Smajlloviq: Më shpejt OKB do të shpërbëhet, në vend që të zgjerojë përbërjen e përhershme të Këshillit të Sigurimit

Gazetarja Lilana Smajlloviq ka vlerësuar për Kosovo online, lidhur me thirrjen për reformimin e Kombeve të Bashkuara, se ka më shumë gjasa që kjo organizatë botërore të shpërbëhet sesa të zgjerohet përbërja e përhershme e Këshillit të Sigurimit.

“Sigurisht, shumica e botës pajtohet që duhet ndryshuar, se përbërja e përhershme e Këshillit të Sigurimit është rezultat i luftës dhe fituesit kryesisht kanë të drejtën e vetos, ka kryesisht të bardhë dhe pjesa tjetër e botës nuk është kryesisht njerëz të bardhë, nuk ka Amerikë Jugore, nuk ka Lindje të Mesme, nuk ka Afrikë, nuk ka fuqi të mëdha si India dhe Brazili, të cilat e zhvilluan fuqinë e tyre politike dhe ekonomike vetëm pas Luftës së Dytë Botërore”, thotë Smajlloviq, duke iu referuar thirrjeve të përfaqësuesve të disa fuqive të mëdha në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara të mbajtur në Nju Jork se përbërja e përhershme e Këshillit të Sigurimit duhet të zgjerohet.

Anëtarët e përhershëm të këtij organi janë SHBA, Rusia, Kina, Franca dhe Britania e Madhe. Deri më tani, Brazili, India, Japonia dhe Gjermania janë përmendur si anëtarë të rinj të mundshëm të Këshillit të Sigurimit.

Smajlloviq rikujton se BE nuk është në mesin e anëtarëve të përhershëm të Këshillit të Sigurimit dhe shton se të gjithë kanë vërejtur se “Franca nuk shkon në mendje t'ia lërë vendin e saj në Këshillin e Sigurimit të BE-së, si dhe se “aq më pak i ka shkuar në mendje Britanisë së Madhe” edhe para Brexit”.

"Sipas mendimit tim, amerikanët tani po e 'shtyjnë' përsëri, jo sepse mendojnë se është realiste, por sepse është e mirë për izolimin e Rusisë. Kur Sekretari Amerikan i Shtetit Entoni Blinken, në ditën e parë në KS, duke folur për luftën e Ukrainës, thotë se është një luftë në të cilën ka një agresor dhe ka një viktimë, shumica e botës thotë se kjo është e vërtetë, përveç se në çdo luftë ka një agresor dhe një viktimë, dhe ju ishit agresorë të panumërt dhe nuk vuajtët asnjë pasojë. Unë jam e para që e mendoj këtë, pra çfarë mendoni ju, çfarë mendojnë ata në Vietnam, Irak, Afganistan, Libi, Iran”, thotë Smajlloviq.

Ajo vlerëson se nuk ka mundësi të zgjerohet përbërja e anëtarëve të përhershëm të KS.

“Zgjerimi i përbërjes së përhershme nuk mund të jetë as në axhendë, e drejta e vetos mund ta bllokojë atë”, thotë ajo.

​Smajlloviq shton se Serbia "do të donte që India dhe Brazili të hynin", të cilat nuk e njohin Kosovën, në përbërjen e zgjeruar të anëtarëve të përhershëm të KS.

"Por është edhe joreale të flasim për këtë tani. Së dyti, ju nuk e dini se çfarë ndodh me një vend që bëhet gjithashtu një superfuqi në kuptimin e vetos. Le të themi se Brazili dhe India marrin të drejtën e vetos, ata menjëherë shikojnë se kush ka më shumë fuqi vetoje dhe thonë - epo, Serbia është e rëndësishme për ne, por nuk është aq e rëndësishme për ne sa Kashmiri apo diçka tjetër. Nuk mendoj se duhet të shkojmë atje për automatizim. Në pamje të parë do të na shkonte shumë mirë, por çfarë dimë se si do të rigrupoheshin fuqitë e mëdha me të drejtë vetoje”, thotë Smajlloviq.

Ajo kujton se investimi i të drejtës së vetos ka ndryshuar me kalimin e kohës.

"Deri në fund të Luftës së Ftohtë, mendoj se më së shumti vetonën amerikanët. Kur mbaroi Lufta e Ftohtë, për një kohë nuk kishte fare veto, ju kujtoni se nuk kishte veto për sanksionet kundër Jugosllavisë. Dhe pastaj ata që dolën me përfundimin e shkurtër të Luftës së Ftohtë filluan të vënë veton për të mbrojtur interesat e tyre. Ne e dimë se Kina ka vënë veton vetëm në raste të rralla kur ndjente se siguria e saj kombëtare kërcënohej, dhe tani ajo ka filluar ndonjëherë t'i bashkohet vetos së Rusisë edhe kur siguria e saj nuk kërcënohet. Pra, ne nuk e dimë se si do të rigrupoheshin ato vende, nëse do të dilte një bllok i ri, dhe kjo është arsyeja pse nuk mendoj se do të vijë deri këtu”, tha Smajlloviq.

Ajo shtoi se të gjitha situatat e krizës në botë në shikim të parë zgjidhen vetëm nga superfuqitë.

“Por ju e shihni në konfliktin ruso-ukrainas se askush nuk mund t'i bëjë asgjë Rusisë apo Ukrainës. Ukraina ka mbrojtjen e SHBA-ve, Rusia ka të drejtën e vetos në KS, por ky nuk është konflikti i parë që nuk mund të zgjidhet në OKB dhe është e qartë se të gjitha konfliktet, të cilat ne i quajmë konflikte proxy, luftërat përmes ndërmjetësve do të mbeten të pazgjidhura. Aty nuk ka fuqi të OKB-së, sepse këto janë konflikte të fuqive të mëdha dhe derisa të merren vesh nuk ka zgjidhje. Prandaj pres që dikush të dorëzohet dhe të arrihet një armëpushim, megjithëse për momentin kjo duket e pamundur. Nga ana tjetër, ka indikacione se mund të ketë një armëpushim që ndoshta mund të bëhet pjesë e një rezolute dhe vendimi në KS, por kjo është në momentin kur amerikanët dhe rusët vendosin se mund të bien dakord për diçka”, thotë Smajlloviq.

Ajo shton se Serbia tashmë ka një histori të ngjashme kur është fjala për Kosovën dhe rikujton rëndësinë e Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

“Ne tashmë kemi një histori të ngjashme me Kosovën. Rezoluta jonë 1244 e Këshillit të Sigurimit të OKB-së është e vetmja që nuk ka nevojë të rinovohet, këtu ata ende na dhanë një shans, sepse është e qartë se asgjë nuk mund të ndryshojë pa mbështetjen e tyre të qartë. Dhe ajo kërkesë që çdo ndryshim i statusit të Kosovës në OKB duhet të ketë pëlqimin e të pesë anëtarëve të Këshillit të Sigurimit, kjo është bileta jonë e vetme dhe pa të nuk do të kishim xholi. Është xholi ynë dhe mbrojtja jonë e vetme”, thotë ajo.