Presioni i SHBA-së dhe BE-së: A mundet faktori ndërkombëtar ta zgjidhë bllokadën politike në Kosovë?

Edhe pse nga SHBA dhe BE po vijnë sinjale gjithnjë e më të ashpra pakënaqësie për shkak të mosformimit të institucioneve të Kosovës, Uashingtoni dhe Brukseli në këtë moment nuk do të ushtrojnë presion apo të zbatojnë sanksione radikale ekonomike ndaj Prishtinës, konsiderojnë bashkëbiseduesit e Kosovo online, duke vlerësuar se bëhet fjalë për një çështje të brendshme dhe një krizë të shkaktuar artificialisht, për të cilën përgjegjësinë më të madhe e mban kryeministri në detyrë Albin Kurti.

Shkruan: Millena Milladinoviq

Kosova, pas zgjedhjeve të qershorit, vazhdon të jetë pa institucione, ndërsa Shtetet e Bashkuara të Amerikës u kanë bërë thirrje liderëve politikë në Kosovë që të bashkëpunojnë në përputhje me Kushtetutën dhe vendimet e Gjykatës Kushtetuese.

Nga Departamenti i Shtetit kanë theksuar se vazhdimi i ngërçit politik po çon në humbjen e mundësive për Kosovën.

„Është koha që liderët t’i japin përparësi progresit dhe stabilitetit, në interes të të gjithë qytetarëve“, deklaroi zëdhënësi i Departamentit të Shtetit.
Një thirrje të ngjashme politikanëve të Kosovës më 12 gusht ua drejtoi edhe Ambasada e SHBA-së në Prishtinë, ndërsa Zyra e Bashkimit Evropian shprehu shqetësim për faktin se institucionet e reja ende nuk janë formuar, duke porositur se vonesat po rrezikojnë mundësinë e Kosovës për të shfrytëzuar mundësitë që ofron Unioni, përfshirë ato në kuadër të Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor.

Thirrjet e tilla deputetët e opozitës në Kosovë i kanë cilësuar si paralajmërim për Vetëvendosjen.
Sipas anëtarit të Aleancës, Burim Ramadani, deputetët e Lëvizjes Vetëvendosje nuk po e përmbushin detyrën për të cilën janë betuar, duke theksuar se thirrja e SHBA-së dhe BE-së për formimin e institucioneve duhet të jetë një paralajmërim për partinë që po bllokon punën e parlamentit.
Njohësit e zhvillimeve politike vlerësojnë se SHBA dhe BE mund ta detyrojnë Kosovën që t’i formojë institucionet, por se aktualisht nuk ekziston presion i vërtetë ndaj politikanëve dhe se gjithçka reduktohet në këshilla dhe kritika.

Një reagim më të ashpër, në formën e sanksioneve apo bllokadave, bashkëbiseduesit e Kosovo online nuk e presin, të paktën jo tani për tani, sepse bllokada politike, siç thonë ata, nuk është një detyrim ndërkombëtar që Prishtina e ka marrë përsipër, por një krizë e brendshme e shkaktuar artificialisht, si dhe për faktin se Amerika është e angazhuar me kriza të tjera globale.

Sinjal i mirë

Bashkëpunëtori i lartë i Institutit për Politikë të Jashtme në Johns Hopkins, Edward Joseph, tha se shprehja e pakënaqësisë është një sinjal pozitiv nga Uashingtoni, por se ka pak gjasa që SHBA të përdorë të gjitha levat e ndikimit dhe masat ekonomike.

Joseph për Kosovo online tha se përgjegjësia më e madhe për krizën e krijuar artificialisht në Kosovë bie mbi kryeministrin në detyrë Albin Kurti.

„Nuk besoj se është e mundur të ushtrohet presion i drejtpërdrejtë, sepse përgjegjësia për këtë krizë të shkaktuar tërësisht në mënyrë artificiale është e ndarë. Është e qartë se përgjegjësinë më të madhe e mban Kurti, sepse ai i fitoi zgjedhjet dhe tashmë mund të ishte përcaktuar për një kandidat konsensual për president dhe të dilte nga ky kaos. Në të njëjtën kohë, përgjegjësi mban edhe opozita. Kjo është një krizë për të gjithë vendin dhe është shumë e dëmshme për vendin. Prandaj, është pozitive dhe inkurajuese që administrata amerikane po shpreh pakënaqësinë e saj dhe në këtë mënyrë po krijon një presion të caktuar“, tha Joseph.

