Vjosa Osmani dhe fushata parazgjedhore: A është neutrale apo është rreshtuar me Vetëvendosjen?

Që në momentin kur caktoi datën për mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare, presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, u përball me akuza se po ndjek dëshirat e Albin Kurtit, ndërsa me avancimin e fushatës, disa nga veprimet e saj opozita i lexon si mbështetje të hapur për Vetëvendosjen. Bashkëbiseduesit e Kosovo online vlerësojnë se Osmani, me disa veprime, mund të shtyjë një pjesë të elektoratit drejt partisë së Kurtit, ndërsa si motiv për ta ndihmuar indirekt këtë parti shohin dëshirën e saj për edhe një mandat në postin e presidentes.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Kushtetuta e Kosovës përcakton se pas zgjedhjes, presidenti i Kosovës nuk mund të ushtrojë asnjë funksion partiak. Osmani e ka respektuar këtë dhe pas marrjes së detyrës në vitin 2021 u tërhoq nga kryesia e listës Guxo, të cilën edhe e kishte themeluar.

Tani, më pak se tre muaj para përfundimit të mandatit të saj, anëtarë të partive opozitare e quajnë atë një zgjatim të dorës së kryeministrit të Kosovës në detyrë dhe liderit të Vetëvendosjes, Albin Kurti, madje edhe mjet në duart e tij.

Veprimi i fundit i Osmanit që është interpretuar si përfshirje e saj në fushatë është pritja e paralajmëruar për përfaqësuesit e diasporës më 26 dhjetor, dy ditë para zgjedhjeve.

Sipas vlerësimit të anëtarit të Partisë Demokratike të Kosovës, Xhavit Haliti, me këtë Osmani e vë në pikëpyetje respektimin e rolit të saj kushtetues.

“Lind pyetja pse takime të tilla organizohen pikërisht tani, gjatë fushatës zgjedhore, praktikisht para vetë zgjedhjeve. Presidente, luani rolin tuaj kushtetues”, ka thënë Haliti.

Edhe zyrtari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Bajram Gecaj, e ka kritikuar organizimin e këtij aktiviteti dy ditë para zgjedhjeve, duke thënë se edhe “zogjve në degë” u është e qartë qëllimi i vërtetë i këtij eventi, i cili, sipas tij, duhej të ishte organizuar ose më herët ose pas zgjedhjeve.

Sipas mendimit të tij, lideri i Vetëvendosjes, Albin Kurti, përveç drejtësisë, ka arritur të vërë nën kontroll të plotë edhe shtyllat e tjera të pushtetit.

“Institucionet që duhet t’u shërbejnë qytetarëve dhe demokracisë janë shndërruar në mjete në duart e tij”, ka thënë Gecaj, duke ia përmendur Osmanit edhe vizitën tek kryetari i ri i Mitrovicës së Jugut, Faton Peci, i cili ishte kandidat i Vetëvendosjes.

Kritika për vizitën te Peci Osmani ka marrë edhe nga analisti Shenoll Muharremi, i cili vlerëson se me këtë gjest ajo ka treguaranshmëri.

Nga kabineti i presidentes, megjithatë, këto pretendime i konsiderojnë tendencioze, duke theksuar se Osmani, siç thanë ata, ka vizituar edhe komuna ku në pushtet janë parti të tjera.

Analisti politik Artan Muhaxhiri vlerësoi për Kosovo online se presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, në 99,9 për qind të vendimeve mban anën e Vetëvendosjes, gjë që, siç thotë ai, është e kuptueshme, pasi synon edhe një mandat tjetër dhe e di se pa mbështetjen e kryeministrit Albin Kurti nuk ka asnjë shans.
Duke folur për mesazhin që Osmani dërgoi me vizitën në Mitrovicën e Jugut dhe te kryetari i komunës Faton Peci menjëherë pasi ai mori detyrën, Muhaxhiri thotë se kjo është plotësisht në përputhje me atë që ndodhi gjatë zgjedhjeve, pasi Kurti ishte 100 për qind i përqendruar në fushatën e Pecit dhe fitoren në Mitrovicën e Jugut.

“Mendoj se kjo ishte një mbështetje e madhe si për zotin Peci ashtu edhe për zotin Kurti, por edhe në përgjithësi për gjithë idenë e fokusit të qeverisë dhe të Kurtit në Mitrovicë, si në veri ashtu edhe në jug”, vlerëson Muhaxhiri.

“Osmani po i humb aleatët”

Sipas mendimit të këtij analisti, Osmani i ka trasuar qëndrimet dhe idetë e saj politike bashkë me Vetëvendosjen, ndërsa vendimi i fundit që flet në favor të asaj se ajo mban anën e Vetëvendosjes ishte, siç thotë ai, caktimi i datës së zgjedhjeve.

Të gjitha partitë e tjera, kujton Muhaxhiri, ishin kundër datës 28 dhjetor si termin për zgjedhjet, sepse ajo nuk është as logjike, ndërsa vetëm Vetëvendosja ishte pro datës 28, dhe Osmani vendosi që zgjedhjet të mbahen atë ditë.

