Igrutinoviq: Tema e Kosovës ka humbur në pyllin e krizave në botë, pozicioni i Serbisë legjitime

Bashkëpunëtori hulumtues në Institutin për Studime Evropiane, Milan Igrutinoviq, thotë për Kosovo online se tema e Kosovës, e cila shpalli në mënyrë të njëanshme pavarësinë 17 vjet më parë, por ende nuk është anëtare e Kombeve të Bashkuara, është humbur në pyllin e krizave të shumta që kanë tronditur fillimisht Amerikën dhe më pas Evropën që nga viti 2008 dhe se në këtë pikë është e vështirë të shihet nëse të gjithë kanë diçka serioze në pozicionin e tyre, sepse mund të ndryshojnë qëndrimet e tyre.

“Filloi me besimin e tyre të tepruar, se vendimi i tyre ishte mjaft i fortë, se në një të ardhme relativisht të afërt Serbia thjesht do të pajtohej me të dhe disi do të pajtohej me të me negociata të caktuara”, thotë Igrutinoviq.

Ai kujton se momenti historik kur Kosova shpalli pavarësinë ishte para krizës ekonomike globale, kulmi i fuqisë amerikane, kur lufta në Irak ende nuk ishte afër fundit, por kur SHBA-ja ende mendonte se mund të rimodelonte marrëveshjet rajonale në Lindjen e Mesme sipas dëshirës së saj.

“Në fund rezultoi se nuk ishte kështu. Me rënien e administratës së Bushit, e cila përfundoi me fillimin e krizës ekonomike globale, dhe gjatë dy mandateve të Obamës, Amerika u kthye më nga brenda. Nga ana tjetër, publiku global nuk ishte shumë i interesuar për atë që e shihte si aventurizëm amerikan, me bombardimin e RFJ-së në vitin 1999 dhe agresionin që ishte jashtë mandatit të Këshillit të Sigurimit dhe që nuk kishte mbështetje të gjerë nga komuniteti më i gjerë global. Edhe pse në Evropë shumica e vendeve e kanë mbështetur në një moment”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Serbia, thekson ai, ka gjetur një platformë globale përmes Kombeve të Bashkuara për të treguar se shpallja e njëanshme e pavarësisë së Kosovës nuk mund të ndodhë kaq shpejt dhe ka gjetur një partneritet bilateral me Rusinë dhe Kinën, të cilat i kanë verifikuar të gjitha këto.

Kur erdhi puna për shtyrjen e Kosovës përmes forcës diplomatike në vitet në vijim, rrethanat nuk shkuan në favor të SHBA-së dhe gjërat, thekson Igrutinoviq, u ndërlikuan shumë më tepër. Rusia, na kujton ai, e përdori aktin e pavarësisë së Kosovës për të justifikuar aneksimin e Krimesë, ku u mbajt referendumi, duke treguar se si të paktën ata bënë referendum në Krime, ndryshe nga Kosova.

“Bashkimi Evropian shpresonte se me ndërmjetësimin e tij që nga viti 2010, do të ishte në gjendje ta bindë Serbinë, edhe pse BE-ja ruante një lloj neutraliteti të statusit zyrtar, edhe pse në thelb Komisioni Evropian e trajton Kosovën si shtet të pavarur në praktikë dhe në terren. Me zgjerimin e BE-së në Ballkanin Perëndimor që po zvarritet, me krizat ekonomike dhe krizën e emigrantëve që pushtuan vëmendjen, me krizën e Ukrainës që përfundimisht u përshkallëzua në luftë të hapur kur Rusia sulmoi Ukrainën në vitin 2021, çështja e Kosovës dhe çështja e Ballkanit disi kanë humbur në të gjitha këto. Pozicionet mbetën të njëjta si 15 vjet më parë, jo shumë të ndryshuara në krahasim me atë kohë," vëren Igrutinoviq.

Qëndrimi i Serbisë, siç thekson ai, është plotësisht legjitim si në aspektin e së drejtës ndërkombëtare ashtu edhe në kushtetutën e saj.

"Ky qëndrim ka gjithashtu mbështetje të gjerë demokratike dhe është e vështirë të imagjinohet ndonjë parti apo grup partish që do të thoshte publikisht: "ne duam që ajo politikë të ndryshojë ndjeshëm". Partnerët e huaj të interesuar dhe në fund të fundit vetë Prishtina, praktikisht duhet të llogarisin me këtë konsensus social. Ka modalitete të ndryshme për normalizimin e marrëdhënieve dhe dialogut, i cili ka rënë në krizë vitet e fundit. Do të thosha se edhe për aktorët ndërkombëtarë është e qartë se kjo është për shkak të veprimeve të qeverisë në Prishtinë dhe Albin Kurtit. Por, në thelb, tema e Kosovës humbi në pyllin e krizave të shumta që tronditën fillimisht Amerikën e më pas Evropën në vitin 2007 dhe 2008 dhe në njëfarë mënyre e kapërcejnë këtë hapësirë”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Pozicionimi i Kosovës në skenën ndërkombëtare, siç vlerëson ai, do të vazhdojë të jetë i ngadalshëm, sepse marrëdhëniet në terren janë përkeqësuar në 15 vitet e fundit, para së gjithash për shkak të politikave specifike të Albin Kurtit dhe shtysës së tij, siç thotë ai, për të qenë një lider politik plotësisht dominues në Kosovë, i cili po përpiqet të konsolidojë pushtetin e tij brenda vendit përmes "një politike të mbrojtjes së sovranitetit dhe integritetit të Kosovës".

“Atëherë është e vështirë të shihet se si një strukturë e tillë politike mund të përdoret për të rënë dakord për një relaksim të marrëdhënieve në terren dhe për një relaksim të pozitave të komunitetit serb, në radhë të parë në mënyrë që, për shembull, të krijohen kushte në Serbi për të thënë: “mirë, këto marrëdhënie nuk janë edhe aq të këqija, ne mund të jetojmë me të, le të shohim në disa marrëdhënie miqësore, fqinjësore, miqësore nëse mund t'i rregullojmë ato disa forma në bazë të gjërave”. Dhe përderisa është kështu, mendoj se është shumë iluzore të pritet ndonjë ndryshim në pozicionet në Beograd”, tha Igrutinoviq.

Kosova, jo aq si subjekt politik, por Albin Kurti, siç shton ai, është nën presion të hapur nga ata faktorë në Uashington që janë të interesuar për Ballkanin.

“Grenell është, në fund të fundit, i dërguari personal i Trump për çështjet urgjente, jo vetëm për Kosovën dhe jo vetëm për Ballkanin. Ne i njohim mirë marrëdhëniet e tyre me publikun. Ka njëfarë presioni ndaj tij personalisht, edhe pse nuk mendoj se ky presion është diçka që e mohon shtetësinë e Kosovës dhe që do të mund t'i kthejë në asnjë mënyrë vendimet amerikane të vitit 2007. Është iluzore të pritet një gjë e tillë në këtë epokë politike”, thotë Igrutinoviq.