Arritjet e Ballkanit të Hapur - Një histori e përfunduar ose një prelud për të ardhmen

Projektet dhe marrëveshjet e zbatuara në kuadër të Ballkanit të Hapur, nga liria e lëvizjes, përmes njohjes së lejeve fitosanitare, diplomave dhe kualifikimeve arsimore, te etiketat për mbledhjen e tarifave, panairet e verës dhe ofertat e përbashkëta turistike, do të vazhdojnë të jetojnë në të ardhmen pa marrë parasysh se cili do të jetë fati i këtyre iniciativave, pajtohen njohësit e kushteve ekonomike nga vendet nënshkruese - Serbia, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut.

Megjithatë, pikëpamjet e tyre për zhvillimin e mëtejshëm të Ballkanit të Hapur janë të ndryshme. Ndërsa ekspertët nga Serbia dhe Maqedonia e Veriut vlerësojnë se nisma do të përparojë dhe do të vazhdojë të përhapet në vendet e tjera të rajonit, përfaqësuesit nga Shqipëria besojnë se Ballkani i Hapur ishte rruga drejt procesit të Berlinit dhe se është "histori e përfunduar".

Opinionet për të ardhmen e Ballkanit të Hapur ndryshojnë edhe ndërmjet përfaqësuesve politikë në rajon. Në qershor të këtij viti, kryeministri shqiptar Edi Rama deklaroi se Open Balkans ka "përfunduar misionin e tij" dhe se rajoni tani duhet të fokusohet në procesin e Berlinit. Megjithatë, ekspertët vlerësojnë se përfaqësuesit politikë të Ballkanit Perëndimor dhe BE-së e kanë zbutur retorikën e tyre në lidhje me nismën. Këtë e dëshmojnë deklaratat e presidentit të Malit të Zi, Jakov Milatoviq, në panairin e verës në Beograd, ku vlerësoi se Ballkani i Hapur solli gjëra të mira dhe se duhet t'i drejtohemi proceseve që fuqizojnë ekonomikisht rajonin.

Ekonomisti Mihailo Gajiq thotë për Kosovo online se Ballkani i Hapur do të pushonte së ekzistuari vetëm nëse vendet nënshkruese vendosin të shfuqizojnë të gjitha ligjet që janë miratuar përmes marrëveshjeve të përbashkëta në kuadër të iniciativës. Sipas tij, kjo nuk do të ndodhë duke pasur parasysh të gjitha përfitimet që këto marrëveshje sjellin për qytetarët dhe ekonominë e rajonit.

"Ballkani i Hapur në fakt është emri për bashkëpunim më të ngushtë mes këtyre tre anëtarëve dhe, natyrisht, është i hapur edhe për vendet e tjera të rajonit nëse duan të anëtarësohen. Në fakt është një sërë marrëveshjesh mes këtyre vendeve. Me fjalë të tjera Ballkani i Hapur nuk mund të shfuqizohet, sepse ai si institucion de facto nuk ekziston.Në fakt këto janë marrëveshje sektoriale individuale të krijuara ndërmjet vendeve anëtare.Prandaj Ballkani i Hapur do të pushonte së ekzistuari vetëm nëse shtetet vendosin t'i shfuqizojnë ato ligje me të cilat këto marrëveshje janë kaluar nëpër parlamente dhe thonë: ``Në rregull, kjo nuk vlen më, por nuk e shoh të ndodhë”, tha Gajiq për Kosovo online.

Sipas vlerësimit të Gajiqit, Ballkani i Hapur jo vetëm që nuk është një “projekt i përfunduar”, siç e karakterizuan disa në rajon, por, përkundrazi, ka tendencë të zgjerohet si në aspektin e marrëveshjeve të reja, ashtu edhe në aderimin e anëtarë të rinj.

"Ka një shtysë të rëndësishme politike për të ruajtur këtë situatë aktuale, nëse jo për ta përmirësuar më tej me marrëveshje të reja. Do të shohim se çfarë do të ndodhë me ndryshimet politike në Mal të Zi. Nuk ka më asnjë kundërshtim serioz dhe të fortë për anëtarësimin e Malit të Zi në Open Ballkani, madje ka deklarata pajtuese në qarqe të caktuara politike brenda Bosnje-Hercegovinës, prandaj edhe atje nuk ka më frikë të madhe, sepse është kuptuar se ky është kryesisht një proces ekonomik e jo politik”, tha Gajiq.

