Teras: Duhet të inkurajojmë të dyja palët të vazhdojnë dialogun, Picula: Rindërtimi i tij do të rriste shpresat për anëtarësim në BE

Raportuesi i përhershëm i Parlamentit Evropian për Kosovën, Riho Teras, deklaroi sot se dialogu ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës është shumë i rëndësishëm dhe se duhet punuar për të nxitur të dyja palët të angazhohen në të, pasi ato janë pajtuar që do të marrin pjesë në këtë proces. Ndërkohë, raportuesi i përhershëm i PE për Serbinë, Tonino Picula, tha se dialogu ndodhet në krizë dhe se “gati sa nuk ekziston fare”, ndërsa theksoi se ringjallja e tij do të rriste shpresat e të dy vendeve për anëtarësim në Bashkimin Evropian.

Në pyetjen e gazetarëve nëse ekziston një strategji për të përshpejtuar dialogun, Riho Teras u përgjigj në një konferencë të përbashkët me Tonino Piculën se gjithmonë ka hapësirë për përmirësim dhe përparim, dhe se shpreson që përfaqësuesi i ri i posaçëm, Peter Sorensen, do të sjellë ide të reja në dialogun midis Beogradit dhe Prishtinës.

Ai shtoi se Parlamenti Evropian mund të ketë një rol në këtë proces, për shembull, duke ftuar deputetët e parlamenteve kombëtare në Parlamentin Evropian.

“Nuk e di cili do të ishte mënyra më e mirë. Por dialogu është i rëndësishëm. Mendoj se duhet të punojmë për të nxitur të dyja palët që të vazhdojnë dialogun, sepse ato janë pajtuar që të marrin pjesë në të. Kemi pajtueshmërinë politike të të dyja vendeve, vetëm duhet të niset procesi,” tha Teras.

Picula tha se dialogu është në krizë.

"Nuk e di sa realiste është ideja dhe nëse është e mençur të flasim për atë që ndodhi në Dayton, ku udhëheqësit u vendosën në të njëjtën dhomë nën kujdesin e SHBA-së.Nuk e di se çfarë mund të çojë në një marrëveshje ligjërisht të detyrueshme midis Beogradit dhe Prishtinës, por e di që dialogu pothuajse nuk ekziston më sot. Dialogu është në një krizë të caktuar dhe përfaqësuesja e lartë e BE-së, Kaja Kallas, tha se do të presë edhe një vit për të parë nëse do të ketë rezultate të reja dhe se, nëse nuk ndodh kështu, është e gatshme të gjejë mënyra të tjera”, tha Picula.

Ai shtoi se Peter Sorensen është një diplomat me përvojë, i cili është i gatshëm t’i japë jetë të re dialogut.

"Ne jemi të gatshëm ta ndihmojmë atë, sepse kjo është në të mirë të popullit të Kosovës dhe Serbisë. Ringjallja e dialogut do të rriste shpresat e të dy vendeve për t'u bashkuar me BE-në", tha Picula.

Teras: Pesë vendet mosnjohëse duhet ta njohin Kosovën, BE të heqë masat ndëshkuese të padrejta

Teras, në një deklaratë për mediat pas miratimit të raportit në Parlamentin Evropian, bëri të ditur se raporti i tij u miratua nga 61 për qind e deputetëve, duke e cilësuar këtë si një rezultat solid, duke marrë parasysh se pesë shtete anëtare të BE-së ende nuk e njohin Kosovën. Ai përsëriti thirrjen që të hiqen masat ndëshkuese ndaj Prishtinës, duke shtuar se ato janë të padrejta.

Sipas tij, është fatkeqësi që edhe pas 23 vjetësh pesë vende të BE-së ende nuk e kanë njohur Kosovën.

Ai shpjegoi se bëhet fjalë për një raport të BE-së si përgjigje ndaj raportit të Komisionit Evropian, dhe se mbulon periudhën dyvjeçare 2023–2024.

Ai  kujtoi se ka vizituar Prishtinën dhe Mitrovicën dhe se gjatë asaj vizite intensive ka zhvilluar takime me përfaqësues të qeverisë, opozitës, shoqërisë civile dhe biznesit, nga ku ka krijuar një pasqyrë të mirë të situatës.

