KUSH është KUSH – Dejona Mihali: “Komisarja rozë” në hijen e pushtetit të Vetëvendosjes

Dikur pothuajse e panjohur për opinionin publik në Kosovë, ndërsa sot një nga personat më me ndikim jashtë institucioneve formale të vendimmarrjes dhe pushtetit ekzekutiv – Dejona Mihali këto ditë ka tërhequr sërish vëmendje të madhe. Aktivistja e Lëvizjes Vetëvendosje nga Shqipëria nuk ka ushtruar kurrë ndonjë funksion publik në qeveritë e Albin Kurtit, as nuk është paraqitur shpesh në media, por, sipas kritikëve, veprimet e saj tregojnë për një pushtet të thellë dhe joformal në “disiplinimin” e kuadrove, për çka në publik ka marrë nofkën “komisarja rozë”.

Mediet kosovare publikuan të mërkurën mesazhe që lidhin Dejonën Mihali dhe ministren e Ekonomisë në detyrë teknike, Artane Rizvanolli, me emërimin e Faruk Mujkës në krye të ndërmarrjes publike “Ibër-Lepenc”. Gazetari Vullnet Krasniqi deklaroi se Prokuroria Speciale duhet ta marrë në pyetje Mihalin, sepse nga mesazhet shihet se Mujka është emëruar në mënyrë të kundërligjshme dhe me ndërhyrje politike të Vetëvendosjes në postin e drejtorit të përgjithshëm të kësaj ndërmarrjeje.

“Bëhet fjalë për një person që nuk ka asnjë autorizim zyrtar, rrjedhimisht as përgjegjësi formale, por që dukshëm ka ndikim politik. Dejona Mihali është dashur të jetë objekt hetimi”, tha Krasniqi.

Gjithmonë në hije, kurrë para kamerave

Por, kush është në të vërtetë Dejona Mihali?

Ajo nuk është parë kurrë në ngjarje publike të Vetëvendosjes, as nuk ka ushtruar ndonjë funksion gjatë qeverive Kurti I dhe Kurti II. Në mënyrë konsekuente ka qëndruar në “hije” të partisë, duke shmangur paraqitjet publike dhe angazhimin politik të dukshëm.

Faqja zyrtare e Vetëvendosjes ofron shumë pak informacione për rolin e saj. I vetmi të dhënë publikisht është se që nga viti 2016 ushtron funksionin e “koordinatores së komitetit”.

Pak më shumë informacione gjenden në faqen zyrtare të degës së Vetëvendosjes në Shqipëri, ku thuhet se ajo ka lindur në vitin 1980 në Tiranë, ka përfunduar studimet bazë dhe pasuniversitare në Fakultetin e Shkencave Sociale, drejtimi filozofi-sociologji, si dhe ka punuar si ligjëruese universitare dhe ka marrë pjesë në projekte kërkimore dhe përkthimi.

Agjente e kontrollit

Ish-deputeti i Vetëvendosjes, Haki Abazi, kur në vitin 2023 u largua nga dy komisione parlamentare, e akuzoi publikisht udhëheqjen e partisë për shtypje të demokracisë së brendshme, duke e quajtur Dejonën Mihali “agjente të kontrollit”.

“Mihali nuk ka marrë pjesë në votime as në konkurrencë të brendshme partiake, por është personi kryesor që menaxhon dhe merr vendime brenda lëvizjes”, tha Abazi, i cili më pas kaloi në Aleancën për Ardhmërinë e Kosovës.

Ai gjithashtu i bëri thirrje publike kryeprokurorit të shtetit që ta arrestojë Mihalin, duke e akuzuar se me kontaktet e saj me liderë opozitarë ka rrezikuar sigurinë kombëtare.

Akuza dhe hetime

Gjatë disa muajve, sipas pretendimeve të aktivistëve dhe disa deputetëve, Mihali është akuzuar edhe se qëndron pas “spastrimit” të anëtarëve myslimanë nga Lëvizja Vetëvendosje. Mediat kanë raportuar se ajo ka qenë figurë qendrore në procesin e largimit të disa kandidatëve nga listat e brendshme, me arsyetimin se qëndrimet e tyre ishin kundër martesave të të njëjtit seks dhe Kodit Civil të propozuar.

As akuzat për kadrim në ndërmarrjet publike nuk janë të reja.

Ish-drejtori i përgjithshëm i RTK-së, Shkumbin Ahmetxhekaj, deklaroi vitin e kaluar se Mihali, ndonëse formalisht ushtron një funksion partiak, “në praktikë sundon Kosovën”, duke pretenduar se pikërisht ajo kishte kërkuar shkarkimin e tij nga kreu i shërbimit publik.

Në shtator të vitit 2024, Mihali u thirr gjithashtu për t’u marrë në pyetje nga Prokuroria Speciale e Kosovës për shkak të dyshimeve për lidhje me tenderë të mëdhenj në Korporatën Energjetike të Kosovës (KEK). Siç u bë e ditur atëherë, ajo u mor në pyetje në cilësinë e dëshmitares.

