Nedeljkoviq: Kthimi i serbëve në Kosovë është shembull i krizës më të gjatë të refugjatëve në botë

Drejtori ekzekutiv i Shoqatës së Qytetarëve të Iniciativës për Zhvillim dhe Bashkëpunim (IDC), Miodrag Nedeljkoviq, vlerëson se procesi i kthimit të serbëve në Kosovë është një nga shembujt e krizës më të gjatë të refugjatëve në mbarë botën, e cila tani është në "fazën përfundimtare".

“Ky është një nga shembujt e krizës më të gjatë, më të zgjatur të refugjatëve, në rastin tonë, të zhvendosjes në të gjithë botën. Unë nuk mendoj se ka një rast në botë që kriza e refugjatëve të jetë zgjatur kaq shumë dhe më e keqja është se ajo do të mbetet në atë status quo dhe nuk mendoj se 99 për qind e atyre njerëzve do të kthehen sepse për të ndryshme arsyet pse u integruan, shkuan në vende të tjera, jashtë vendit: Të rinjtë asgjë më nuk i tërhijek për tu kthyer atje. Pra, për fat të keq, përveç disa organizatave dhe disa donatorëve, vështirë se dikush mundohet ta vazhdojë këtë proces”, tregon Nedeljkoviq për Kosovo online.

Organizata e tij është nga të paktat që ende përpiqet të lehtësojë kthimin e të shpërngulurve përmes programeve të ndryshme ndërkombëtare, por ai e pranon se është shumë e vështirë dhe se ka disa shkaqe.

“Procesi i kthimit, për fat të keq, kam frikë, është në fazën përfundimtare. Ka shumë njerëz, shumë faktorë, shumë faktorë të ndryshëm të rëndësishëm që po përpiqen ta bëjnë atë proces ende të ekzistojë. Nga agjenci të ndryshme, madje edhe organe shtetërore, delegacioni evropian në Beograd, të gjithë po mundohen që ky proces të mos vdesë. Fatkeqësisht, mendojmë se ky projekt është pothuajse në përfundim. Shumë pak njerëz kthehen. Ne po përpiqemi, organizatat e shoqërisë civile që marrin pjesë në projektet e kthimit ende po përpiqen ta mbajnë gjallë atë projekt. Por, me sa duket, nuk është e lehtë. Gjithnjë e më pak njerëz janë të interesuar për të, gjithnjë e më pak njerëz madje tërhiqen nga ajo, dhe gjithnjë e më shumë prej tyre shohin një qëndrim të qëndrueshëm këtu, integrim dhe gjithnjë e më pak riintegrim nga kanë ardhur”, thotë Nedeljkoviq.

Organizata e tij deri më tani ka realizuar disa projekte të kthimit dhe ai shpjegon se procesi është shumë i vështirë sepse duhet të integrohen disa faktorë.

“Procesi është shumë i vështirë sepse faktorë të ndryshëm duhet të përkojnë. Jo vetëm vendimi i një personi apo i familjes, për t'u kthyer në Kosovë e Metohi, por duhet të gjesh një mënyrë për të kaluar kufirin administrativ me gjërat që i ke blerë, mobiliet, gjërat për të filluar biznesin e tyre”, shpjegon Nedeljkoviq.

I pyetur se ku kthehen më së shumti serbët, ai thekson se këto janë ende enklava ekskluzive serbe.

“Ende më duket se ka mundësi që njerëzit të kthehen në pomoravlje të Kosovës. Por, fatkeqësisht mbi 90 për qind të territoreve të Kosovës dhe Metohisë nuk kthehet askush, madje edhe ata që janë kthyer, për fat të keq, mendoj se një numër i madh i tyre janë penduar”, pranon Nedeljekoviq.

I pyetur se sa (nuk) kontribuojnë autoritetet në Prishtinë për kthimin, drejtori i IDC thotë se politika duhet të përjashtohet plotësisht kur është fjala për kthimin.

“Misioni ynë është të bashkojmë të gjithë njerëzit që ndikojnë në të. Edhe disa institucione të Prishtinës, Ministria e Kthimit dhe Komuniteteve, e cila është e institucioneve të Prishtinës, por që punon për serbët, të them të drejtën. Pa to, pa organizata ndërkombëtare në Kosovë, pa organizata ndërkombëtare në territorin e Serbisë, qendrore, kjo gjë është krejtësisht e pamundur. Pa bashkëpunimin administrativ të njerëzve nga pala kosovare, pala prishtinase dhe pala serbe, ky kthim është i pamundur. Kështu që shpesh duhet të bëjmë një lloj kompromisi dhe të bashkëpunojmë me disa që nuk duan, në mënyrë që ky rikthim të jetë i suksesshëm. Dhe, fatkeqësisht, ka gjithnjë e më pak raste të tilla”, përfundon Nedeljkoviq.