Schunter: Është e vështirë të flasësh për një garë armatimesh në Ballkan, të gjitha vendet evropiane po forcojnë industrinë e tyre të mbrojtjes

Eksperti i sigurisë Daniel Schunter tha për Kosovo online se është shumë e vështirë të flasësh për garën e armatimeve në rajon dhe se është një monedhë e bukur mediatike, sepse këtu nuk po ndodh asgjë që nuk po ndodh në pjesën tjetër të Evropës, sepse të gjithë po punojnë për të forcuar bazat e tyre industriale të mbrojtjes.

"Pra, të gjithë po punojnë për të forcuar bazën e tyre industriale të mbrojtjes. Ky është një nga kushtet që jo vetëm NATO, por edhe Bashkimi Evropian po vendos për anëtarët e saj. Prandaj, kjo vlen edhe për vendet e rajonit. Ata po e bëjnë këtë, po marrin disa burime financiare që mund të investojnë në atë zhvillim, dhe ja ku keni shembuj të ndryshëm interesantë rajonalë", thotë bashkëbiseduesi ynë.

Ai thekson se ajo që ndryshon janë mosmarrëveshjet politike që ekzistojnë në Ballkan.

"Pra, me ne, në rajonin tonë, është kryesisht një çështje e statusit të Kosovës dhe më pas njihet si një çështje sigurie. Por përgjigjja e pyetjes se sa rrezik për sigurinë është varet nga kujt ia bëni pyetjen. Pra, sigurisht, ato vende që nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës e shohin atë në një mënyrë, dhe ato që e kanë njohur, e shohin në një mënyrë tjetër. Por ajo që kanë të përbashkët është se të gjitha në një farë mënyre e njohin Ballkanin Perëndimor si një zonë ku situata nuk është plotësisht paqësore dhe projektojnë fuqinë e tyre ushtarake përmes pjesëmarrjes në misionet e NATO-s dhe të Bashkimit Evropian", tha Schunter.

Kur bëhet fjalë për njoftimin e ndërtimit të një fabrike municionesh pranë Gjakovës, Schunter thekson se Turqia ka provuar të jetë një nga partnerët dhe mbështetësit kryesorë të autoriteteve në Pristinë në krijimin e kapaciteteve të tilla.

"Pra, kjo është ajo që po bëjnë tani kur bëhet fjalë për atë fabrikë. Para së gjithash, ajo fabrikë duhet të prodhojë edhe municione të kalibrit 5.56 dhe 7.62 mm, dhe në një farë perspektive edhe dronë", tha Schunter.

Schunter thekson se, kur bëhet fjalë për rajonin, shembulli më interesant është Rumania.

"Rumania është e pranishme në zonën e Ballkanit Perëndimor, kështu që po flasim për misionin KFOR në Kosovë dhe misionin EEUFOR në Bosnjë dhe Hercegovinë. Por ata po ndërtojnë edhe kapacitetet e tyre. Rumania kishte një buxhet ushtarak prej rreth nëntë deri në dhjetë miliardë dollarësh për vitin 2026. Këto janë fonde të mëdha. Ata po blejnë pajisje kapitale, kryesisht nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ata blenë sistemin Patriot, ata blenë HIMARS, ata blenë më shumë se një duzinë avionësh luftarakë F-16. Tani ata kanë porositur edhe avionë luftarakë të gjeneratës së pestë F-35 nga Amerika. Greqia bën të njëjtën gjë. Pra, Rumania dhe Greqia, në atë kontekst më të gjerë rajonal, janë investitorët më të mëdhenj në ndërtimin e kapaciteteve të tyre të mbrojtjes kombëtare. Por e gjithë kjo ndodh përmes marrëveshjeve dypalëshe me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, por edhe përmes komponentit më të gjerë evropian dhe të NATO-s. Për shembull, Rheinmetall, një kompani e madhe gjermane, tani po ndërton fabrikat e saj për prodhimin e municioneve në Rumani dhe Bullgari, ndërsa ata tashmë kanë ndërtuar një në Hungari", thotë ai dhe vazhdon:

"Hungaria, përsëri, ka përvoja shumë specifike dhe interesante në ndërtimin e industrisë së saj të dedikuar. Para së gjithash, ata kanë një partneritet strategjik me Gjermania. Gjermanët shitën tanke të reja "Leopard", ata ndërtuan një fabrikë shumë moderne për prodhimin e automjeteve luftarake të këmbësorisë së bashku me gjermanët, ku prodhojnë automjete "Lynx", automjete shumë moderne. Rheinmetall hapi atje një fabrikë municionesh, dhe hungarezët hapën gjithashtu një fabrikë pjesësh helikopterësh me Airbus, sepse të gjithë helikopterët e përdorur nga ushtria hungareze prodhohen nga kompania Airbus. Pra, ka shumë përvoja interesante atje."

