Sellakoviq: Që nga viti 1999 në Kosovë janë shkatërruar 156 kisha dhe manastire dhe 255 varreza serbe

Ministri i Kulturës Nikolla Sellakoviq deklaroi sot se në Kosovë që nga viti 1999 janë shkatërruar 156 kisha dhe manastire serbe dhe 255 varreza serbe, ndërsa janë vjedhur ose shkatërruar më shumë se 10.000 ikona dhe objekte të ndryshme kishtare, raportojnë Novosti.

Duke folur në hapjen e ekspozitës për manastiret mesjetare serbe në rrezik në Leskovc, në kuadër të shënimit të 20-vjetorit të regjistrimit të manastirit të Deçanit në regjistrin e UNESCO-s të trashëgimisë kulturore të paluajtshme me rëndësi për njerëzimin, Selaković theksoi se shkatërrimi i trashëgimisë kulturore serbe është zhvilluar para syve të opinionit ndërkombëtar, para syve të paqeruajtësve dhe se askush kurrë nuk ka mbajtur përgjegjësi për këtë.
“Populli shqiptar, me të cilin kemi jetuar së bashku dhe që sot jeton në Kosovë dhe Metohi, është i pranishëm pak më shumë se 320 vjet. Për këto 320 vjet ata nuk kanë krijuar asgjë që mund të quhet trashëgimi kulturore shqiptare, ndërsa ne për më pak se dy shekuj kemi krijuar aq shumë sa që ajo që ka mbijetuar deri në ditët e sotme shkëlqen dhe ndriçon aq fort sa mund ta shohë i gjithë njerëzimi”, tha Sellakoviq.
Ai shtoi se, çfarëdo që të ndodhë në planin politik, kjo nuk mund ta ndryshojë këtë, raportojnë Novosti.
“Ta ndryshojë të vërtetën mund vetëm humbja e vetëdijes sonë se gjithçka që është në Kosovë dhe Metohi, që dëshmon vazhdimësinë e pranisë sonë etnike dhe kombëtare, të shtetësisë sonë dhe të kulturës sonë, në mënyrë burimore dhe para së gjithash na përket neve, dhe mund të bëhet e huaj vetëm kur ne të heqim dorë prej saj. Kjo ekspozitë është një sinjal i qartë, një zë i qartë dhe një përcaktim i qartë i kësaj gjenerate për besnikëri dhe përkushtim ndaj betimit të Kosovës dhe një zë se ne as nuk heqim dorë dhe as nuk mund të heqim dorë nga ajo që është e jona prej shekujsh”, theksoi Sellakoviq.
Ai kujtoi se në vitin 2024 u mbushën 20 vjet nga regjistrimi i Deçanit në regjistrin e UNESCO-s, ndërsa në tre vitet pasuese në atë regjistër u regjistruan Patriarkana e Pejës, Graçanica dhe Virgjëresha e Levishkës.
“Ajo që është e rëndësishme të themi në këtë vit është se këtë vit bëhen 20 vjet që kur këto katër margaritarë të kulturës mesjetare serbe, të artit dhe të arkitekturës sakrale janë regjistruar në listën e UNESCO-s të trashëgimisë kulturore me rëndësi për njerëzimin në rrezik. Nuk po flasim për Lindjen e Afërt dhe të Mesme, nuk po flasim për fusha të tjera lufte nëpër Evropë dhe botë. Po flasim për Kosovën dhe Metohinë, ku ngjarjet e luftës gjoja kanë përfunduar para 27 vjetësh. Ne aty kemi trashëgimi botërore me rëndësi për njerëzimin në rrezik”, theksoi Sellakoviq.
Ai nënvizoi se ekspozita për manastiret mesjetare serbe në rrezik u shfaq premierë në Paris, në selinë e UNESCO-s, më 24 nëntor 2024, dhe më pas në Qendrën Kulturore-Informative të Serbisë në Paris.
