Anthony Blinken në Tiranë, në tryezë mesazhe për Beogradin dhe Prishtinën?

Vizita e parë e Sekretarit Amerikan të Shtetit Anthony Blinken në Shqipëri është perceptuar në këtë vend si një konfirmim i marrëdhënieve shumë të mira mes Tiranës dhe Uashingtonit dhe dëshmi se Shqipëria është një partner kyç për stabilitetin e Ballkanit Perëndimor për SHBA-në. Duke pasur parasysh rëndësinë e kësaj vizite të Blinkenit për të gjithë rajonin, bisedimet që ai do të ketë në Tiranë, siç besojnë bashkëbiseduesit e Kosovo online, do të kenë të bëjnë edhe me marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Sipas njoftimeve, Blinken do të jetë nesër në Tiranë dhe do të takohet me presidentin shqiptar Bajram Begaj dhe kryeministrin Edi Rama.

Sipas pritshmërive të bashkëbiseduesve tanë, Blinken mund t'i kërkojë kryeministrit shqiptar Edi Rama që të ndikojë në Prishtinë dhe Beograd që të zbatojnë sa më shpejt marrëveshjen e Ohrit të vitit të kaluar dhe në veçanti të ndikojë në kryeministrin e Kosovës Albin Kurti, sepse Uashingtoni, për ta thënë më butë, nuk i shikon me dashamirësi veprimet e tij, siç ishte ai i fundit me ndalimin e dinarit.

Kjo mund të jetë përgjigja e pyetjes se pse Sekretari amerikan i Shtetit, të paktën sipas njoftimeve të Departamentit të Shtetit, nuk do ta shfrytëzojë ardhjen e tij në Evropë – në Mynih për konferencën e sigurisë dhe në Tiranë, për të vizituar Kosovën, të cilën zyrtarët nga Prishtina e prezantojnë me zë të lartë si më proamerikanët në botë dhe në të cilën ushtarët amerikanë janë ndër më të shumtët në KFOR.

Analisti politik nga Tirana, Aleksandar Çipa, thotë për Kosovo online se vizita e Sekretarit Amerikan të Shtetit, Anthony Blinken, është e një rëndësie të jashtëzakonshme diplomatike dhe strategjike për Shqipërinë dhe se SHBA-të e konsiderojnë bashkëpunimin me Shqipërinë të një rëndësie të veçantë gjeopolitike në rajon. Ai thekson se gjatë vizitës së Blinkenit pritet të diskutohen dy çështje - situata në rajon dhe koordinimi institucional mes dy vendeve.

“Vizita është e rëndësishme diplomatike sepse Shqipëria po konfirmohet vazhdimisht si një partner strategjik i SHBA-ve. Sigurisht, Shqipëria ka një aleancë strategjike me disa vende të tjera, por marrëdhënia me Amerikën ka një peshë të veçantë për shkak të asaj që përfaqëson SHBA në arenën ndërkombëtare. Vizita është e rëndësishme edhe në kuptimin historik, sepse Uashingtoni e ka mbështetur vazhdimisht Shqipërinë për njëqind vjet. Dëshiroj t'ju kujtoj deklaratën e ish-sekretares amerikane të Shtetit, Hillary Clinton, gjatë vizitës së saj në vitin 2012. se ne kemi qenë bashkë për 100 vjet dhe do të jemi bashkë edhe për njëqind vitet e ardhshme. Kjo është një deklaratë me kuptim të thellë diplomatik, e cila është shumë e rëndësishme për rajonin tonë, i cili këto ditë ka ndarje të shumta. Në këtë kuptim, SHBA-të konsiderojnë bashkëpunimi me Shqipërinë të jetë i një rëndësie të veçantë gjeopolitike në rajon. Prandaj Departamenti Amerikan i Shtetit, përpara vizitës së Blinkenit, deklaroi se Shqipëria është një aleate e besueshme që ndihmon stabilitetin në rajon dhe që ka një qasje proeuroatlantike, kjo nuk është aq e fortë në vendet e tjera të rajonit”, thotë Çipa.