Kur bëhet fjalë për Serbinë, Schunter shpjegon se ajo mund të krahasohet më së shumti me Bullgarinë.

"Pra, kemi një vend që ka një trashëgimi të pasur nga koha e socializmit, domethënë një industri të përkushtuar, e cila ka mbijetuar, e cila prodhon municione dhe disa automjete luftarake, siç bën, për shembull, Serbia. Duhet pranuar, kur shikoni se çfarë fshihet pas atyre blindazheve, nga njëra anë, diçka prodhohet këtu, por përbërësit kryesorë importohen nga Perëndimi. Pra, nëse flasim për automjetet tona të blinduara, ato drejtohen kryesisht nga motorë amerikanë dhe transmisione amerikane, kështu që ky është një model që funksionon këtu. Bullgaria, pra, ka prodhimin e municioneve dhe llojeve të ndryshme të armëve të zjarrit, kështu që është, do të thoja, një pamje e pasur rajonale", shpjegon bashkëbiseduesi ynë.

Lidhur me transformimin e FSK-së në ushtri, i cili është në vazhdim dhe duhet të përfundojë në vitin 2028, bashkëbiseduesi ynë thekson sa vijon:

"Ju krijoni imazhin se po krijoni një shtet dhe se po ndërtoni një shtet. Por, nga ana tjetër, lind pyetja se cilat janë kapacitetet tuaja reale që mund të arrini dhe çfarë mund të bëni me ato kapacitete. Nëse shihni se çfarë kanë bërë autoritetet në Prishtina në vitet e fundit, nëse po flasim për situatën e brendshme në Kosovë dhe projektimin e forcës në veri, para së gjithash, u përdorën Policia e Kosovës dhe njësitë speciale të Policisë së Kosovës, jo Forcat e Sigurisë së Kosovës, sepse nuk duhej ta kishin bërë këtë. Miratimi i KFOR-it kërkohet për çdo lloj vendosjeje të Forcave të Sigurisë së Kosovës. Pra, nuk kishte diçka të tillë. Pra, Forcat e Sigurisë së Kosovës u krijuan më shumë si një lloj strukture. Ideja fillestare ishte të çmilitarizohej ish-UÇK-ja, të pastrohej nga ato struktura të vjetra të luftës dhe të krijohej një organizatë e vogël që është e pajtueshme dhe që do të ishte nën kontrollin e institucioneve perëndimore dhe partnerëve perëndimorë”.

Ai thotë se pyetja kryesore mbetet në lidhje me ato kapacitete dhe atë që Prishtina e sheh si mundësinë e përdorimit të tyre në misione me partnerë dhe vende me të cilat ka marrë pjesë në ushtrime për vite me radhë.

"Epo, tani, sigurisht, atëherë lind pyetja se si lexohet në mjedis. Normalisht, lexohet më problematikisht në Serbi, por nëse shikoni kontekstin më të gjerë rajonal, të gjitha ato vende projektojnë praninë e tyre ushtarake pikërisht në territorin e Kosovës dhe Bosnjës, sepse e pranojnë se çështja mbetet e pazgjidhur dhe ata janë atje. Pra, sigurisht, kjo mbetet një çështje e hapur. Prandaj, do të shohim se çfarë dhe në çfarë mase do t'i sjellë ky modernizim Prishtines, por mendoj se është e vështirë të flitet për një shkelje serioze të sigurisë së rajonit, prandaj NATO mbetet aktori kryesor dhe garantuesi i Rezolutës 1244 dhe Marrëveshjes Ushtarako-Teknike. Pra, për sa kohë që është kështu, për sa kohë që një përbërje e tillë e pranisë ndërkombëtare është e pranishme atje, vështirë se mund të flasim për ndonjë përshkallëzim të paparashikueshëm", përfundon Schunter.