Nikoliq: Institucionet tona janë ruajtur; Jevtiq: Serbët nuk do të jenë kurrë të huaj në Kosovë

Kryetarja e Kommisionit për Kosovën dhe Metohinë e Kuvendit të Serbisë, Danijela Nikoliq, tha sonte se administrata në Prishtinë, e udhëhequr nga Albin Kurti, donte të "rrethonte sovranitetin e saj" duke zbatuar Ligjin për të Huajt, por se zgjidhja e arritur parandaloi një masakër administrative dhe ruajti statusin e institucioneve serbe. Nënkryetari i Listës Serbe, Dalibor Jevtiq, theksoi se serbët nuk kanë qenë kurrë dhe nuk do të jenë dhe nuk mund të jenë të huaj në shtëpitë e tyre në territorin e Kosovës, raportoi RTV.

Nikoliq tha se Ligji për të Huajt u miratua në vitin 2013, por se tani administrata në Prishtinë, e udhëhequr nga Aljbin Kurti, vendosi të "rrethonte sovranitetin e saj", kështu që ai "e nxori atë ligj".

"Dëgjuam tone disonante, se si ligji është i lidhur me Marrëveshjen e Brukselit. Nuk ka absolutisht asnjë lidhje me Marrëveshjen e Brukselit. Është i njëjti vit, por Marrëveshja e Brukselit nuk ka absolutisht asnjë lidhje me Aktin për të Huajt. Kurti vendosi ta rrumbullakoste sovranitetin e tij në këtë mënyrë dhe të dëbonte ata serbë që nuk mundi në vitin 2004, në pogromin e marsit. Ata donin ta përfundonin atë eksod në këtë mënyrë burokratike dhe administrative", tha Nikoliq për RTV.

Kjo, vuri në dukje ajo, është gjithashtu e ngjashme "nga data", sepse të gjithë e kujtojnë 17 marsin 2004, dhe zbatimi i Ligjit për të Huajt në kapacitet të plotë duhej të fillonte më 15 mars, kështu që, thotë ajo, serbët në Kosovë kishin të drejtë të frikësoheshin.

"Ekziston një frikë. Kur kthehesh pas në kohë dhe jeton historinë që ishte, është logjike që serbët në Kosovë e Metohi e shohin çdo kërcënim institucional si një eksod. Kështu është. Kjo frikë është mbjellë, thjesht do të ripaketohej disi, sepse nuk mund ta relativizojmë 17 marsin. Do të ndodhte, nëse jo me një tank, atëherë me letra, nëse jo me artileri, atëherë me administratën", shpjegon ajo.

Nikoliq shton se, në fakt, do të ishte ai "plumb i qëlluar drejt serbëve", por në letër dhe burokratikisht.

"Por, padyshim nga çdo situatë që kur Aljbin Kurti erdhi në pushtet, populli serb në Kosovë e Metohi është në frikë. Nëse ai dëgjon dikë apo jo është ana tjetër e medaljes, por padyshim këtë herë ai duhej të dëgjonte dhe kjo është arsyeja pse e kishim Peter Sorensen në Prishtinë", tha Nikoliq.

Ajo thekson se zgjidhja e arritur parandaloi një masakër administrative dhe ruajti statusin e institucioneve serbe.

"Po, 10,000 njerëz janë të kërcënuar drejtpërdrejt, por edhe 15,000 njerëz kanë shpëtuar vendet e tyre të punës, të cilët punojnë në arsim dhe shëndetësi. Po kështu, studentët tanë ishin tashmë në fakultetet e tyre më 16 mars dhe askush nuk u kërkoi atyre leje për të hyrë apo diçka të tillë", thekson ajo.

Nikoliq thotë se do të jetë mirë nëse BE-ja dhe kryenegociatori Peter Sorensen vazhdojnë të punojnë në përputhje me mandatin e besuar, sepse atëherë do të hynte faza e hapit të parë drejt normalizimit të marrëdhënieve midis Beogradit dhe Prishtinës.

