Balanca e re globale në Asamblenë e 80-të të OKB-së – çfarë do të thotë kjo për Ballkanin Perëndimor?

Njohja e Palestinës, fjala e Donald Trump-it në të cilën përsëriti se “për shtatë muaj ndaloi shtatë luftëra”, por edhe mospajtimi i qartë i vendeve kryesore për çështje kyçe: Ukrainën dhe Rripin e Gazës – shënuan Asamblenë e përgjithshme jubiliare të 80-të të OKB-së. Për analistët, ky është tregues se OKB-ja ka humbur fuqinë për të zgjidhur problemet globale. Bashkëbiseduesit e Kosovo online mendojnë se “pas skene” – në margjinat e Asamblesë së përgjithshme, u vu re ofensiva diplomatike e Serbisë, por edhe tonet e çrregullta në delegacionin e udhëhequr nga presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani.

Shkruan: Gjorgje Baroviq

“Dialogu nuk ka alternativë dhe ky është i vetmi mënyrë për të arritur një zgjidhje të drejtë në përputhje me të drejtën ndërkombëtare, me respektimin e ndërsjellë të detyrimeve. Ashtu si në të kaluarën, vendi im do të vazhdojë të luftojë për paqen, me durim, metodikisht dhe me mirëbesim”, tha Aleksandar Vuçiq në fjalimin e tij para Asamblesë së përgjithshme të OKB-së gjatë ditës së dytë të debatit të përgjithshëm, ku liderët botërorë ofruan vizionet e tyre mbi problemet globale.

Vuçiq theksoi se “Serbia kurrë nuk do ta harrojë historinë e saj, popullin e saj dhe shenjtëritë e saj” dhe vuri në dukje pozitën e vështirë të serbëve në Kosovë.

Ai i bëri apel bashkësisë ndërkombëtare që të ndihmojë për ta ndryshuar këtë situatë.

“Keqardhja nuk mjafton, na duhen vepra”, tha presidenti i Serbisë.

Megjithatë, në Asamblenë e përgjithshme të OKB-së çështjet e hapura të Ballkanit Perëndimor mbetën në hije të luftës në Ukrainë, por edhe të përplasjeve gjithnjë e më të ashpra në Rripin e Gazës.

Pasojë e kësaj është edhe “vala” e njohjeve të Palestinës nga vendet kryesore të botës, shumica e të cilave janë edhe anëtare të përhershme të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

Sipas shkrimit të portalit kroat “Indeks”, këtë shtet deri më tani e kanë njohur pothuajse dyfish më shumë vende sesa Kosovën.

Palestinën, siç theksohet, e kanë njohur 157 shtete anëtare të OKB-së, pra 81 për qind e të gjithë anëtarëve të kësaj organizate, ndërsa Kosovën deri në këtë vit e kanë njohur gjithsej 84 shtete.

Disa vende, si Madagaskari dhe Libia, vitet e fundit e kanë tërhequr ose ngrirë njohjen, thekson ky portal kroat.

Asambleja e përgjithshme e OKB-së është tradicionalisht edhe mundësi për takime të liderëve botërorë në margjinat e këtij tubimi.

Ministri i Punëve të Jashtme të Serbisë, Marko Gjuriq, deklaroi se ky vend ka pasur “një plejadë të pabesueshme takimesh” ku është diskutuar për çështjen e Kosovës, por edhe për forcimin e lidhjeve ekonomike me vende të tjera.

Takimi kryesor, për dialogun strategjik, u zhvillua mes presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, dhe sekretarit amerikan të shtetit, Mark Rubio.

Me Rubion më pas u takua edhe Osmani, por gjatë një pritjeje që ishte organizuar nga misioni amerikan në OKB.

“Osmani në njëfarë mënyre u fut fshehurazi në ndërtesën e OKB-së, mori nga një shtet tjetër atë kartelën ’secondary pass’ për hyrje në OKB, për çka ne tashmë kemi dorëzuar një notë pranë Kombeve të Bashkuara”, tha Gjuriq për gazetarët.

