Kryeziu: Të dyja format e votimit janë të ligjshme, partitë kanë detyrimin të ndërtojnë një konsensus për konstituimin e kuvendit

Ish-gjyqtari i Gjykatës Kushtetuese, Kadri Kryeziu, theksoi se Gjykata Kushtetuese sugjeron që diskutimet nëse një formë votimi është më e ligjshme se një tjetër, ose nëse forma e votimit mund të ndryshohet gjatë seancës - janë plotësisht të pakuptimta. Në deklaratën e tij për Kosovo online, ai theksoi se të dyja format e votimit, si publike ashtu edhe të fshehta, janë të ligjshme dhe se partitë politike kanë detyrim të ndërtojnë një konsensus për konstituimin e Kuvendit të Kosovës.

Kryeziu deklaron se Gjykata Kushtetuese thekson se seanca konstituive rregullohet posaçërisht nga Kushtetuta dhe Rregullorja e Punës së Kuvendit dhe shton se, si e tillë, ajo ka karakter ceremonial dhe ndjek një axhendë të paracaktuar, e cila nuk i nënshtrohet diskutimit dhe nuk mund të ndryshohet.

"Gjykata gjithashtu thekson se Seanca konstituive nuk i nënshtrohet procedurave standarde parlamentare. Kjo pikë është veçanërisht e rëndësishme, pasi anulon pjesën më të madhe të debatit të fundit politik që rrethon vetë seancën. Duke mos bërë asnjë deklaratë fare në lidhje me metodën e votimit dhe duke deklaruar qartë se Seanca konstituive nuk ndjek procedurat standarde, Gjykata Kushtetuese në fakt sugjeron që diskutimet nëse një formë votimi është më e ligjshme se një tjetër, ose nëse forma e votimit mund të ndryshohet gjatë seancës - janë plotësisht të pakuptimta. Gjykata riafirmon se të dyja format e votimit, si publike ashtu edhe sekrete, nuk janë vendimtare për arritjen e një konsensusi. Në të dyja rastet, kandidati mund të mos marrë 61 votat e nevojshme. Gjithashtu theksohet se problemi nuk qëndron te mënyra e votimit, por te mungesa e vullnetit politik për bashkëpunim dhe konsensus”, theksoi Kryeziu në deklaratë për Kosovo online.

Kjo tregon se gjykata thotë qartë se partitë politike kanë detyrimin të ndërtojnë një konsensus për konsensusin e kuvendit.

"Konsensusi nuk është vetëm një pjesë integrale e frymës së Kushtetutës, por edhe një parakusht për zgjedhjen e presidentit dhe nënkryetarit të kuvendit. Duke theksuar afatin 30-ditor, i cili tani ka fuqinë e një vendimi gjyqësor detyrues, Gjykata Kushtetuese e plotëson saktë vendimin e vitit 2014, sepse atëherë nuk flitej fare për afate”, tha ai.

Kryeziu theksoi se neni 67 i Kushtetutës, i cili i referohet zgjedhjes së presidentit dhe nënkryetarit të kuvendit, parashikon që këto dy hapa kryesorë trajtohen si një proces i vetëm. Prandaj, zgjedhja e presidentit dhe nënkryetarit të kuvendit, e cila shënon konstituimin formal të kuvendit, nuk duhet të shihet si dy procese të ndara.

“Kjo do të thotë që përgjegjësia politike për arritjen e konsensusit nuk i takon vetëm një grupi parlamentar, por të gjithë anëtarëve të kuvendit. Kur bëhet fjalë për zgjedhjen e kryetarit të kuvendit, partia e renditur e para duhet të bashkëpunojë me të tjerat për të siguruar 61 vota. Megjithatë, kjo nuk i jep fund detyrimit kushtetues për të arritur konsensus, sepse kuvendi nuk konsiderohet i konstituuar vetëm duke zgjedhur presidentin. Në procesin e zgjedhjes së presidentit, nëse partitë e tjera këmbëngulin që përgjegjësia për arritjen e konsensusit i takon vetëm partisë së parë, atëherë në procesin e zgjedhjes së nënpresidentit, partia e parë mund të pretendojë se përgjegjësia i takon partisë së dytë dhe të tretë - gjë që do të bllokonte përsëri procesin e sigurimit të 61 votave të nevojshme. Në këtë mënyrë, një interpretim bllokues zëvendësohet nga një tjetër, gjë që në fund të fundit e bën të pamundur konstituimin e kuvendit”, theksoi ish-gjyqtari.

