Spirovski: Dobësitë kritike rrezikojnë shërbimet dixhitale, një reagim i shpejtë është i nevojshëm

Eksperti i sigurisë kibernetike nga Shkupi, Bozhidar Spirovski, paralajmëroi në një deklaratë për Kosovo Online se dobësi serioze në sistemet dixhitale po zbulohen gjithnjë e më shumë në nivel global, për shkak të të cilave disa banka jashtë Maqedonisë së Veriut kanë mbyllur përkohësisht shërbimet e tyre, duke theksuar se është e nevojshme të reagohet shpejt dhe të përmirësohet mbrojtja e shërbimeve dixhitale.

"Tetori është muaji i ndërgjegjësimit global për sigurinë kibernetike. Vetëm javën e fundit, bota e sigurisë kibernetike ka qenë një cirk i vërtetë. Dobësi të mëdha dhe shumë serioze janë zbuluar globalisht, deri në atë masë sa që, që nga e premtja e kaluar, shërbimet e internetit janë mbyllur sepse u gjetën jashtëzakonisht të ndjeshme. Ekzistojnë dy dobësi kritike në PHP, një gjuhë programimi që ndikon në një numër të madh shërbimesh reale në të gjithë botën. Ka fjalë për fjalë banka që kanë mbyllur shërbimet - jo kodin tonë, por jashtë Maqedonisë - derisa të hiqen dobësitë. Dhe kjo nuk ndalet", tha Spirovski.

Ai shtoi se probleme të shumta ndodhin çdo ditë dhe zbulojnë dobësi të sistemit.

"Që nga ky mëngjes, kemi dobësi të reja kritike që duhet të adresohen. Gjendja e përgjithshme e sigurisë kibernetike në nivel global është bërë shumë e tensionuar kohët e fundit. Si na ndikon kjo, në nivel lokal? Varet nga kompanitë dhe organizatat. Kemi shembuj të mirë, por edhe nga ata që nuk janë. Dua t'i paralajmëroj njerëzit të lexojnë dhe të reagojnë sa më shpejt të jetë e mundur, sepse gjërat kanë filluar të ndodhin me një shpejtësi shumë të lartë. Duhet të reagoni shpejt", tha Spirovski.

Kur u pyet se si zhvillohet dixhitalizimi në rajon dhe në Maqedoni, Spirovski tha se procesi po zbatohet me sukses.

"Ky transformim po ndodh në Maqedoni, si të thuash, gradualisht dhe mjaft me sukses, duke gjykuar nga shërbimet që mund të monitoroj, siç është uslugi.gov.mk, shërbimet bankare elektronike dhe shërbimet online të ofruara nga operatorë të tjerë, qofshin ato kompani telekomunikacioni, furnizimi me ujë e të ngjashme. Nuk jemi keq. Procesi po përparon, gjë që ngre edhe pyetjen nëse shërbimet e dixhitalizuara janë mjaftueshëm të mbrojtura. Shpresoj sinqerisht që janë dhe që të gjitha ekipet që i mirëmbajnë ato po monitorojnë gjithashtu kërcënimet që fshihen", tha eksperti.

Spirovski theksoi se platforma të shumta dixhitale janë të dobishme, siç janë shërbimet qeveritare uslugi.gov.mk ose usluge.mk.

"Lidh deri në 50 institucione të ndryshme, përmes të cilave mund të kryeni një shërbim për të cilin më parë duhej të prisnit në sportel. Është shkëlqyeshëm. Përveç tij, kemi Autoritetin e të Ardhurave Publike, bankat dhe mendoj se Fondi i Shëndetësisë ka edhe një shërbim online. Nëse ka një version rezervë në formë letre apo jo, është çështje që i takon institucionit kompetent. Është një hamendje e pafat, por shpresoj sinqerisht që të ketë një kopje fizike diku, sepse nga gabimi, pakujdesia ose ndonjë gjë tjetër, mund të ndodhë dëm. Ne jemi të gjithë gjatë gjithë kohës të ekspozuar ndaj sulmeve", tha Spirovski.

Siç tha ai, brezat e rinj përdorin më shpesh shërbimet në internet.

"Kur bëhet fjalë për brezat më të vjetër, gjithçka varet nëse ata kanë një neveri ndaj dixhitalizimit. Do t'u rekomandoja njerëzve që ndonjëherë të mendojnë të bëjnë diçka personalisht, në vend që ta bëjnë në mënyrë dixhitale, sepse ka shumë mashtrime. Veçanërisht të prekshëm ndaj mashtrimeve janë të moshuarit që nuk kanë përvojë dhe janë vazhdimisht të ekspozuar ndaj sulmeve dhe mashtrimeve ku u thuhet: 'Klikoni këtu', 'Merreni këtë, është urgjente' e të ngjashme. Rekomandimi im është të jeni të kujdesshëm. Dixhitalizimi është i shkëlqyer, por çdo rrugë duhet të ndiqet ngadalë", përfundoi Spirovski.