Ai po ashtu thekson se vizita është e rëndësishme në raport me situatën në rajon, veçanërisht në Kosovë dhe në raport me marrëdhëniet e saj me Serbinë.

“Është I njohur presioni që Serbia ushtron në pjesën veriore të Kosovës dhe pretendimet serbe, sepse statusi i veriut ende nuk është përcaktuar. Problemet lindin edhe për shkak të mospërputhjes së realitetit me Rezolutën 1244 të OKB-së. Sot Kosova është shtet i pavarur dhe funksional. Shtetet e Bashkuara më shumë se kushdo tjetër e theksojnë këtë faktin se Kosova është shtet funksional. Vizita e Blinken është e rëndësishme edhe në lidhje me situatën ndërkombëtare, luftën në Ukrainë dhe ndikimin e fuqive të tjera të mëdha në rajonë. Vendi ynë është nën presion të madh edhe për interesat e vendeve si Turqia, Rusia e të tjera që prekin problemet e rajonit të krijuara nga historia. Ky gadishull njihet se ka konflikte dhe mosmarrëveshje historike ndëretnike. Situata është delikate edhe në Bosnje-Hercegovinë, ku Rusia ka ndikim negativ dhe ku një fuqi globale si Kina po i bashkohet me investimet dhe projektet e saja infrastrukturore”, thekson Çipa.

Ai thekson se gjatë vizitës së Blinkenit do të diskutohet për dallimet mes Shqipërisë dhe Kosovës për çështje të ndryshme.

“Dihet se kryeministri Kurti ka qëndrime diametralisht të kundërta për disa projekte rajonale nga kryeministri Rama dhe këtu përfshihet edhe dallimi në qëndrimin e tij ndaj një vendi si SHBA apo edhe vendeve më të fuqishme të Evropës. Marrëdhëniet mes Kurtit dhe Gjermanisë ka qenë shpesh shumë i rëndësishëm, por ka pasur edhe probleme, sidomos në lidhje me planin franko-gjerman për marrëveshje me Serbinë.Kurti ka pasur konflikte me presidentin serb Aleksandar Vuçiq për disa kapituj të marrëveshjes, veçanërisht për atë që ka të bëjë me Bashkësinë e Komunave. me shumicë serbe, gjegjësisht trajtimin e monedhës kombëtare të Serbisë, dinarit. Për këto çështje u diskutua në nivel të lartë dhe çoi në ndërprerjen e dialogut. Sot ka presion jo vetëm për vazhdimin e dialogut, por edhe për të ndjekur dialogu, dhe bisedimet mes Prishtinës dhe Beogradit pritet të jenë më të vështira se më parë. Në këtë kuptim, vizita e Blinkenit në Tiranë sjell mesazh në përputhje me qëndrimin e BE-së, për të ndikuar në marrëdhëniet mes vendeve të Ballkanit Perëndimor", vlerëson Çipa.

Çipa thotë se nuk është çudi që diplomacia amerikane, nëpërmjet përfaqësuesit më të lartë, Sekretarit të Shtetit, zgjedh Gjermaninë dhe Shqipërinë për të vizituar.

"Këto dy vende kanë ndikime specifike në rajone të ndryshme. Gjermania ka ndikim në kontinentin evropian dhe Shqipëria në Ballkanin Perëndimor. Vizita në Ballkan merr një rëndësi të veçantë sepse SHBA-të janë të interesuara për forcimin institucional të shteteve të Ballkanit, në demokraci funksionale dhe shtet ligjor. Janë disa institucione që janë krijuar në bashkëpunim me amerikanët. Jo rastësisht Blinken ka një takim në Tiranë me kreun e Strukturës së Posaçme për luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar. Ky institucion është një investim amerikan që solli stabilitet ligjor në Shqipëri, diçka që na mungonte në të kaluarën. Sot është ndryshe dhe goditja e korrupsionit të nivelit të lartë është një strategji amerikane. Vizita në Gjermani sigurisht që ka qëllime të tjera, veçanërisht në lidhje me faktin se roli i SHBA-së në NATO është vënë në pikëpyetje për shkak të fushatës zgjedhore të SHBA-së. Blinken sjell një mesazh për të konfirmuar këtë aleancë mes SHBA-ve dhe Evropës”, ​​thotë Çipa.

