Çfarë nuk shkon në favor të Kosovës për pranim në Këshillin e Evropës?

Autoritetet në Prishtinë, me mbështetjen e disa shteteve perëndimore, po mundohen me të gjitha mjetet që të hapin shpejt dyert e organizatave ndërkombëtare, për fillimin e Këshillit të Evropës. Megjithatë, ekziston një listë e gjatë e arsyeve dhe argumenteve që nuk janë në favor të pranimit të Kosovës në atë organizatë, nga ato politike në procedurale, dhe bashkëbiseduesit e Kosovo Online theksojnë së paku tre ato kryesore: shtetësinë e pakonfirmuar të Kosovës, faktin që ajo nuk është anëtare e Kombeve të Bashkuara dhe se me vite ka shkelur rëndë parimet themelore demokratike dhe të drejtat e njeriut të serbëve të Kosovës.

Kosova ka aplikuar për anëtarësim në Këshillin e Evropës më 12 maj 2022, por edhe pas një viti ajo kërkesë nuk ka hyrë në procedurë zyrtare në organet e asaj organizate.

Tema e pranimit të Kosovës nuk ishte as në mbledhjen e djeshme të Komitetit të Ministrave të Këshillit të Evropës (KMKE), në nivel ambasadori, me gjithë insistimin e disa vendeve të Quintint që të futet në rend dite. Islanda, si shteti që aktualisht kryeson KMKE, arriti t'u rezistojë atyre presioneve dhe të mos e përfshijë këtë temë në rend dite, duke shmangur kështu që aplikimi i Kosovës të jetë në seancën e Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës, e cila fillon të hënën, 24 prill.

Kjo do të thotë se Kosova pothuajse me siguri nuk do të diskutohet para Samitit të Këshillit të Evropës, i cili mbahet më 16 dhe 17 maj në Rejkjavík, dhe me shumë gjasa as atëherë, për shkak të procedurës së komplikuar kur bëhet fjalë për aplikimin për anëtarësim, sepse duhet të kalojë nëpër disa hapa në organet e KE-së para se të merret në konsideratë në nivel ombrellë, ministror.

Megjithatë, teknikat dhe procedurat nuk janë pengesat e vetme për hyrjen e Kosovës në Këshillin e Evropës.

Edhe pse në Këshillin e Evropës, vendet perëndimore që mbështesin Prishtinën kanë dy të tretat e shumicës për vendimmarrje (nga 46 anëtarë, Kosovën e njeh 34), vendosja e çështjes së pranimit në axhendë mund të tregojë ndarje në Evropë. Sepse pesë anëtarë të BE-së nuk e njohin Kosovën dhe disa vende që e njohin, si Hungaria, nuk janë të gatshme të votojnë për anëtarësimin e Prishtinës në KE.

Gjithashtu, “futja” e Kosovës në Këshillin e Evropës në një kohë kur përparimi në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës është në krye të agjendës mund t'i komplikojë seriozisht ato negociata, duke pasur parasysh qëndrimin e qartë të palës serbe se formimi i Bashkësisë së komunave serbe është një parakusht kyç që temat e tjera të dalin në radhë të parë.

Kosova shkel parimet themelore mbi të cilat bazohet KE

Siç thotë Sllobodan Zeçeviq nga Instituti për Studime Evropiane për Kosovo Online, “rampa” e parë dhe themelore për Prishtinën është që nuk është anëtare e Kombeve të Bashkuara.

“Prandaj nuk ka konsensus të përgjithshëm në bashkësinë ndërkombëtare se Kosova është shtet dhe se territori përbën shtetin. Përkundrazi dy anëtarë të Këshillit të Sigurimit, Rusia dhe Kina, por edhe shumica e anëtarëve të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara nuk e njohin pavarësinë e Kosovës, prandaj kjo është pika e parë të mosmarrëveshjes”, tha ai.