Nga ana tjetër, shumë analistë në Prishtinë paralajmërojnë se delegacioni kosovar nuk e ka përmbushur qëllimin e udhëtimit në Nju Jork.

“Shikoni faqen e internetit të Departamentit të Shtetit, aty shihet nëse Rubio ka pasur takim me presidenten. Kjo që dikush ka shkuar atje për t’u fotografuar duke shtrënguar duart me dikë, është tjetër histori. Ku është fotografia që kanë pasur takim formal? Këto janë përralla”, pyeti analisti politik Dardan Gashi.

Shkëlzen Maliqi vlerësoi se “skandal është ajo që po ndodh me diplomacinë e Kosovës”.

Aktivisti shqiptar Uk Lushi, që jeton në SHBA, shkon edhe më tej. Ai pohon se takimet e Osmanit dhe Gërvallës në Nju Jork kanë qenë “të nekoordinuara dhe pa përmbajtje”, madje edhe amatoreske.

“Dhe jo sepse nuk kemi profesionistë në diplomaci, por sepse ata keqpërdoren dhe nuk dëgjohen kur këshillohet që interesat e shtetit të vihen mbi interesat e liderëve”, mendon Lushi.

Nga ana tjetër, disa media shkojnë edhe më tej duke pretenduar se arsyet e dështimit të delegacionit kosovar në Nju Jork duhen kërkuar tek “marrëdhëniet e këqija” mes Osmanit dhe Gërvallës, për shkak të të cilave munguan edhe takimet e përbashkëta.

Dinamika dhe distancimi

Milosh Pavkoviq, drejtor strategjik në Qendrën për Politikat Evropiane, thotë në një intervistë për Kosova online se ky është rezultat i "dinamikës së marrëdhënieve të brendshme në Kosovë".

“Ne shohim se nuk ka qeveri, ka një krizë serioze politike dhe kushtetuese. Kur marrim parasysh se Presidentja e Kosovës dhe Ministrja e Punëve të Jashtme nuk vijnë nga të njëjtat grupe politike, bëhet më e qartë pse ka marrëdhënie të tilla dhe pse ka mungesë koordinimi”, thekson Pavkoviq.

Ai shton se “duhet shtuar” kësaj edhe qëndrimi i vendeve perëndimore ndaj qeverisë në Prishtinë.

“Një nivel shumë i ulët marrëdhëniesh u krijua me partnerët më të rëndësishëm perëndimorë gjatë mandatit të Gërvalla Schwartz, kështu që duket se ka një tendencë nga ana e Presidentes Osmani për t’u distancuar nga Vetëvendosja dhe Gërvalla Schwartz në mënyrë që të ruajë besueshmërinë e saj”, specifikon Pavkoviq.

Duke komentuar sesionin e 80-të të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, ky analist vlerëson se është e qartë se po krijohet një "balancë e re forcash dhe pushteti" në nivel global.

"Një balancë e re forcash dhe pushteti po krijohet në nivel global. Pushteti po zhvendoset në lindje dhe jug global. Kritikat ndaj aktivitetit të OKB-së ishin gjithashtu të dukshme, që vinin nga shumë anë, dhe këto janë mesazhet kryesore që mundëm të dëgjonim në këtë sesion jubilar, të 80-të të Asamblesë së Përgjithshme", thekson Pavkoviq.

Po ashtu, si një nga ngjarjet kyçe shihet edhe njohja e Palestinës nga anëtaret e përhershme të Këshillit të Sigurimit të OKB-së – me „mungesën e dukshme të SHBA-së“.

“Kjo është vala më e madhe e njohjes së një shteti që nga viti 2008 dhe rasti i vetëshpalljes së Kosovës”, thekson Pavkoviq.