Ish-ambasadori i Serbisë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Ivan Vujaçiq, thotë se me vizitën e Sekretarit Amerikan të Shtetit Anthony Blinken në Shqipëri, Uashingtoni dëshiron t'i tregojë rajonit se Shqipëria po bën përparimin më të madh në integrimin euroatlantik.

“Blinken vjen në Shqipëri sepse Shqipëria është një vend që është në NATO dhe që ka kandidaturën për në Bashkimin Europian, nuk ka probleme dhe mosmarrëveshje të tepërta me të tjerët, as nuk ka probleme të mëdha të brendshme. Po, ka mosmarrëveshje të brendshme, por ato nuk janë aq të mëdha sa në pjesët e tjera të rajonit. Ata duan të konfirmojnë partneritetin e tyre me Shqipërinë nga njëra anë dhe nga ana tjetër t'i tregojnë realisht rajonit se Shqipëria po bën përparimin më të madh në integrimin euroatlantik dhe potencialisht drejt BE-së. Sepse nëse BE vendos të pranojë një vend në një të ardhme të afërt, do të shikojë hartën dhe do të thotë: është vendi me më pak probleme dhe dëshirën më të madhe. Ndoshta kjo është një mbështetje tjetër që Shqipëria të shkojë në atë drejtim”, tha Vujaçiq për Kosovo online.

I pyetur se cilet mund të jenë mesazhet e Blinkenit për Prishtinën dhe Beogradin nga Tirana, Vujaçiq thotë se ato do të kenë të bëjnë me zbatimin e marrëveshjes së arritur në Ohër vitin e kaluar.

“Një nga gjërat që del nga kjo vizitë është një mesazh për Prishtinën dhe Beogradin se ai nuk do të flasë me ta derisa të lëviz diçka”. Ky ndoshta është një ndikim që edhe Kurti edhe Vuçiqi t'i përmbahen marrëveshjes së Ohrit dhe ta zbatojnë atë sa më shpejt që të jetë e mundur sepse aktualisht kanë një situatë të keqe dhe ndoshta nga pikëpamja amerikane edhe Kurti edhe Vuçiqi janë fajtorë, Kurti për vonimin e tij në lidhje me Bashkësinë e Komunave Serbe, dhe Vuçiq për shkak të Banjskës dhe moskryerjes së një hetimi për këtë temë. Ai incident i zemëroi shumë Uashingtonin dhe Blinkenin, në fund të fundit, ai vetë e thirri për këtë. Pra, mesazhet janë që të fillojmë të zbatojmë atë që kanë rënë dakord dhe në të njëjtën kohë supozoj se Blinken do t'i kërkojë Edi Ramës që të veprojë për të dy në atë drejtim”, thotë Vujaçiq.

Lidhur me atë se si mund të interpretohet se Sekretari amerikan i Shtetit do të jetë brenda mundësive të Kosovës, por të paktën sipas njoftimit të Departamentit të Shtetit nuk do ta vizitojë atë, Vujaçiq thotë se kjo është për shkak se Amerika e konsideron Kurtin pjesë të problem.

“Ata mendojnë se ai nuk është konstruktiv dhe është një demonstrim ndaj tij. Kurse në Këshillin e Sigurimit, Kurti nuk ia doli aq mirë sa e priste, por më keq nga sa mendonte. Atij i është bërë e ditur se nuk janë të kënaqur me qëndrimin e tij ndaj serbëve në Kosovë dhe ndaj obligimeve të tij”, thotë Vujaçiq.

Komentatori politik dhe gazetari Boshko Jakshiq thotë se gjatë vizitës së tij në Tiranë, Sekretari Amerikan i Shtetit Anthony Blinken do të rikonfirmojë forcën e miqësisë me Shqipërinë dhe kujton se kjo është vizita e parë në Shqipëri e një Sekretari Amerikan të Shtetit pas tetë vitesh. Ai shton se synon qartë të tregojë respektin amerikan për rezultatet e arritura nga politika e Shqipërisë në rajon në vitet e fundit.