"Me këtë, ne do të fillonim formimin e Asociacionit të Komunave Serbe. Nga ana tjetër, Albin Kurti mori 50 përqind të votave reale ose joreale të shqiptarëve dhe ai njeri tha se nuk e donte Asociacionin e Komunave Serbe. Tani pyetja e dytë është nëse e bindën, nëse do ta bindin apo nëse tani është në konflikt me Vjos Osmanin dhe e humbet atë mbështetje. Nëse do ta ketë apo jo, kjo është një pyetje dhe do ta shohim në periudhën e ardhshme", përfundoi Nikoliq.

Nënkryetari i Listës Serbe, Dalibor Jevtiq, thotë se të gjithë ata që jetojnë në territorin e Kosovës e kuptojnë shumë mirë se çfarë rreziku do t'i priste serbët më 16 mars nëse marrëveshja nuk do të ishte arritur.

"E kemi thënë shumë herë, a është situata ideale? Epo, sigurisht që nuk është, duke marrë parasysh të gjitha rrethanat në të cilat ndodhemi, duke pasur parasysh se e dimë se kush e përbën atë regjim në Prishtinë dhe cilat janë politikat e Albin Kurtit, falë angazhimit të udhëheqësve tanë shtetërorë, falë angazhimit të Presidentit Vuçiq, z. Petkoviq, si negociator kryesor, por edhe i Listës Serbe, e cila punoi në terren, u arrit diçka që duhet të parandalojë qëllimin e Albin Kurtit, i cili donte të abuzonte me ligjin e miratuar në vitin 2013, i cili u miratua para Marrëveshjes së Brukselit, dhe kështu të bënte një lloj, siç e quajtëm ne, pogromi administrativ”, tha Jevtiq.

Ai shton se nuk është asgjë e re dhe se dihet se metodat që u përdorën në Kroaci përdoren edhe kur bëhet fjalë për popullin serb atje.

"Nuk është sekret se ishte Aljbin Kurti dhe bashkëpunëtorët e tij që shkuan në Zagreb për udhëzime dhe këshilla se si të dëbonin një numër të caktuar serbësh nga territori i Kosovës dhe Metohisë, si të thuash, pa konflikt, pa qëlluar asnjë plumb", thekson ai.

Jevtiq shton se ekziston një situatë tjetër faktike që i lejon Aljbin Kurtit të sillet në atë mënyrë, dhe kjo është situata aktuale në botë dhe fakti që vëmendja, kryesisht e Perëndimit, është e drejtuar drejt Ukrainës dhe Lindjes së Mesme.

"Edhe para zbatimit të ligjit, të cilit ne jemi kundër, nuk na u dha asnjë shans përmes institucioneve për të bërë diçka që do ta pengonte zbatimin e tij në këtë formë. Sepse serbët nuk kanë qenë kurrë dhe nuk do të jenë dhe nuk mund të jenë të huaj në shtëpitë e tyre në territorin e Kosovës dhe Metohisë. Mendoj se është e rëndësishme ta them këtë. Por nuk mund ta lejojmë veten të ankohemi dhe të lejojmë që diçka të ndodhë", thotë Jevtiq.

Ai shpjegon se gjithçka zgjati me muaj dhe se qëllimi përfundimtar i Aljbin Kurtit ishte të krijonte një realitet të ndryshëm në terren, të thoshte - "epo, shikoni, çfarë do të bëjë Asociacioni i Komunave Serbe për ne".

"Nesër, nëse institucionet mbyllen, Kurti do t'i integrojë ato me forcë në një farë mënyre. Për sa na përket neve, kjo nuk do të lejohet kurrë. Ne këmbëngulim që të formohet Unioni i Komunave Serbe dhe që përmes Asociacionit të Komunave Serbe të krijohet mundësia e autonomisë, të cilën ne si popull duhet ta fitojmë. Që fëmijët tanë të vazhdojnë të studiojnë sipas planit dhe programit që vjen nga Republika e Serbisë. Fëmijët tanë nuk do të mësojnë një histori të ndryshme, për disa heronj të ndryshëm, por çfarë është historia jonë", nënvizoi Jevtiq.