Një arsye tjetër pse Kosova nuk mund të anëtarësohet në Këshillin e Evropës, thekson Zeçeviq, lidhet me respektimin e të drejtave të pakicave dhe të drejtave të njeriut, që, shton ai, është thelbi i asaj organizate evropiane dhe aktiviteteve të saj.

Zeçeviq vlerëson se Kosova, përkatësisht shqiptarët e Kosovës, para së gjithash kanë probleme me respektimin e të drejtave të popullit serb në atë territor.

"Dëshmia më e mirë për këtë është se ata nuk e respektuan Marrëveshjen e Brukselit që vetë e nënshkruan dhe e ratifikuan. Ata po e bëjnë këtë pikërisht sepse nuk do të respektonin të drejtat e njeriut të popullit serb në Kosovë", thotë Zeçeviq.

Gjithashtu, një nga pikat e diskutueshme për anëtarësimin e Kosovës në KE, sipas Zeçeviqit, është synimi i Prishtinës për t'u bashkuar me Shqipërinë.

Kosova nuk ka ndërmend të mbetet shtet i pavarur, përfundoi ai, duke theksuar se politikanët shqiptarë këmbëngulin për këtë gjatë gjithë kohës.

“Kosova si e tillë nuk duhet të jetë në një organizatë, veprimtaria themelore dhe fundamentale e së cilës është respektimi i demokracisë dhe të drejtave të njeriut”, thotë Zeçeviq.

Në pyetjen se pse disa vende, si Gjermania dhe Britania e Madhe, këmbëngulin për anëtarësimin e Kosovës në KE dhe cilat janë argumentet e atyre vendeve për pranimin e Kosovës në atë organizatë, Zeçeviq thotë se bëhet fjalë për “elemente të pastra gjeostrategjike”.

“Ato shtete janë të interesuara që Serbia të jetë sa më e dobët territorialisht, prandaj edhe politikisht. Ata mendojnë se sa më e dobët të jetë Serbia, aq më mirë është për ta. Në thelb, pas kësaj fshihet interesi i tyre gjeostrategjik dhe për këtë arsye ata po e shtyjnë Kosovën në KE. Ato vende duan ta afirmojnë pavarësinë e Kosovës me çdo kusht, pavarësisht nga të gjitha këto pengesa të përmendura dhe argumentet racionale që ekzistojnë në këtë drejtim", beson Zeçeviq.

Gjermania, thekson ai, tradicionalisht udhëheq një politikë gjeostrategjike e cila, nga njëra anë, avokon për marrëdhënie të mira ekonomike me Serbinë, ndërsa nga ana tjetër, përpiqet ta bëjë Serbinë një vend sa më të dobët politikisht, territorialisht dhe popullsisht.

Britanikët, thotë Zeçeviq, e shohin përfitimin në sa më shumë ndarje politike dhe shtetërore në Ballkan.

"Britania nuk i pëlqen shtetet e forta kombëtare në tokën e Evropës dhe për këtë arsye sfidon unitetin territorial të Serbisë. Përveç gjithçkaje, ajo e konsideron Serbinë si aleate tradicionale të Rusisë në Ballkan, që është një tjetër argument për një sjellje të tillë nga ana britanik”, tha ai.

Diplomati dhe ish-ambasadori i OKB-së Branko Brankoviq thekson se pengesa më themelore për hyrjen e Kosovës në Këshillin e Evropës është fakti që Kosova nuk është shtet.

"Kosova nuk është shtet. Ajo nuk është e njohur nga 110 vendet anëtare të Kombeve të Bashkuara dhe nuk është anëtare e OKB-së. Fakti që Kosova është anëtare e disa organizatave sportive të rastësishme nuk do të thotë asgjë", tha Brankoviq për Kosovo online.

 Një arsye tjetër pse Kosova nuk mund të anëtarësohet në Këshillin e Evropës është, thekson diplomati, se “të gjithë tani e kuptojnë se Kosova u krijua me forcë, nga bombardimet e NATO-s, ku një pjesë e territorit, gati 25 për qind, iu shkëput një shteti sovran dhe i pavarur, anëtare të Kombeve të Bashkuara – Serbi, në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare dhe Kartën e Kombeve të Bashkuara”.

