një mjet i mirë për integrimin e shumë vendeve në nivelin infrastrukturor, politik dhe shoqëror, duke i bërë ato më kohezive dhe të përafruara me vizionin më të gjerë evropian. Për këtë arsye, CEI mund të luajë ende të njëjtin rol sot, dhe është e nevojshme t'i japim më shumë frymë Nismës së Evropës Qendrore dhe të përpiqemi ta përdorim atë si një mjet për integrimin e shpejtë të rajonit të Ballkanit në Evropë", Gjuriq.

Sipas mendimit të tij, kjo është në interesin më të mirë jo vetëm të vendeve të rajonit, por edhe të Italisë dhe Evropës. Kjo është arsyeja pse ai shprehu mirënjohjen e tij për Kryeministrin Giorgi Meloni dhe Ministrin Antonio Tajani për vizionin e një Evrope të bashkuar.

Ai i kushton rëndësi të veçantë konceptit të "bashkimit", të cilin e konsideron më të përshtatshëm për fazën historike nëpër të cilën po kalon Evropa.

"Më pëlqen fjala bashkim sepse pasqyron realitetin gjeopolitik që Evropa duhet të konsolidohet nëse dëshiron të mbijetojë. Nëse nuk konsolidohet, brenda vetëm pak vitesh do të merret plotësisht nga aktorë të tjerë globalë dhe nuk do të jetë më relevante." Në atë rast, konkurrenca e brendshme në Evropë, për çështje rajonale, politike, kombëtare dhe ideologjike, do të rrezikonte të prodhonte vetëm një rezultat - të gjithë do të margjinalizohemi, do të shtyhemi mënjanë dhe do të shndërrohemi në një tabelë shahu për lojën e fuqive të mëdha të vërteta", paralajmëroi Gjuriq.

Rreziku, shtoi ai, është madje që Evropa të mund të "bëhet një park tematik për vizitorët nga rajone të tjera".

Për të shmangur këtë, sipas tij, Evropa duhet të "ringjallet dhe forcohet" duke integruar Ballkanin dhe rajone të tjera që janë premtuese dhe kanë perspektivën e anëtarësimit.

Në këtë kontekst, theksoi ai, Serbia "mbështetet fuqimisht", edhe sepse, duke qenë vendi me numrin më të madh të fqinjëve të menjëhershëm në Evropë pas Gjermanisë, ajo përfaqëson jo vetëm një faktor ekonomik, por edhe një element qendror të stabilitetit.

Ai gjithashtu theksoi se Serbia përbën 53 përqind të ekonomisë së Ballkanit dhe se është "shumë entuziast" për idenë e përshpejtimit të ndërtimit të lidhjeve hekurudhore me shpejtësi të lartë midis Beogradit dhe Triestes, të cilën e diskutoi edhe me Tajanin.

"Mendoj se është diçka shumë e mirë dhe reciproke". "e dobishme", tha Gjuriq, duke kujtuar se Italia është një nga partnerët kryesorë tregtarë të Serbisë dhe një nga investitorët e saj kryesorë, dhe se kompanitë italiane dhe serbe përfitojnë nga kjo marrëdhënie.