Igrutinoviq: Nuk ka garanci se modeli i ri i zgjerimit do të marrë mbështetje të mjaftueshme brenda BE-së

Millan Igrutinoviq, bashkëpunëtor kërkimor në Institutin për Studime Evropiane në Beograd,  tha për Kosovo online se propozimi franko-gjerman për një model të ri të zgjerimit të Bashkimit Evropian përfaqëson një përpjekje për të ripërcaktuar procesin e pranimit dhe për të ofruar stimuj më specifikë për vendet kandidate, por ai paralajmëroi se ende nuk ka një kornizë të qartë ligjore ose garanci se një iniciativë e tillë do të marrë mbështetje të mjaftueshme midis shteteve anëtare të BE-së.

"Çdo propozim i mbështetur bashkërisht nga Franca dhe Gjermania tërheq domosdoshmërisht vëmendjen, sepse ka një peshë të caktuar politike pas tij. Ideja është që, bazuar në vlerësimin se vendet e Ballkanit Perëndimor, por tani edhe Ukraina dhe Moldavia, nuk janë të gatshme të përfundojnë negociatat në afat të shkurtër dhe të zgjidhin çështjet e hapura, procesi i zgjerimit do të ripërcaktohet në afat të gjatë. Qëllimi është t'u ofrohet këtyre vendeve njëfarë progresi dhe të ofrohet mbështetje për një qasje të tillë brenda vetë Bashkimit Evropian", tha ai.

Igrutinoviq kujtoi se çështja e zgjerimit u rikthye në fokus pas sulmit rus ndaj Ukrainës në vitin 2022, dhe se tema e anëtarësimit të mundshëm të Ukrainës hapi gjithashtu një diskutim brenda Bashkimit Evropian.

"Bashkimi Evropian mbështet në mënyrë deklarative zgjerimin, por për arsye të ndryshme është shumë e vështirë të zbatohet në praktikë. Në Bruksel, ata do të thonë se përgjegjësia u takon vendeve kandidate që nuk i plotësojnë kushtet, ndërsa vendet kandidate do të pretendojnë se nuk ka një vullnet politik mjaftueshëm të fortë brenda BE-së dhe se Bashkimi nuk përdor të gjitha mekanizmat e presionit që ka në dispozicion. Në një ngërç të tillë, propozimi franko-gjerman shfaqet si një përpjekje për të ripërcaktuar procesin", tha Igrutinoviq.

Siç deklaroi ai, Traktati i Lisbonës nuk parashikon mundësinë e "anëtarësimit të pjesshëm", kështu që mbetet e hapur pyetja se si mund të krijohet korniza ligjore për një model të tillë pranimi që do të pranohej nga të gjitha shtetet anëtare të BE-së.

Ai gjithashtu theksoi se plane të tilla mund të varen nga ndryshimet politike brenda vetë anëtarëve të Unionit, duke kujtuar se zgjedhjet presidenciale janë planifikuar për vitin e ardhshëm në Francë, në të cilat politikani i krahut të djathtë Jordan Bardella, i cili kritikon modelin aktual të zgjerimit, është ndër të preferuarit.

"Nëse ai fiton, e gjithë kjo ide mund të vihet në pikëpyetje. Aktualisht nuk ka diskutim të strukturuar rreth kësaj në Bashkimin Evropian", tha Igrutinoviq, duke shtuar se nuk ka garanci të forta për propozime të tilla.

Megjithatë, ai vlerësoi se qeveritë e vendeve që mbështesin modelin e ri të pranimit mund të pritet të ndërmarrin hapa të caktuar në atë drejtim, por theksoi se zgjerimi ende nuk është ndër temat prioritare të Bashkimit Evropian, në krahasim me mbështetjen për Ukrainën.

"Edhe pse politika e zgjerimit ka fituar një rëndësi disi më të madhe vitet e fundit, Ballkani Perëndimor nuk ka marrë vëmendje të veçantë. Plani i rritjes dhe burimet e caktuara financiare sigurisht që përfaqësojnë një lëvizje pozitive, por në kuptimin politik, si dhe në mënyrën se si interpretohet zgjerimi, nuk ka ndryshuar shumë. Në Evropë, zgjerimi, veçanërisht në Ballkanin Perëndimor, ende nuk shihet si një nga përgjigjet për sfidat aktuale me të cilat po përballet Bashkimi Evropian", deklaroi ai.

Ai vuri në dukje ndryshimet në qëndrimet midis shteteve anëtare, disa prej të cilave do të vazhdojnë të këmbëngulin në përmbushjen e kritereve që lidhen, ndër të tjera, me funksionimin e gjyqësorit, luftën kundër korrupsionit në nivelin më të lartë, mbrojtjen e lirive të mediave dhe të drejtat e qytetarëve.

"Vërejtjet për Serbinë në lidhje me qëndrimin ndaj Rusisë dhe mosvendosjen e sanksioneve do të mbeten", tha ai, duke vënë në dukje se disa anëtarë të BE-së do ta nxjerrin në pah ngecjen në procesin e normalizimit të marrëdhënieve me Kosovën si problem, pavarësisht nga politika e Kryeministrit të Kosovës në mandatin teknik të Albin Kurtit.

Sipas tij, në kuptimin administrativ dhe ligjor, ende ka një numër të madh çështjesh të hapura, prandaj është e nevojshme të presim për të parë nëse ekziston një mekanizëm që do të mundësonte zbatimin e një plani të tillë.

"Kjo është ende shumë e pasigurt. Do të prisja disa muaj për të parë nëse ky plan do të gjejë një mekanizëm të përshtatshëm administrativ brenda Bashkimit Evropian dhe nëse pas tij ka një numër të mjaftueshëm shtetesh anëtare të gatshme për të mbështetur një qasje administrativo-ligjore që është kryesisht e re. Ne me të vërtetë nuk kemi një ide të qartë se si Bashkimi Evropian do ta zbatonte një model të tillë brenda procedurave ekzistuese, sepse një numër i madh pyetjesh janë ende të hapura", tha Igrutinoviq.