Ai nënvizon se “zhvendosja e përgjegjësisë nga njëra anë në tjetrën nuk është vetëm fëminore, por edhe një lojë e rrezikshme me besueshmërinë e Kosovës” dhe se është në kundërshtim të drejtpërdrejtë me përfundimin e gjykatës se normat kushtetuese duhet të interpretohen në një mënyrë të tillë që të mundësojnë funksionimin e institucioneve dhe jo t’i paralizojnë ato.

“Ky është një moment i rëndësishëm për t’u theksuar: megjithëse Gjykata Kushtetuese nuk mund të imponojë vullnetin politik për të arritur një konsensus, kjo nuk do të thotë që pas skadimit të periudhës 30-ditore, të mos ndodhë asgjë dhe se konstituimi i kuvendit mbetet peng i vullnetit politik për një kohë të pacaktuar”, tha Kryeziu.

Çfarë ndodh nëse afati 30-ditor nuk përmbushet?

Ai theksoi se pretendimet e bëra së fundmi se mosrespektimi i afatit 30-ditor nuk sjell pasoja ligjore, ose se nuk çon në zgjedhje të parakohshme, janë të - paqëndrueshme. Ai deklaroi se pretendimi se Presidenti i Kosovës nuk ka rol apo autoritet në lidhje me seancën konstituive është i pabazuar.

"Është e rëndësishme të kujtojmë se neni 84, pika 2 e Kushtetutës thotë se Presidenti i Republikës ka autoritetin për të siguruar funksionimin kushtetues të institucioneve. Për më tepër, neni 112 i Kushtetutës përcakton se Gjykata Kushtetuese është instanca e fundit për interpretimin e Kushtetutës dhe përputhshmërinë e ligjeve me Kushtetutën në Republikën e Kosovës. Neni 116, pika 1 thotë qartë se vendimet e Gjykatës Kushtetuese janë të detyrueshme për gjyqësorin dhe të gjithë personat dhe institucionet në Republikën e Kosovës. Prandaj, mosbindja ndaj vendimit të Gjykatës është shkelje e Kushtetutës. Nëse deputetët e kësaj mbledhjeje nuk e përbëjnë kuvendin brenda 30 ditëve, siç është urdhëruar nga Gjykata Kushtetuese, ata po veprojnë në kundërshtim me nenin 74 të Kushtetutës, i cili i detyron deputetët të kryejnë detyrat e tyre në përputhje me Kushtetutën", theksoi Kryeziu.

Gjyqtari thekson se, pas skadimit të periudhës 30-ditore, duke injoruar vendimin e gjykatës dhe duke shkelur nenin 74 të Kushtetutës, anëtarët e këtij organi legjislativ po "pengojnë në mënyrë aktive funksionimin kushtetues të kuvendit".

"Në atë rast, presidentja, duke vepruar plotësisht në përputhje me kompetencat e saj kushtetuese, ka të drejtë të përcaktojë se organi legjislativ nuk e ka përmbushur detyrimin e tij kushtetues për të konstituuar kuvendin dhe të thërrasë zgjedhje të reja si një rrugëdalje nga kjo situatë absurde. Duhet theksuar se, nëse vendimi i presidentes për të thirrur zgjedhje të reja do të kontestohej para Gjykatës Kushtetuese, nuk ka asnjë skenar logjik në të cilin gjykata do të kundërshtonte vendimin e saj që urdhëron që kuvendi të konstituohet brenda 30 ditëve", theksoi ai.

Kryeziu i bëri përsëri thirrje palëve për përgjegjësi dhe patriotizëm, sepse, thotë ai, "Kosova nuk është objekt talljeje apo eksperimentimi politik".