Bashkëbiseduesi ynë thekson se plani është rrjetëzimi i platformës së mbledhjes së tarifave, e cila tashmë ka zënë rrënjë në Serbi dhe Maqedoninë e Veriut dhe se aktualisht po punohet për krijimin e pikave kufitare individuale që do të ishin vetëm për qytetarët e Ballkanit të Hapur.

“Kur shikon ekonominë, që nga shoqatat e mëdha të huaja si përfaqësues të dhomave gjermane, amerikane dhe të tjera të tregtisë që veprojnë këtu, e deri te dhomat e tregtisë së vetë vendeve anëtare, askush nuk proteston kundër proceseve integruese dhe të gjithë e shohin. mundësia e madhe e krijuar për ta nga tregu më i madh i hapur i Ballkanit Perëndimor në raport me ekonomitë e vogla kombëtare. Pra, frika kryesore për Ballkanin e Hapur janë në fakt të natyrës politike, jo ekonomike", përfundoi Gajiq.

Duke folur për arritjet e Open Balkans, ai beson se një nga marrëveshjet më të rëndësishme të tre vendeve është njohja e dokumenteve fitosanitare.

“Me fjalë të tjera, tani ushqimi ndërmjet tre vendeve nënshkruese mund të kalojë kufijtë pa ndalim të panevojshëm dhe qëndrim në kufi, pa nxjerrje të ndryshme të letrave individuale identike nga laboratorët nga Serbia, Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria. Është rënë dakord që ky dokumentacion të jetë e njohur, gjë që në fakt përshpejton dhe e bën më të lirë tregtinë e produkteve bujqësore dhe ushqimore ndërmjet këtyre tre vendeve”, theksoi Gajiq.

Drejtori i Agjencisë për Promovimin dhe Mbështetjen e Turizmit të Maqedonisë së Veriut, Ljupço Janevski, duke komentuar pretendimet se Ballkani i Hapur e përmbushi detyrën dhe se tashmë është një projekt i përfunduar, paralajmëron se bllokimi i iniciativës do të nënkuptonte se vendet e rajonit do të duhet të fillojë përsëri "nga zero".

“Të tre vendet e Ballkanit të Hapur kanë rritje në industrinë e turizmit në vitin 2023 – Shqipëria, e cila është në pesë vendet e para në botë, Serbia, e cila është ndër të parat në Evropë për nga rritja e industrisë së turizmit, dhe Maqedonia si një vend që do të ketë një rritje të konsiderueshme, gjegjësisht të shkëlqyeshme të hyrjeve devizore, kjo tregon se ne jemi destinacion për katër sezone, mjaft konkurrues me destinacionet e tjera, por edhe mjaft konkurrues në mesin e tre destinacioneve”, tha Janevski për Kosovo online.

Janevski konsideron se duhet të ndahen çështjet politike dhe ekonomike dhe se nisma duhet të vazhdojë rrugën e saj të zhvillimit të mëtutjeshëm. Turizmi, thotë ai, ka përfituar më së shumti nga shfaqjet dhe tregjet e përbashkëta, kështu që ky trend duhet të vazhdojë edhe në të ardhmen.

Sipas bashkëbiseduesit tonë, Procesi i Berlinit dhe Ballkani i Hapur janë “një dhe i njëjti”, dhe Ballkani i Hapur duhet të jetë katalizator dhe praktikë e suksesshme se si duhet të zhvillohet Procesi i Berlinit nga pikëpamja ekonomike. Gjëja më e lehtë, shton ai, është të braktisësh gjithçka dhe të tërhiqesh nga Ballkani i Hapur, por kjo do të thotë se vendet individuale do të duhet të fillojnë nga e para.

"Për mendimin tim, Ballkani i Hapur duhet të mbahet dhe të zgjerohet. Në fakt, ajo që pritet nga Ballkani i Hapur janë rezultate të dukshme. Ballkani i Hapur duhet të lirohet nga politika dhe të fokusohet në ekonomi. Të fokusohet në krijimin e kushteve më të mira të biznesit për sektori privat, por edhe rrjetëzimi për të qenë mjaftueshëm konkurrues me tregjet e tjera”, tha ai.

Ai rikujton se një numër i madh investitorësh kanë ardhur në rajon në katër vitet e fundit që nga themelimi i iniciativës dhe se interesi i tyre nuk po zbehet dhe se do të ishte shumë e pakujdesshme që të ndërpritet ai proces.