Sipas tij, reagimet e SHBA-së dhe BE-së ndaj bllokadës politike në Kosovë janë një sinjal i mirë.

„Shumë thonë: Administrata e Trumpit nuk interesohet fare për Ballkanin. Prandaj, është inkurajuese të shohësh se ajo po shpreh pakënaqësinë e saj, ashtu siç po bëjnë edhe vendet e Bashkimit Evropian. Mendoj se një vend si Shtetet e Bashkuara ka një rol të përshtatshëm për të bashkëpunuar dhe biseduar me liderët politikë dhe për t’u përpjekur t’i ndihmojë ata që të arrijnë një marrëveshje, e cila, para së gjithash, është një vendim sovran i shtetit sovran të Kosovës, por edhe që më në fund të dalin nga ky ngërç, i cili, e përsëris, është shumë i keq për vendin“, shtoi bashkëbiseduesi ynë.

Siç tha ai, Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë leva ndikimi, por nuk do t’i përdorin ato në çështjen e Kosovës, pasi janë të përfshira në shumë kriza të tjera globale.

„Kosova është një vend i vogël dhe nëse SHBA-ja do t’i përdorte të gjitha levat e saj, do të mund ta bënte këtë, por ka pak gjasa që ta bëjë. Shtetet e Bashkuara kanë përgjegjësi globale dhe janë të përfshira në kriza të mëdha, aktualisht edhe në Ukrainë dhe Iran. Janë edhe çështjet tregtare. Ka shumë gjëra me të cilat qeveria amerikane duhet të merret, përveç krizës së brendshme politike të shkaktuar artificialisht në Kosovë“, konsideron Joseph.

Për masat ekonomike ose sanksionet ndaj Kosovës, shton Joseph, është e vështirë të flitet, sepse bllokada politike në Kosovë është çështje e brendshme dhe nuk bëhet fjalë për një detyrim ndërkombëtar që Prishtina e ka marrë përsipër, por nuk e ka përmbushur.

„Nuk është aq e thjeshtë të flitet për masa ekonomike, sepse përgjegjësia është e ndarë. Së dyti, këtu nuk bëhet fjalë për një detyrim ndërkombëtar që Kosova nuk po e përmbush, as për një detyrim që Kosova e ka marrë përsipër, por nuk po e respekton. Ky është një problem i brendshëm mes liderëve politikë të Kosovës, të cilët nuk po e përmbushin përgjegjësinë që kanë ndaj votuesve dhe po veprojnë në mënyra shumë egoiste dhe cinike, dhe kjo është shumë shqetësuese. E përsëris, përgjegjësia është e ndarë, por realiteti është se Kurti është ai që i fitoi zgjedhjet dhe që ka mundësinë më të madhe për ta zhbllokuar këtë ngërç. Ai mban përgjegjësinë më të madhe“, tha Joseph.

Dhe pa sanksione dhe ndalime, një humbje e madhe

Analisti Nexhmedin Spahiu tha se formimi i institucioneve është në interesin e Kosovës dhe se kjo nuk duhet të jetë rekomandim i Bashkimit Evropian apo i Shteteve të Bashkuara, por dëshirë dhe gatishmëri e politikanëve kosovarë.

„Formimi i institucioneve është interes kombëtar i Kosovës dhe kjo nuk duhet të jetë rekomandim nga dikush tjetër. Ndërsa, nëse Kurti do ta dëgjojë atë që thonë amerikanët, kjo mbetet pikëpyetje. Edhe më parë ai ka ditur të mos i dëgjojë. Nëse nuk e dëgjon interesin e popullit të Kosovës, si mund të presim që ta dëgjojë atë që i thotë Amerika apo dikush tjetër“, deklaroi Spahiu.

Spahiu mendon se SHBA-ja dhe BE-ja nuk do t’i vendosin Kosovës ndalime apo sanksione për shkak të mosformimit të institucioneve, por shtoi se Kosova po humbet shumë për shkak të bllokadës politike.

