Danimarka në krye të Këshillit të BE-së: A është dialogu mes Beogradit dhe Prishtinës në radarin e saj, i ndërmjetësuar nga një danez?

Danimarka ka marrë sot drejtimin e Këshillit të Bashkimit Evropian. Sipas programit të saj të presidencës që është publikuar, Ballkani Perëndimor do të jetë "nën vëzhgim" si pjesë e mbështetjes për zgjerimin e BE-së, ndërsa dialogu mes Beogradit dhe Prishtinës nuk përmendet, edhe pse për të në emër të Unionit është i ngarkuar gjithashtu një danez, Peter Sorensen. Dialogu, sipas bashkëbiseduesve të Kosovo online, do të jetë një “mikrotemë” për Danimarkën në krye të Këshillit, por nuk përjashtohet mundësia që Sorensen të marrë një mbështetje më të madhe nga BE-ja në punën e tij gjatë periudhës në vijim.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Motoja e presidencës gjashtëmujore të Danimarkës është: “Një Evropë e fortë në një botë që po ndryshon.” Është paralajmëruar angazhim për një BE vendimtare që merr përgjegjësi për sigurinë e saj, për forcimin e industrisë evropiane të mbrojtjes dhe sigurisë ekonomike.

Zgjerimi i BE-së, sipas programit të tyre, mbetet një domosdoshmëri gjeopolitike, për çka do të jenë të përkushtuar në avancimin e negociatave për zgjerim me Ukrainën, Moldavinë dhe Ballkanin Perëndimor.

“Zgjerimi ambicioz i bazuar në meritë duhet të garantojë një BE të forcuar në aspektin gjeopolitik. Kjo vlen në mënyrë të veçantë për Ukrainën, ku presidenca daneze do t’i japë prioritet progresit të rëndësishëm, por edhe për Moldavinë dhe Ballkanin Perëndimor. Kjo gjithashtu kërkon që BE të jetë e bashkuar dhe e gatshme për zgjerim përmes reformave të brendshme të duhura,” thuhet në program.

Millan Igrutinoviq, bashkëpunëtor i Institutit për Studime Evropiane në Beograd, thotë me atë rast se Danimarka në parim mbështet vazhdimin e integrimit evropian, por se i vendos Ukrainën dhe Moldavinë në radhë të parë si "raste parandaluese" në lidhje me Ballkanin Perëndimor për shkak të situatës së politikës së jashtme, luftës në Ukrainë dhe shqetësimeve të sigurisë.

"Danimarka është shumë e investuar emocionalisht dhe mendërisht në atë konflikt dhe sasia e ndihmës ushtarake daneze, pra kapaciteti total, është dukshëm më i lartë se mesatarja e Bashkimit Evropian. Në këtë kontekst, sigurisht që po kërkon të forcojë pozicionet e Ukrainës dhe Moldavisë në të gjithë spektrin. Danimarka është gjithashtu në favor të faktit që i gjithë kompleksi i zgjerimit duhet të bazohet në meritë. Pra, çfarëdo që të bëjë vendi kandidat, duhet të validohet, por nuk ka shikim nëpër gishta, ky është mesazhi për ta”, ka thënë Igrutinoviq për Kosovo online.

Ai gjithashtu shton se Danimarka mbeti kundër hapjes së grupit të tretë për Serbinë deri në fund dhe se është një nga vendet e pakta që e ka mbajtur atë qëndrim sepse është në pozicionin se sundimi i ligjit dhe liria demokratike në Serbi po përkeqësohen dhe se po rrëshqasin në një drejtim negativ, gjë që nuk mund të tolerohet.

“Danimarka nuk mund t’i shpëtojë këtyre pozicioneve si presidente e Këshillit të Bashkimit Evropian, dhe pyetja është nëse ajo mbart ndonjë moment të veçantë për Serbinë konkretisht. Për Ukrainën dhe Moldavinë, ndoshta, dhe dy vendet që tani janë në një farë mënyre mini-kampionë të integrimit evropian në Ballkan, Mali i Zi dhe në një farë mase Shqipëria, ndoshta mund të presin një lloj impulsi pozitiv. Serbia, më duket mua, nuk mund ta presë këtë në kontekstin e situatës sonë të brendshme politike”, vlerëson bashkëbiseduesi ynë.

Kosova, e cila është duke pritur një vendim mbi kërkesën për të marrë statusin e kandidatit për anëtarësim në BE, nuk duhet të ketë pritshmëri të larta as në lidhje me integrimin evropian.

“Danimarka nuk është as një kritike dhe as mbështetëse veçanërisht e theksuar e Kosovës, ajo ndjek vullnetin e shumicës. Por nëse ata thonë - kritere të bazuara në meritë, nuk do të jetë e lehtë për Kosovën t'ua vërtetojë këtë. Nga ana tjetër, ata do të shohin një lloj krize politike në Prishtinë, pavarësisht nëse do të ketë zgjedhje të reja parlamentare apo jo, dhe pyetja e tyre do të jetë shumë praktike: 'me kë duhet të flasim në të vërtetë?'” në axhendë dhe se nuk mund të injorohet thjesht dhe të pretendohet se gjithçka është mirë atje, më duket se ka një efekt të caktuar në Bruksel. Pra, nuk pres që presidenca daneze për Kosovën të jetë në asnjë mënyrë një nxitje për ambiciet e tyre”, thotë Igrutinoviq.