Blinken, thekson Jakshiq, para së gjithash do të mbështesë proceset e reformave, forcimin e institucioneve dhe reformën në drejtësi në Tiranë, por çështja e sigurisë së Kosovës, beson ai, padyshim se do të zërë një pjesë të konsiderueshme të agjendës.

“Kryeministri Edi Rama deklaroi para vizitës se Blinken po vjen në Tiranë si një vend që i kushtohet paqes rajonale dhe vlerësoi përpjekjet amerikane, së bashku me Bashkimin Evropian, për normalizimin e marrëdhënieve midis Beogradit dhe Prishtinës. Ajo që mund të pritej dhe duket mjaft e logjikshme është mbështetja që do të kërkojë Amerika nga Edi Rama për të ndikuar tek kryeministri Kurti, sepse veprimet e kryeministrit kosovar ka kohë që nuk po shkojnë mirë në Uashington dhe dihet se sa probleme i krijon politikës amerikane me vendime si heqja e dinarit si e fundit në seri, kështu që ka të ngjarë që Blinken të marrë favoret e vullnetit të mirë të kryeministrit Rama për të tentuar të ndikojë në Kurtin. Se a do të ketë sukses në këtë, duke marrë parasysh se si po sillet Kurti, është një pyetje tjetër dhe krejtësisht e pasigurt për të cilën sigurisht nuk ka përgjigje tani për tani”, tha Jakshiq për Kosovo online.

Në axhendën e sekretarit Blinken, të shpallur nga Departamenti i Shtetit, nuk ishte një vizitë në Kosovë dhe Jakshiq e lidh këtë me qëndrimin e SHBA-së ndaj Serbisë.

“Është e qartë se shmangia e një vizite në Prishtinë është një veprim i menduar mirë sepse pasojat e saj do të nënkuptonin një qëndrim negativ ndaj Serbisë. Kur shohim që të gjithë të dërguarit ndërkombëtarë që merren me Kosovën fillimisht vizitojnë Prishtinën dhe më pas Beogradin ose anasjelltas, por shkojnë në të dyja vendet, atëherë shkuarja vetëm në Kosovë do të shkaktonte një çekuilibër që Amerika nuk e dëshiron sepse do të humbiste pozicionet ndaj Beogradit”, vlerëson Jakshiq.

Analisti politik nga Prishtina Blerim Burjani i shikon disi ndryshe temat që do të dominojnë në Tiranë. Ai është i mendimit se axhenda e Blinkenit ka të bëjë vetëm me Shqipërinë dhe se do të flasë për rolin e vendit në NATO, luftën kundër korrupsionit dhe çështje të tjera të brendshme.

"I dërguari amerikan do të ketë konsultime për tema madhore si paqja në Ballkan dhe roli i Shqipërisë në NATO në këto rrethana. Kosova nuk është problem më i madh se Republika Sërpska dhe BeH. Mendoj se Struktura e posaçme për luftën kundër korrupsionit do të jetë gjithashtu diskutuar”, tha Burjani për Kosovo online.

Zëdhënësi i Departamentit Amerikan të Shtetit, Matthew Miller, përpara vizitës së Blinkenit në Tiranë, tha se Shqipëria mbështet fuqimisht mbrojtjen e sovranitetit dhe lirisë së Ukrainës nga agresioni rus, si dhe se ajo u tregua si një lider parimor gjatë mandatit të saj në Këshillin e Sigurimit të OKB-së ose si kryetar i OEBS për vitin 2020. Lidhur me aktivitetet e planifikuara të Blinkenit në Mynih, Miller tha se Sekretari i Shtetit pritet të ketë takime dypalëshe me liderët botërorë atje dhe se gjatë konferencës së sigurisë do të theksojë rëndësinë e angazhimit të vazhdueshëm të Shteteve të Bashkuara në NATO.