Si një moment tjetër të rëndësishëm nga Asambleja e Përgjithshme të OKB-së ai veçon fjalimin e presidentit të SHBA-së, Donald Trump, i cili kritikoi “migracionet dhe politikat e gjelbra”, dhe njëkohësisht pa edhe mesazhin e presidentit kinez Xi Jinping.

“Ajo që erdhi si surprizë e madhe ishte fjala e presidentit kinez (Xi Jinping) i cili nuk ishte fizikisht i pranishëm në sallë, por iu drejtua me një mesazh video, duke theksuar ambicien e qartë të Kinës për t’u bërë lidere në ruajtjen e mjedisit, pra në ‘tranzicionin e gjelbër’, që në një masë ishte një mesazh i papritur”, beson Pavkoviq.

Ai shton se Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së e karakterizoi gjithashtu diskutimi dhe përpjekjet për të gjetur përgjigje lidhur me konfliktin në Ukrainë dhe çështjen e Izraelit dhe Palestinës.

“Këto janë gjëra që u trajtuan në mënyrë të thelluar në kuadër të fjalimeve të ndryshme”, precizon ky analist.

Duke komentuar pjesëmarrjen e Ballkanit Perëndimor në seancën e këtij viti të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, Pavkoviq thotë se kjo temë nuk u përfaqësua në fjalimet e përfaqësuesve të vendeve më të rëndësishme në botë.

"Sigurisht interesante ishte fjalimi i Presidentit të Serbisë, i cili iu referua Beogradit dhe Serbisë jo si një 'zonë tampon', por si një urë për disa negociata të ardhshme për konflikte të ndryshme lufte, si dhe, natyrisht, çështjen e Kosovës dhe Metohisë dhe rëndësinë e integritetit territorial dhe sovranitetit të shteteve anëtare. Këto ishin pikat kryesore të cilave ai iu referua dhe i lidhi ato me krizat politike globale ekzistuese”, thotë Pavkoviq.

Përfundime "të zbehta"

Dhe për analistin politik Nexhmedin Spahiu, "njohja masive" e Palestinës është diçka që shënoi sesionin e 80-të të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork.

"Kjo pritej. Shumë vende njoftuan njohjen e Palestinës shumë kohë më parë pas gjithçkaje që po ndodh në Gaza. Është gjithashtu tema më e rëndësishme për njerëzimin. Megjithatë, nuk është një çështje e vogël, është një gjenocid në shekullin e 21-të që mund të jetë një shembull për të gjitha vendet e tjera në botë", thekson Spahiu për Kosovo online.

Ai thekson se ngjarjet në Rripin e Gazës duhej të prodhonin përfundime shumë më "radikale" në vend të atyre "të zbehta".

“Është një çështje kyçe me të cilën Asambleja e Përgjithshme e OKB-së duhet të merret dhe falënderon Zotin që merret me të, megjithëse përfundimet janë ende "të zbehta", ato nuk janë aq radikale sa do të pritej", theskon Spahiu.

Duke komentuar takimin në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së midis Presidentit serb Aleksandar Vuçiq dhe Sekretarit të Shtetit të SHBA-së Marco Rubio mbi forcimin e dialogut strategjik midis dy vendeve, Spahiu thotë se është "një gjë e shkëlqyer për mirëqenien e Serbisë dhe rajonit".

Spahiu thekson se marrëdhëniet midis Serbisë dhe SHBA-së "u afruan rrënjësisht" gjatë periudhës kur Marko Gjuriq ishte ambasador në Uashington, dhe më pas mori postin e Ministrit të Punëve të Jashtme.

"Brenda kësaj është takimi i paralajmëruar midis Presidentit Vuçiç dhe Rubios, Sekretarit të Shtetit për Punët e Jashtme, mundësia që marrëdhëniet midis Serbisë dhe Amerikës të vazhdojnë të afrohen. Sigurisht, kur përmend kontributin e diplomacisë serbe, nuk mund të harrohet fakti se Amerika ishte ajo që bombardoi Serbinë 26 vjet më parë. Por, duke marrë parasysh këtë faktor, afrimi midis këtyre dy vendeve është ende një gjë e madhe dhe mendoj se është në të mirë të Serbisë dhe të gjithë rajonit", beson Spahiu.