Sinergjia e mundshme e diplomatit danez Peter Sorensen si ndërmjetës në dialogun mes Beogradit dhe Prishtinës dhe e presidencës daneze të Këshillit të BE-së deri në fund të vitit, sipas vlerësimit të tij, ndoshta mund të ketë njëfarë efekti në një nivel më të ulët taktik – nëse Danimarka, si kryesuese e Këshillit, shfaq interes për një temë që aspak nuk është në krye të prioriteteve të saj dhe që për të përfaqëson një mikrotemë.

Një shtysë eventuale mund t’u jepet çështjeve që i përkasin më shumë dialogut teknik sesa atyre të nivelit të lartë politik.

“Në disa hapa praktikë brenda temës së personave të zhdukur, Sorensen mund të fitojë pikë personale, ndërkohë që edhe BE-ja mund të thotë: ‘Ja, kemi bërë një përparim konkret’. Nëse i mbajnë ambiciet relativisht të ulëta dhe praktike, mund të paraqesin njëfarë përparimi, duke u marrë, për shembull, me menaxhimin e integruar të kufijve, ndonjë çështje procedurale që lidhet me kalimin e automjeteve apo me tregtinë. Nëse kanë ambicie më të mëdha dhe presin ndonjë vrull të rëndësishëm politik, nga ajo nuk do të dalë asgjë,” është mendimi i Igrutinoviqit.

Anëtarja e Forumit për Marrëdhënie Ndërkombëtare, Branka Llatinoviq, vlerëson se Danimarka, në krye të Këshillit të Bashkimit Evropian, ndoshta do të merret më shumë me Kosovën në gjashtë muajt e ardhshëm sesa Polonia, e cila ishte në atë pozicion për gjashtë muajt e mëparshëm, duke pasur parasysh se i dërguari i Bashkimit Evropian për dialogun midis Beogradit dhe Prishtinës, Peter Sorensen, është danez.

"Ata sigurisht që do të duan ta inkurajojnë dhe ta nxjerrin në pah, në mënyrë që ai të mos jetë vetëm nën hijen e Kaja Kallas, por të ketë aktivitete të përshtatshme që do të jenë të dukshme dhe të dallueshme. Megjithatë, më duket se gjatë këtij viti çështja e Kosovës dhe Metohisë, e lidhur me kthimin në kapacitet të plotë përmes negociatave midis Beogradit dhe Prishtinës, iu la më shumë Komisionit Evropian dhe përfaqësuesit të lartë për politikën e jashtme, sesa Këshillit të BE-së. Këshilli nuk bëri asgjë për të filluar procesin e negociatave në kuptimin e të qenit më efektiv", thotë Llatinoviq për Kosovo online.

Sa do të angazhohet Danimarka në dialog, shton ajo, varet edhe nga ngjarje të tjera.

"Nuk do ta përjashtoja mundësinë që BE-ja tani është e drejtuar kryesisht drejt Lindjes së Mesme, kryesisht Iranit, duke pasur parasysh detyrimet që ka BE-ja, përkatësisht anëtarët e saj Franca dhe Gjermania, si dhe Britania e Madhe si ish-anëtare sepse janë palë në marrëveshjen bërthamore për Iranin. Nuk do të habitesha nëse Bashkimi Evropian tani është i drejtuar kryesisht në atë drejtim, së bashku me SHBA-në. Sigurisht, Trump do të dëshirojë të jetë në krye të marrëveshjes, por çdo marrëveshje është shumëdimensionale dhe vetë zbatimi i marrëveshjes do të varet si nga BE-ja ashtu edhe nga Agjencia për Energji Atomike", thotë Llatinoviq.

Edhe pse Danimarka është tani kryesuese e Këshillit të BE-së, analisti politik Nexhmedin Spahiu thotë për Kosovo online se ajo nuk është shtet udhëheqës brenda BE-së, sepse këto janë Gjermania dhe Franca, të cilat e përcaktojnë politikën e BE-së si ndaj Kosovës, ashtu edhe ndaj çështjeve të tjera.

“Të gjitha shtetet anëtare të BE-së kanë një rol të caktuar, në përpjesëtim me fuqinë e tyre, dhe Danimarka nuk është një nga faktorët më të mëdhenj në BE. Fakti që Peter Sorensen është nga Danimarka ndoshta do të thotë një mbështetje më e madhe gjatë presidencës së Danimarkës, por nuk ka domosdoshmërisht ndonjë ndikim të madh, sepse qëndrimet e BE-së vendosen në nivel të gjithë bashkësisë. Si do ta udhëheqë ai dialogun si ndërmjetës, do të varet jo vetëm nga mbështetja që ka nga punëdhënësit e tij, por edhe nga aftësia e tij për të udhëhequr këto bisedime, të cilat tani duhet të jenë për zbatimin e asaj që është tashmë e dakorduar, sepse kjo është kryesorja. Çdo marrëveshje, derisa të zbatohet, nuk është marrëveshje,” thekson Spahiu.