“Kudo që shkova, kuptova se qëllimi i Kosovës është të bëhet anëtare e BE-së. Kjo ishte një mesazh që u përcoll si nga qeveria ashtu edhe nga opozita. Mendoj se Kosova ka bërë përparim të mirë në drejtim të zhvillimit ekonomik, luftës kundër korrupsionit dhe sundimit të ligjit,” shpjegoi ai.

Teras tha se si gjithmonë ka disa gjëra që duhen përmirësuar.

Ai shtoi se Kosova ka ende shumë për të bërë në luftën kundër korrupsionit.

Megjithatë, thotë ai, Kosova është në një rrugë mjaft të mirë.

Për Kosovën, si dhe për Serbinë, vazhdimi i dialogut, drejt të cilit janë të drejtuar të gjithë sytë tanë, është i rëndësishëm, nënvizon ai.

"Jam i bindur se ne si BE duhet të ndalojmë masat ndëshkuese ndaj Kosovës, të cilat janë të padrejta dhe nuk e shpërblejnë Kosovën. Kosova ka bërë shumë dhe ne nuk e mbështesim Kosovën. Mënyra se si ne pozicionohemi nuk është e saktë”, theksoi Teras.

Duke folur për sigurinë, ai tha se hapësira boshe duhet të mbushet, dhe nëse BE-ja nuk është e pranishme, atëherë Kina dhe Rusia do ta bëjnë këtë.

"Mund të bëjmë shumë që Kosova të jetë në anën tonë dhe të bëhet anëtare e BE-së në të ardhmen. U bëj thirrje shteteve anëtare që nuk e njohën Kosovën të marrin një vendim që e morën 25 vjet më parë. Ka kaluar shumë kohë", nënvizoi Teras.

Kur u pyet se çfarë mund të bëhet që pesë vendet e BE-së që nuk e njohin Kosovën ta bëjnë këtë, Teras tha se nuk ka një përgjigje për këtë, por se planifikon të flasë me përfaqësuesit diplomatikë të këtyre vendeve në Bruksel rreth pengesave që ato hasin për ta njohur Kosovën.

Ai vlerësoi se mosnjohja e Kosovës edhe sot është absurde.

"Nuk e di. Kam një plan. Jam i ri në këtë temë, kështu që doja të krijoja një ide se çfarë po ndodh, dhe tani kam në plan të vizitoj të gjithë ambasadorët e atyre vendeve në Bruksel, për të parë se cilat janë pengesat për njohjen e Kosovës. Mosnjohja e Kosovës për 25 vjet është absurde. Çdo vend ka arsyetimin dhe logjikën e vet, por a ia vlen ende sot - kjo është pyetja. Politika është një procedurë sigurie dhe ne synojmë ta bëjmë këtë në periudhën e ardhshme. Do të bëj përpjekje për të bërë përparim," tha Teras.

Picula: Serbia thotë se synimi kryesor i saj është BE, por realiteti tregon diçka tjetër

Në fjalimin e tij, Tonino Picula tha se raporti pasqyron situatën aktuale në Serbi dhe theksoi se ai dhe bashkëpunëtorët e tij kanë bërë përpjekje të mëdha që në raport të përfshihen elementët e domosdoshëm për të vlerësuar gjendjen në të cilën jetojnë qytetarët e Serbisë, por edhe për të shqyrtuar cilësinë e procesit të anëtarësimit në BE.

“Serbia është një vend kandidat, udhëheqja e së cilës ka deklaruar se anëtarësimi në BE është qëllimi kryesor, dhe së fundmi kanë sqaruar më tej se Serbia do të jetë e gatshme për anëtarësim para vitit 2027. Megjithatë, vlerësimi i gjendjes reale tregon diçka tjetër,” tha Picula.

Ai theksoi se nuk ka rrugë të shkurtër për Serbinë sa i përket procesit të anëtarësimit dhe shtoi se raporti e bën të qartë se anëtarësimi në BE lidhet drejtpërdrejt me demokracinë dhe përmbushjen e kritereve të Kopenhagës, përfshirë përafrimin me politikën e jashtme.

“Kemi refuzimin e Serbisë për t’u përshtatur me politikën e jashtme dhe të sigurisë të BE-së dhe sanksionet e vendosura nga Rusia, dhe normalizimi i marrëdhënieve me Kosovën është në rrezik”, tha Picula.