“Ballkanin e hapur e shoh si një mundësi të madhe për investitorët, kryesisht të huaj, sepse nuk po flasim më për dy milionë njerëz, po flasim për dhjetë milionë njerëz, po flasim për një treg që do të jetë edhe më tërheqës nga një. këndvështrimi turistik në tërheqjen e një numri më të madh të markave të huaja nga industria e hotelerisë, gjë që do të mundësojë gjithnjë e më shumë një numër më të madh të turistëve të huaj dhe rrjetëzimin e destinacionit me destinacionet e tjera.Një numër i madh projektesh dhe investitorësh janë tashmë në vendin tonë dhe brenda kuadri i Ballkanit të Hapur. Besoj se në vitet e ardhshme shuma të mëdha parash do të hyjnë në sektorin e turizmit dhe hotelerisë", thotë Janevski.

Të gjitha marrëveshjet dhe projektet e zbatuara nga Serbia, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut në kuadër të Ballkanit të Hapur do të vazhdojnë të jetojnë dhe zhvillohen më tej përmes procesit të Berlinit, sipas kryeredaktorit dhe përgjegjës të programit ekonomik të Radio Televizionit të Shqipërisë dhe drejtori i Shoqatës ProExport Albania, analisti Bardi Sejdarasi.

“Sot ne lëvizim më lirshëm, vetëm me një dokument siç është karta e identitetit. Ky është një aspekt pozitiv, tregon se Ballkani i Hapur ishte një rrugë e mirë dhe e drejtë, e cila do të vazhdojë me procesin e Berlinit, që është një proces i pakthyeshëm. deri sa të arrihet integrimi i rajonit në BE. Të gjitha marrëveshjet e Ballkanit të hapur janë marrëveshje të vlefshme dhe duhet të vazhdojnë, këtë duhet të thotë çdo qeveri. Ajo që është nënshkruar në tryezë, ajo që kanë miratuar qeveritë, duhet të zbatohet pa ndërprerje dhe pa vonesë, si Shqipëria, ashtu edhe vendet e tjera që ishin pjesë e Ballkanit të Hapur”, tha Sejdarasi për Kosovo online.

Ai është dakord me qëndrimin zyrtar të kryeministrit shqiptar Edi Rama se Open Balkans ka përfunduar misionin e tij dhe se është koha që rajoni të angazhohet plotësisht për integrimin në tregun europian përmes procesit të Berlinit. Sipas tij, Ballkani i Hapur ishte një lloj preludi dhe përgatitje për procesin e Berlinit, nga i cili përfitoi shumë Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Serbia.

"Ballkani i Hapur është një shtesë apo ndihmë për Procesin e Berlinit, një proces i krijuar prej kohësh që nga koha e kancelares Merkel, i cili vazhdon edhe sot e kësaj dite. Sigurisht, vendet që kishin pritshmëri të mëdha nga Procesi i Berlinit nuk mund të prisnin burokracia e Brukselit. Ata ndërmorën iniciativën mes tyre për atë që quhej Ballkani i Hapur, me qëllimin e mirë për të arritur katër parimet kryesore të lëvizjes së lirë në Ballkanin Perëndimor, në mënyrë që të përgatiteshin për përfitimet e Procesit të Berlinit, dhe kjo është e dukshme për shkak të marrëveshjeve të nënshkruara”, theksoi Sejdarasi.

Ai përkujtoi se paralelisht me Ballkanin e Hapur është themeluar edhe Unioni i Odave Ekonomike të Ballkanit, i cili përfshin të gjashtë ekonomitë e Ballkanit Perëndimor, në krye me kryetarin e Odës Ekonomike të Kosovës dhe ka theksuar se çdo iniciativë është shumë e rëndësishme për ekonominë dhe biznesmenët e rajonit.

“Pavarësisht idesë se nisma e Ballkanit të Hapur ka marrë fund, mendoj se shtetet do të vazhdojnë bashkëpunimin, tani në kuadër të procesit të Berlinit, sepse duan të arrijnë të gjitha standardet që kërkon ky proces. Me të drejtë shtrohet pyetja. çfarë përfitimesh kemi pasur nga Ballkani i Hapur, mendoj se marrëveshjet e nënshkruara, të cilat janë funksionale, vazhdojnë të zbatohen pavarësisht nëse e quajmë Ballkani i Hapur apo Procesi i Berlinit, sepse në fund të fundit qëllimi dhe thelbi janë të njëjta. ”, ka përfunduar Sejdarasi.