Gjykimi në Hagë: Sa i përkrah publiku shqiptar në Kosovë liderët e akuzuar të UÇK-së?

Më 3 prill, në Gjykatën Speciale të Hagës filloi gjykimi i ish-udhëheqësve të UÇK-së, Hashim Thaçi, Jakup Krasniqi, Kadri Veseli dhe Rexhep Selimi, të cilët u akuzuan për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit të kryera në Kosovë në vitet 1998 dhe 1999. Bashkëbiseduesit e Kosovo online tregojnë se në mesin e shqiptarëve në Kosovë vërehet një përkrahje e madhe për liderët e luftës, ndonëse mendimet janë të ndara për aktivitetet e tyre të mëvonshme politike.

Një ditë para fillimit të gjykimit, në Prishtinë u mbajt një protestë e madhe në shenjë solidariteti me të akuzuarit në Hagë, ndërsa ditën e fillimit, diaspora shqiptare u mblodh para Gjykatës Speciale në Hagë duke bërë thirrje për lirimin e liderit të UÇK-së.

Përfaqësuesi i Hashim Thaçit, avokati Gregori Kiho, tha se Thaçi asnjëherë nuk ka mohuar se janë kryer krime, por se ato janë kryer nga “shqiptarë individualë, jo nga udhëheqës të UÇK-së”, dhe se “UÇK-ja nuk ka pasur komandë efektive”, duke u shkëputur kështu vetë nga shumë veprime.

Për këtë nuk ka reaguar shumë opinioni i gjerë shqiptar, përveç analistit Shkëlzen Gashi i cili tha se është “i tronditur nga deklaratat e mbrojtjes në Hagë”.

Avokati Tom Gashi beson se përkrahja për liderët e UÇK-së është dashur të jetë më e madhe në vitin 2015, kur Kuvendi i Kosovës miratoi vendimin për formimin e Gjykatës Speciale, kurse profesori i së drejtës kushtetuese Mazllum Baraliu thotë se kjo mbështetje nuk ka qenë asnjëherë 100%.

“Në fakt është një zgjimi pas tetë vitesh, mendoj se duhet të ishte më 3 gusht 2015, për të mos lejuar formimin e një gjykate të tillë kombëtare, sepse dëmton të gjithë, kombësinë shqiptare në tërësi, Kosovën si një shtet, dhe të gjithë pjesëtarët e UÇK-së. Askund në botë ku ka pasur luftë nuk është formuar një gjykatë njëkombëtare. Në fund të fundit, ndoshta do të ishte mirë të formohej një gjykatë për të gjithë për të cilët ka dëshmi se kanë kryer vepër penale gjatë luftës dhe jo vetëm për një kombësi”, tha Gashi për Kosovo online.

Baraliu shprehet se asnjë çështje nuk mund të ketë mbështetjen e plotë të popullit.

“E keni parë tubimin në Prishtinë, ishte një tubim i madh, më i madhi thonë, që është parë në bazë të videot. Duket se ka përkrahje të plotë të mazhorancës. Asnjë çështje nuk mund të mbështetet 100%, por duket se pjesa dërrmuese e popullit qëndron prapa dhe do të qëndrojë deri në fund. Unë ndjek ngjarjet gjatë procesit, ndjek mbrojtjen dhe prokurorët, mendoj se ka shumë mosmarrëveshje, por ne do të shohim se çfarë do të sjellë fundi”, tha Baraliu për Kosovo online.

Afrim Hoti, profesor i së drejtës ndërkombëtare në Universitetin e Prishtinës, për portalin tonë thotë se beson se mbështetja për Thaçin dhe të tjerët është e ndarë në dy grupe. Njëri si drejtues të UÇK-së, që është i plotë, tjetri si drejtues në periudhën e pasluftës, që është i pjesshëm.

“Një mbështetje është mbështetja e liderit të luftës në fund të viteve 90-të, për të cilën besoj se ka mbështetje të plotë dhe të parezervë, ndërsa tjetra është mbështetja për lidershipin e pasluftës, për të cilën besoj se ka ndasi mendimesh, sidomos pas zgjedhjeve të fundit, pas rënies së liderit të luftës, për shkak të opinioneve të ndryshme që ishin të mëdha dhe të dukshme”, thotë Hoti.

Sa i përket procesit të gjykimit, Tom Gashi beson se ai do të zgjasë së paku pesë vjet.

“Tashmë kemi mësuar se Prokurorisë i është dhënë më shumë se dy vjet e gjysmë, edhe pse në procedurën e mëparshme kanë kërkuar të sillen mbi 300 dëshmitarë, që do të ishin rreth gjashtë vjet vetëm për Prokurorinë. Gjykimi do të zgjasë të paktën pesë vjet, dhe mendoj se nuk do të kontribuojë në përmirësim. Sepse nëse aktakuza refuzohet, do të kemi një lirim nga akuza, që e konsiderojmë të drejtë, por kjo do të thotë që nacionalitetet e tjera nuk do ta besojnë, serbët nuk do ta besojnë. Nëse kemi një vendim tjetër, nëse shpallen fajtorë, shqiptarët nuk do ta besojnë dhe të gjithë do të thonë se që nga fillimi ka qenë një gjykatë politike dhe një proces politik dhe se Kosova nuk ka pasur arsye për të formuar gjykatën“, ka thënë Gashi.

Edhe Afrim Hoti beson se gjykimi i ish-udhëheqësve të UÇK-së është një proces shumë i ndërlikuar dhe politik.

Ai thotë se janë dy çështje shumë të rëndësishme që ndikojnë në vetë procesin e gjykimit.

“Së pari, tashmë ekziston një vendim i Gjykatës Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë, i cili konfirmon mungesën e zinxhirit komandues të UÇK-së. Dhe nëse është kështu, atëherë situata bëhet jashtëzakonisht e vështirë për zgjidhjen e përgjegjësisë sipas strukturës komanduese e ish-UÇK-së. Dhe së dyti, nëse nisemi nga parimi i përgjegjësisë individuale, atëherë ajo përgjegjësi nuk do të dëshmohet kurrë ndaj Thaçit dhe të tjerëve për krimet e pretenduara nga Prokuroria e Hagës”, sqaron Hoti.

Mazllum Baraliu, në kontekstin e kohëzgjatjes së procesit në Hagë thotë se “drejtësia e vonuar në fakt është padrejtësi”.

“Nëse prisni drejtësi dhe nuk keni të drejtë të mbroni veten nga liria, atëherë kjo nuk është drejtësi për askënd. Por këto janë gjykata politike, surrogate politike që janë krijuar kur nuk ka pasur drejtësi të vërtetë, as në Nuremberg, as në Tokio, apo në raste të tjera, për fat të keq”, përfundoi Baraliu.