Ai thotë se thelbi është të parandalohet qëllimi i Kurtit për të dëbuar rreth 10,000 serbë nga territori i Kosovës brenda një dite.

"Çfarë do të ndodhë pas zgjedhjeve të mundshme në maj? Dhe atje rrethanat mund të jenë të ndryshme. Por fakti është se pavarësisht se sa njerëz të ndryshëm po na sulmojnë tani, në fakt atyre u vjen keq që arritëm në një zgjidhje. Sepse nëse nuk do të kishim arritur në një zgjidhje, ata do të na kishin sulmuar që nuk e zgjidhëm këtë çështje dhe pse lejuam 10,000 njerëz të ishin jashtë Kosovës më 16 mars. Kjo është arsyeja pse ata po pendohen tani, sepse është oportunizmi politik që ata përdorin në këto situata. Dhe varet nga ne të punojmë dhe fakti që dikush do të na sulmojë dhe kritikojë, veçanërisht ata që nuk kanë bërë kurrë ndonjë propozim për ndonjë problem", tha Jevtiq.

Profesori i Fakultetit të Filozofisë në Beograd, Vladimir Vuletiq, thotë se gjithçka që po ndodh në Kosovë nuk ka filluar dje, as 10 vjet më parë, as në vitin 2004 apo 1999.

"Pra, procesi është jashtëzakonisht i gjatë, por sigurisht viti 1999 ishte, në një farë mënyre, vendimtar, dhe që nga ai moment kemi një situatë në të cilën, në fakt, të gjitha qeveritë në Prishtinë po punojnë, pak a shumë me sukses, nën pak a shumë presion nga jashtë, mbi atë që supozoj se nuk do të ndalen së punuari në të ardhmen, që është një përpjekje që Kosova dhe Metohija, ose Republika e Kosovës, siç e quajnë ata, të njihet përfundimisht edhe nga Serbia si një shtet plotësisht i pavarur", shpjegon Vuletiq.

Ai kujtoi se slogani "Republika e Kosovës" ekzistonte edhe gjatë Jugosllavisë Socialiste dhe se gjëja më e rëndësishme në të gjithë këtë është se procesi ecën më shpejt ose më ngadalë dhe se varet kryesisht nga rrethanat ndërkombëtare.

"Përveç kësaj, është e rëndësishme të shfrytëzohet momenti i përgjithshëm strategjik sepse pyetja është se si do të ndodhin gjërat në të gjithë botën, përfshirë këtë rajon, në pesë ose dhjetë vitet e ardhshme, dhe ky ishte në fakt supozimi mbi bazën e të cilit ndërtova atë që thashë", pohon ai.

Vuletiq thotë se është diçka krejtësisht tjetër - një luftë politike për të ngadalësuar këtë proces.

"Sepse çdo gjë që Serbia mund dhe ka bërë me pak a shumë sukses, ndonjëherë me më shumë shkathtësi, ndonjëherë me më pak shkathtësi, që nga viti 1999, është një përpjekje për ta ngadalësuar atë proces, dhe në të njëjtën kohë për të mos e vënë në pikëpyetje atë që është i gjithë komuniteti serb në fund të fundit. Në Ballkan, patëm mundësinë të shihnim se përpjekja për ta ruajtur Kosovën dhe Metohinë administrativisht çoi në atë që patëm në vitin 1999, dhe se ata që në atë kohë po krijonin një rend të ri botëror nuk donin që kjo të ishte një arsye për të bërë atë që bënë në vitin 1999. Ne duhet të jemi të vetëdijshëm për këtë fakt, dhe e tëra çfarë po bëjmë në të vërtetë është të përpiqemi ta ngadalësojmë këtë proces, nga njëra anë, dhe të mos e vëmë në pikëpyetje Serbinë nga ana tjetër", tha Vuletiq.

Vuletiq thekson se një gjë është e sigurt, dhe kjo është se Serbia, edhe nëse nuk ka mbetur asnjë serb në Kosovë, "nuk do ta njohë kurrë Kosovën dhe Metohinë".