Ai përmendi edhe vizitën e presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, në Moskë, për të, siç tha, “marrë pjesë në paradën që organizon Vladimir Putin”.

“Ne mendojmë se dikush që pretendon se vendi i tij është demokratik dhe ka aspirata evropiane, nuk mund të gjendet në Sheshin e Kuq duke marrë pjesë në paradën e Putinit. Pas vizitës së Vuçiqit në Moskë, kjo do të ngushtojë hapësirën për institucionet politike dhe politikanët në BE që e përshkruajnë gjendjen aktuale në Serbi si të moderuar. ‘Bota serbe’ dhe BE-ja nuk mund të pajtohen mes vete,” tha Picula.

Ai shtoi se raporti i BE-së ka një qasje kritike lidhur me të drejtat e njeriut, sundimin e ligjit, lirinë e mediave dhe ligjin zgjedhor.

Picula përmendi edhe shembjen e mbulesës në Novi Sad më 1 nëntor, ku humbën jetën 16 persona, ngjarje që nxiti protesta të udhëhequra nga studentët.

“Shoqëria është thellësisht e polarizuar dhe aktualisht nuk është në gjendje të bëjë atë që është e nevojshme për të ecur përpara në rrugën drejt BE-së,” vlerësoi Picula.

Ai shtoi se ekziston gatishmëri për të ndihmuar dhe për të vazhduar me analizën e situatës në Serbi, pasi ajo është vendi më i rëndësishëm në Ballkanin Perëndimor për shkak të madhësisë dhe kapaciteteve të saj.

I pyetur se çfarë mund të bëjë BE-ja kundër Serbisë, kur kryeministri i një anëtari të BE-së shkon në Moskë, Picula tha se marrëdhëniet BE-Serbi janë në një pikë kthese.

"Para së gjithash, dua që Presidenti Vuçiç të mbërrijë shëndoshë e mirë në Moskë dhe të kthehet shëndoshë e mirë në Serbi. Pati shumë diskutime rreth hapjes së Grupit 3 nga Serbia. Nuk e di nëse Serbia është gati apo jo, por mendoj se tani Vuçiç i ka dërguar BE-së një përgjigje të qartë. “Serbia në gjendjen e saj aktuale nuk është e aftë të vazhdojë rrugën drejt anëtarësimit në Bashkim”, nënvizoi Picula.

Ai theksoi se udhëtimi në Moskë është një përulje e qartë ndaj Vladimir Putinit, i cili po e përdor Ditën e rëndësishme të Fitores mbi Fashizmin për të justifikuar atë që po bën në Ukrainë.

"Nëse më pyetni nëse është e mundur që Serbia të vazhdojë rrugën e saj drejt anëtarësimit, nuk e di nëse do ta ndalojmë apo ngrijmë zyrtarisht përparimin e Serbisë. Do të shohim se çfarë do të ndodhë me Serbinë", theksoi Picula.

Sa i përket kryeministrit sllovak, ai tha se Fico vjen nga një shtet anëtar i BE-së dhe se tani i takon Unionit të vendosë nëse do ta tolerojë largimin e tij në Moskë apo nëse është koha t’i dërgohet një mesazh i qartë Bratislavës se kjo është e papranueshme.

Kur u pyet për Republikën Sërpska dhe mbrojtjen e supozuar të Presidentit të RS Milorad Dodik nga Presidenti i Serbisë, Picula theksoi se logjika e thjeshtë dikton se do të ishte e pamundur që njerëzit që e respektojnë ligjin të mos lejojnë që ai që nuk e respekton të mbetet i pandëshkuar.

"Kjo situatë nuk mund të zgjasë për një shekull. Sa i përket Bosnjës dhe Hercegovinës, rruga e tyre e pranimit është disi më e vështirë dhe tani negociatat janë ndalur. Bosnja dhe Hercegovina duhet të vendosë nëse është një vend ku qytetarët respektojnë sundimin e ligjit dhe institucionet shtetërore respektojnë vendimet e gjykatave, apo nëse do të jetë një vend ku njerëzit që përhapin urrejtje do të vazhdojnë ta bëjnë këtë lirisht. Nuk i takon BE-së, por Këshillit të Zbatimit të Paqes të reagojë. Pajtohem që Dodik sponsorizohet dhe mbrohet nga Vuçiç", tha Picula.