"Vendi për negociatat"

Për studiuesin e studimeve të sigurisë Nikola Vujinoviq, sesioni i 80-të i Asamblesë së Përgjithshme në Nju Jork tregoi se ky institucion nuk është më një vend për negociata.

"Sesioni i Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së tregoi dy gjëra kryesore. E para është se njohja historike e Palestinës nga Britania e Madhe dhe Franca bëri bujë. Me këtë, katër nga pesë fuqitë e mëdha, anëtare të përhershme të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, u bënë mbështetëse të Palestinës dhe zgjidhjes me dy shtete. E dyta është diçka që nuk u tha, dhe tregoi që nga fillimi i Asamblesë së Përgjithshme se për fat të keq OKB-ja nuk është më një institucion për negociata dhe se fuqitë e mëdha mund të bëjnë çfarë të duan dhe se nuk ka asnjë kornizë që mund t'i pengojë ata ta bëjnë këtë", thotë Vujinoviq për Kosovo online.

Ai shton se fakti që Presidenti i SHBA-së Donald Trump "e ndryshoi përsëri retorikën e tij" është një surprizë e madhe.

"Është e vërtetë, politika nuk ka ndryshuar ende, por retorika ka ndryshuar. Vetëm pak ditë më parë, Ukraina ishte në prag të zhdukjes, dhe tani duket se Rusia është në prag të zhdukjes. Pra, tregohet edhe një herë se Trump dhe administrata që ai drejton nuk e kuptojnë siç duhet politikën dhe diplomacinë ndërkombëtare", vëren Vujinoviq.

Në margjinat e seancës së Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, u zhvillua një takim midis ministrave të punëve të jashtme të Ballkanit Perëndimor dhe ministrave të punëve të jashtme të grupit "Miqtë e Ballkanit Perëndimor".

Vujinoviq thekson se kjo është një "shenjë e mirë".

"Jam i kënaqur që forumi i Miqve të Ballkanit Perëndimor u mbajt në margjinat e seancës, megjithëse nuk mendoj se (Donika) Gërvalla kishte një vend atje si përfaqësuese e një shteti të panjohur. Por është mirë që mbahen forume të tilla sepse është një shenjë se ka vend për diskutim. Pra, nuk kemi hyrë ende në konflikte", thekson Vujinoviq.

Duke vlerësuar pjesëmarrjen e përfaqësuesve të Ballkanit Perëndimor në sesionin e këtij viti të Asamblesë së Përgjithshme, Vujinoviq vlerëson se ka disa "kategori" në mënyrën se si u prezantuan.

"Kemi pjesëmarrjen e Serbisë, të cilën do të thoja se ishte e jashtëzakonshme. Takimi me Rubion e tregon më së miri. Gjithashtu një sërë takimesh dypalëshe, si dhe fjalimi i Presidentit Vuçiq që shënoi fillimin e Asamblesë së Përgjithshme. Dhe, për fat të keq, kemi edhe shembuj të tjerë si, për fat të keq, 'shtetësia' e Kosovës përmes Vjosa Osmanit, e cila tregoi se si është kur je i padëshiruar si turist në Nju Jork. Jemi dëshmitarë se ajo duhej të futej kontrabandë për të hyrë në OKB", thotë Vujinoviq.

Ai shton se përveç përfaqësuesve të Serbisë, udhëheqësit nga Ballkani kishin një rol përgjithësisht më pak të dukshëm.

"Kemi Zoran Milanoviqin që dëshiron të njohë Palestinën, dhe Kroacia si Republikë nuk e dëshiron këtë. Maqedonia e Veriut - heshtje. Mali i Zi nuk ishte as 'i dukshëm'", thotë ky analist.