“Qëllimi kryesor i kësaj ekspozite, në momentin kur e paraqitëm para opinionit botëror dhe kur filluam me të të vizitojmë shumë qytete dhe kryeqytete evropiane, ishte që trashëgimia jonë kulturore e rrezikuar, e ekspozuar ndaj sulmeve, shkatërrimit dhe falsifikimit historik, sot në çerekun e parë, pra në gjysmën e parë të shekullit XXI, t’i paraqitet sa më shumë popujve në mbarë botën”, tha ministri.
Përveç kësaj, shtoi ai, qëllimi ishte, dhe atij qëllimi i përmbahen ende, që me këtë ekspozitë fillimisht të njihen ato shtete që e mbështesin Serbinë në përpjekjet e saj për ruajtjen e popullit serb, të shtetit serb dhe të interesave kombëtare serbe në Kosovë, kështu që pas Parisit ajo është shfaqur edhe në Bukuresht, Bratislavë, Temishvar, Banjallukë, Sarajevën historike dhe Budapest, ndërsa deri në fund të vitit pritet të prezantohet edhe në Selanik, Athinë, Nikozia, Moskë, Pekin dhe Qyteti i Meksikës.
Ministri paralajmëroi për një aspekt krejtësisht të veçantë të rrezikimit të monumenteve mesjetare serbe në Kosovë, përfshirë edhe ato që janë pjesë e Trashëgimisë Kulturore Botërore, dhe kjo është përmes fabrikimeve historike dhe falsifikimeve.
“Populli serb është përballur disa herë me diçka që nuk mund të ketë emër tjetër përveçse kulturocid. Kjo e keqe nuk dëshiron të shkatërrojë vetëm kulturën e një populli, por dëshiron të shkatërrojë kulturën si identitet. Dhe kjo deri në zhdukjen e ekzistencës së një populli të tërë. Si popull kemi qenë të ekspozuar ndaj saj disa herë në historinë tonë, ndërsa gjatë shekullit XX ndoshta më shumë se më parë”, tha Sellakoviq.
Siç tha ai, në hapin e parë të kulturocidit ndodh shkatërrimi fizik i kulturës dhe ndalimi i kulturës, që shpesh është hyrje për gjenocid ose spastrim etnik.
“Në hapin e dytë i drejtohen falsifikimit të historisë dhe fshirjes së kulturës. Spastrimi etnik bëhet spastrim i kulturës nga ata të cilëve ajo kulturë u përket në mënyrë burimore. Dhe në fund, në hapin e tretë, ajo që i ka shpëtuar shkatërrimit dhe të cilës i është hequr prejardhja, i merret viktimës dhe përvetësohet si trashëgimi e kriminelit. Kjo mund të quhet spastrim i historisë, spastrim i historisë nga gjurmët e viktimës, kështu që kulturocidi në fund bëhet krim i përsosur”, shpjegoi Sellakoviq.
Ai shtoi se duket se, sipas këtij modeli, kulturocidi në Kosovë është në fazën e tij përfundimtare.
“Në realitet, përvoja e tmerrshme e popullit serb nga Lufta e Dytë Botërore, veçanërisht në atë që atëherë ishte Shteti i Pavarur i Kroacisë, si dhe gjatë viteve ’90, është se grabitja e trashëgimisë kulturore nuk është vetëm fundi, por edhe paralajmërim i një cikli të ri ferri edhe më të keq se dhuna. Kjo duhet të ndalet. Kjo është një mision që domosdoshmërisht na takon dhe të cilit historia na ka përkushtuar. Në emër të ruajtjes së vlerës së jashtëzakonshme universale dhe në emër të së vërtetës historike, kjo ekspozitë qëndron kundër çdo dhune dhe falsifikimi dhe dëshmon për domosdoshmërinë dhe fisnikërinë e misionit të mbrojtjes së trashëgimisë kulturore si të popullit tonë serb, ashtu edhe të gjithë njerëzimit”, përfundoi Sellakoviq.