“Por kjo është e kuptueshme sepse ajo dëshiron një mandat të ri dhe e di se as nuk mund të ëndërrojë për fitimin e një mandati të ri presidencial pa mbështetjen e zotit Kurti. Problemi, megjithatë, është se situata ka ndryshuar krahasuar me vitin 2021, kur zoti Kurti kishte 50 për qind të votave. Atëherë ishte shumë më e lehtë sepse ata mund ta bënin këtë vetë. Tani nuk është e mundshme që ajo të bëhet përsëri presidente kaq lehtë dhe i nevojitet një koalicion me parti të tjera. Por me këtë qasje ajo po i humb aleatët, sepse nuk mendoj se LDK-ja ose PDK-ja do të votojnë kaq lehtë për një mandat të ri të presidentes Osmani”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Siç shton ai, kjo do të thotë se në prill do të ketë edhe një krizë të madhe në skenën politike të Kosovës dhe ka shumë gjasa që të shkohet në zgjedhje të reja. Hendeku mes partive është, siç thotë ai, i madh, për këtë arsye nuk mendon se do të ketë marrëveshje rreth zgjedhjes së presidentit.

“Për votuesit militantë, Kurti dhe Osmani janë një ekip”

I pyetur nëse votuesit do ta interpretojnë heqjen e sanksioneve të BE-së ndaj Kosovës, për të cilën Osmani e ka informuar opinionin publik, si sukses të Vetëvendosjes, Muhaxhiri thotë se kjo varet nga kategoria e votuesve.

“Votuesit militantë do ta paraqesin këtë si sukses të përbashkët, sepse e shohin Kurtin dhe Osmanin si një ekip të vetëm. Megjithatë, votuesit racionalë do ta dinë se kjo ishte vetëm përmbushje e kërkesave të Bashkimit Evropian që të zbatohet procedura demokratike e votimit në veri, me rikthimin e kryetarëve serbë në katër komunat me shumicë serbe në veri. Kjo është shumë e qartë, por tani do të hyjmë në një luftë reinterpretimesh dhe secili do ta reinterpretë këtë ashtu siç dëshiron”, thekson ai.

Drejtori i strategjisë në Qendrën për Politika Evropiane nga Beogradi, Millosh Pavkoviq, ka deklaruar për Kosovo online se Vjosa Osmani, si presidente e Kosovës, formalisht nuk do të duhej të merrte pjesë në fushatën parazgjedhore për zgjedhjet parlamentare, por se disa nga veprimet e saj përbëjnë një lloj ndihme indirekte për Vetëvendosjen, gjë që nuk është domosdoshmërisht problematike nga aspekti ligjor.

Ndihmë nga zona gri

Osmani, siç shton Pavkoviq, nuk e mbështeti drejtpërdrejt Vetëvendosjen, megjithatë popullariteti i lëvizjeve që ajo bën ndikon në Vetëvendosje dhe i jep një lloj mbështetjeje asaj partie, veçanërisht duke pasur parasysh se, siç thotë ajo, Osmani dhe Albin Kurti, në pesë vitet e mëparshme, janë parë si një dyshe që qeveris së bashku Kosovën.

"Veprime të tilla si njohja e Kosovës nga Bahamas janë diçka që gëzon besimin e të gjithë kombit. Kur i shtojmë kësaj takimin në Mitrovicën e Jugut dhe takimin e paralajmëruar me diasporën një ditë para zgjedhjeve, padyshim që ka një ndikim veçanërisht tek ata votues që janë të pavendosur ose anojnë nga Vetëvendosja, kështu që mund t'i shtyjë ata në atë anë. Është më shumë një lloj ndihme indirekte për Vetëvendosjen, një lloj zone gri, por jo domosdoshmërisht e diskutueshme ligjërisht", thekson Pavkoviq.

Duke folur për ndikimin e Vjosa Osmanit tek votuesit në këtë moment, bashkëbiseduesi jonë thotë se ajo është në një pozicion të lartë, i cili pas kryeministrit është më i rëndësishmi në Kosovë, ndërsa nga ana tjetër, me arsimimin dhe kontaktet e saj që vijnë kryesisht nga Perëndimi, ajo sjell një lloj ekuilibri midis saj dhe Kurtit, i cili shpesh është një lojtar i ngurtë politik.

Ai thekson gjithashtu se Osmani ka marrëdhënie të mira në Uashington dhe Bruksel dhe gjatë këtij viti ka pasur shumë vizita në BE dhe SHBA.

"Një nga vizitat e fundit në Bruksel rezultoi në tërheqjen e sanksioneve pas takimeve të saj me Ursula von der Leyen, Presidenten e Komisionit Evropian, dhe Kaja Kallas, Përfaqësuesen e Lartë për Politikë të Jashtme dhe Siguri të BE-së. Përmes rolit të Presidentes dhe përmes sigurimit të disa vendimeve të rëndësishme politike, siç është njohja e Bahamas ose heqja e sanksioneve, ajo padyshim kontribuon në një lloj imazhi pozitiv të Kosovës, dhe kjo shihet indirekt si rezultat i Vetëvendosjes, e cila është ende formalisht në pushtet", vlerëson Pavkoviq.

Ndryshe, fushata për zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare do të zgjasë deri në hapjen e qendrave të votimit më 28 dhjetor.