„Po vonohet zbatimi i marrëveshjes së Brukselit me presidentin Vuçiq, e cila është në interesin kombëtar të Kosovës, si dhe shumë çështje të tjera. Nuk ka pajtim, nuk ndërtohen rrugë, nuk ndërtohet dhe nuk punohet asgjë. Përveç rrënimit të ndërtimeve pa leje pranë liqeneve, nuk po bëhet asgjë tjetër. Megjithatë, kjo është një humbje e madhe për Kosovën“, tha analisti.

Spahiu mendon se Kurti nuk do të reagonte ndaj presionit të jashtëm, duke e përshkruar atë si dorështrënguar në negociatat me Lidhjen Demokratike të Kosovës lidhur me zgjedhjen e presidentit të Kosovës.

„Kurti kërkon një president që do të ishte nën kontrollin e tij, ndërsa kjo është e papranueshme si për opozitën, ashtu edhe për të gjithë të tjerët. Populli i Kosovës ia dha Kurtit mundësinë për ta formuar qeverinë, por jo për t’i mbajtur të gjitha institucionet në duart e tij“, tha Spahiu.

Presion më i fortë pas zgjedhjeve të reja

Studiuesi i studimeve të sigurisë, Nikolla Vujinoviq, mendon se presionet e Bashkimit Evropian dhe të Shteteve të Bashkuara të Amerikës ndaj Kosovës për formimin e institucioneve të reja do të shtohen, por vetëm pas zgjedhjeve të reja, në të cilat, siç parashikon ai, lideri i Vetëvendosjes, Albin Kurti, do të shënojë një fitore më bindëse se në zgjedhjet e fundit.

„Mendoj se do të hyjmë në një raund tjetër zgjedhjesh, në të cilin Kurti do të shënojë një fitore më të madhe sesa ajo e qershorit dhe më pas do të ushtrohet presion ndaj tij. Kam frikë se në këtë moment ekziston një mospërputhje e caktuar ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe aleatëve evropianë lidhur me atë që do të ndodhë në Ballkanin Perëndimor. Në Shqipëri po shohim ‘Revolucionin Flamingo’, në Bosnjë dhe Hercegovinë ka probleme lidhur me përfaqësuesin e lartë, ndërsa ekziston edhe paqëndrueshmëria në Kosovë“, tha Vujinoviq për Kosovo online.

Sa i përket presionit, bashkëbiseduesi ynë thotë se për momentin gjithçka mbetet në nivelin e këshillave dhe kritikave, por se faktori ndërkombëtar „e ka ilaçin për Kosovën, por nuk dëshiron ta përshkruajë“.

„Kemi parë se si Sorenseni, me një vizitë të vetme më 14 mars, zgjidhi disa probleme me Kurtin. Ky është ilaçi për një sjellje të tillë, por nuk po shohim që aleatët e Kosovës duan ta përshkruajnë atë“, tha ai.

Sipas Vujinoviqit, kritikat drejtuar Kosovës janë të rreme.

„Dhe do të vazhdojnë të jenë të rreme edhe për njëfarë kohe, derisa të përcaktohet se çfarë do të ndodhë me Hashim Thaçin dhe aktgjykimin, çfarë do të ndodhë me Vjosa Osmanin brenda LDK-së. Abdixhiku mbijetoi, por a do t’i mbijetojë edhe një raundi të ri zgjedhjesh? Po shohim paralajmërime se do të ketë negociata të reja lidhur me presidentin e mundshëm. Kjo është lufta e Abdixhikut për mbijetesë. Dhe, në fund, si do të zgjidhet paqartësia kushtetuese – kush mund të jetë ushtrues detyre i presidentit, Dehari apo Haxhiu?“, tha ai.

Në çdo rast, shton Vujinoviq, zgjidhja e krizës varet nga sponsorët ndërkombëtarë.

„Mungesa e një zgjidhjeje do të thotë se sponsorët, për motivet e tyre, nuk janë të interesuar për zgjidhje, por mendoj se kjo i shkon për shtat Kurtit“, përfundoi Vujinoviq.