Më e fuqishmja në “grupin e shtatë”

Në raportime të mëhershme mediatike thuhej se Mihali ishte personi më me ndikim në të ashtuquajturin “grupi i shtatë”, ku, përveç saj, bënin pjesë edhe Bojken Abazi, Nazli Bala, Xhelal Sveçla, Ismail Kurteshi, Fatmir Koliçaku dhe Elvis Hoxha.

Sipas këtyre pretendimeve, pikërisht ajo kishte insistuar në rizgjedhjen e Albin Kurtit për kryetar të partisë, duke i vlerësuar si jodemokratike kërkesat e një pjese të anëtarësisë që Kurti të tërhiqej nga gara.

Përplasja me Edi Ramën

Në shtator të vitit 2023, Mihali u përplas edhe me kryeministrin e Shqipërisë, Edi Rama, duke reaguar ndaj deklaratës së tij se KFOR-i duhet të marrë kontrollin mbi veriun e Kosovës. Ajo atëherë shkroi në Facebook se Kosova kurrë nuk kishte kërkuar një ndërhyrje të tillë, por se kjo ishte kërkesë e Serbisë.

“Rama do ta ndihmonte më së shumti Kosovën duke heshtur”, i porositi ajo kryeministrit.

Ndalimi i hyrjes në Kosovë

Ajo që dihet në lidhje me Dejonën Mihali është edhe fakti se më 18 korrik 2016, në pikën kufitare Morinë, asaj iu ndalua hyrja në territorin e Kosovës. Lëvizja Vetëvendosje e cilësoi atëherë këtë vendim si “një vendim arbitrar të qeverisë së Hashim Thaçit, Isa Mustafës dhe Kadri Veselit”.

“Një arbitraritet i tillë i pushtetit e shndërron Kosovën në një vend pa të drejta demokratike dhe qytetare dhe e zbulon atë si një tirani të despotëve të vegjël, funksioni i vetëm i të cilëve është serviliteti ndaj bashkësisë ndërkombëtare, Serbisë dhe mafies”, thuhej atëherë në faqen zyrtare të Lëvizjes Vetëvendosje, me kërkesë që urdhri të shfuqizohej.

Ky rast e theksoi edhe më tej rëndësinë dhe rolin e Mihalit brenda lëvizjes. Disa ditë më vonë, vëmendja e opinionit publik u përqendrua edhe më shumë te kjo parti pas incidentit në të cilin automjeti i atëhershëm i ministrit të Punëve të Brendshme, Skënder Hyseni, u spërkat me bojë gjatë një aksioni simbolik të aktivistëve të Lëvizjes Vetëvendosje.

Dokumente të diskutueshme

Partitë opozitare DSK dhe DPK në shtator 2023 paralajmëruan se seanca e vjeshtës e Kuvendit të Kosovës mund të fillojë me krijimin e dy komisioneve hetimore, prej të cilave një do të merrej pikërisht me rastin e Dejonës Mihali. Deputetja e DPK-së, Ganimete Musliu, atëherë deklaroi se duhej sqaruar se si Mihali kishte marrë dokumentet për qëndrimin në Kosovë, duke pasur parasysh faktin se më herët i ishte ndaluar hyrja në territorin e Kosovës.

Megjithëse nuk ka shumë të dhëna zyrtare, për këtë rast portali Paparaci gjatë vitit 2023 publikoi dy dokumente, të cilat sipas tij tregojnë se Dejona Mihali është regjistruar në Kosovë si person pa vend të lindjes të përcaktuar dhe pa identitet të qartë, si dhe një dokument shtesë ku babai i saj deklarohet si anëtar i kombësisë greke.

Dokumenti i parë, sipas Paparacit, përbën një raport të institucioneve kosovare që përmban të dhëna personale. Në të, siç u publikua, nuk përmendet vendlindja e saj, qyteti i lindjes, as kombësia. Konkretisht, në rubrika thuhet “i panjohur” për vendlindjen, “i panjohur” për qytetin e lindjes, ndërsa fusha që lidhet me shtetësinë është lënë bosh.

Dokumenti i dytë, të cilin Paparaci e mori nga regjistrat matriçialë në Shqipëri, lidhet me të dhënat familjare të Dejonës Mihali. Sipas këtij dokumenti, babai i saj Aleksandër, i lindur në Tiranë, deklarohet si pjesëtar i komunitetit grek në Shqipëri.

Nga i njëjti dokument, emri i gjyshit të Dejonës Mihali shënohet si Leonid, ndërsa emri i gjyshes si Figalia. Nëna e Dejona Mihalit quhet Lindita dhe, sipas të dhënave të regjistrit matriçial, është regjistruar si shtetase shqiptare.