Brankoviq vlerëson se politika që shkon në favor të Kosovës nuk ka mbështetje të përgjithshme në bashkësinë ndërkombëtare, sidomos pas përshkallëzimit të konfliktit në Ukrainë, kur Evropa po i kthehet zgjidhjes së problemit të saj.

"Tani ne më në fund shohim, pas kësaj marrëveshjeje midis Kinës dhe Rusisë dhe veçanërisht vizitës të Makronit dhe Fon der Leyen në Pekin, se Evropa do të ishte e lumtur të bënte diçka për të zgjidhur problemin në Ukrainë. Është thjesht, sipas mendimit tim, fillimi i varrimit politik të politikës së dhunshme amerikane. Prandaj, meqë është ajo që i ushqen të gjitha këto gjëra negative në Kosovë e Metohi edhe ajo po humbet pozita, sigurisht që krahina jonë nuk mund të ketë asnjë pozicion në skenën ndërkombëtare”, shpjegon Brankoviq.

Ai po ashtu thekson se kur bëhet fjalë për hyrjen e Kosovës në Këshillin e Evropës, nuk duhet harruar se pesë shtete të BE-së nuk e kanë njohur Kosovën.

I pyetur se cilat janë argumentet e vendeve që mbështesin anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës, diplomati thotë se në këtë mënyrë Perëndimi po kërkon një rrugëdalje dhe arsyetim për vendimet dhe veprimet e tij gjatë vitit 1999.

“Argumentet e tyre janë bosh për mendimin tim, por ata po përpiqen furishëm të gjejnë të paktën një rrugëdalje për të justifikuar interpretimin se bombardimi i Jugosllavisë ishte i justifikuar. Sido që ta shikoni, bombardimi në 1999 ishte një akt dhune, një akt i shkeljes së të drejtës ndërkombëtare, dëshmi se NATO ka kryer krim kundër njerëzimit, po përpiqen furishëm të gjejnë një rrugëdalje për të mos justifikuar veten, gjë që natyrisht nuk munden”, përfundoi Brankoviq.

Si duket procedura e pranimit të anëtarësimit?

Kur bëhet fjalë për procedurën për pranimin e Kosovës në Këshillin e Evropës, nëse ajo do të fillonte tani dhe nuk do të kalonte në ndonjë procedurë të përshpejtuar, vendimi përfundimtar me shumë mundësi nuk do të merrej para majit të vitit 2024.

Gjegjësisht, kërkesa duhet të kalojë nëpër disa faza dhe në rastin më të mirë zgjat nga një deri në dy vjet dhe ka pasur raste kur vendimi është pritur edhe pesë vjet.

Kosova ia dorëzoi kërkesën për anëtarësim në maj të vitit të kaluar Sekretarit të Përgjithshëm të Këshillit të Evropës, i cili ia përcolli atë vendit që kryeson Komitetin e Ministrave të Këshillit të Evropës. Në atë kohë ishte Italia që e përcolli në Irlandë dhe pas aplikacionin e mori Islanda, e cila deri në Samitin e KE në Rejkjavik në maj kryeson këtë organizatë. Pas Islandës, stafetën do ta marrë Letonia, e cila do të kryesojë Komitetin e Ministrave deri në nëntor.

As Italia, as Irlanda dhe tash edhe Islanda nuk e kanë përcjellë kërkesën e Kosovës deri më tani në stacionin tjetër, që është Komiteti i Ministrave i KE në nivel të ambasadorëve. Në mbledhjen e tyre është vendosur nisja e procedurës duke dërguar kërkesë për mendim në Asamblenë Parlamentare të KE. Për të arritur në opinionin e APKE-së, ka disa hapa, sepse këtu, para së gjithash, kërkohet mendimi i dy ekspertëve të pavarur, të cilët konsiderojnë përputhshmërinë e kuadrit ligjor të vendit aplikues për anëtarësim me parimet bazë të KE.