A do ta vlerësojnë votuesit në zgjedhjet lokale edhe shfaqjen në parlament?

Partitë politike do të matin sërish forcat më 12 tetor në zgjedhjet lokale, duke garuar për fitoren në 38 komuna, ndërsa shfaqja në parlament, që ka filluar më 15 prill, ende nuk ka një fund të dukshëm. Vlerësohet se Vetëvendosjes do t’i përshtatej që eventualisht zgjedhjet e reja parlamentare të mbahen së bashku me ato lokale, por edhe nëse kjo nuk ndodh dhe zgjidhen vetëm këshilltarët dhe kryetarët e komunave, vendimin e një pjese të votuesve do ta ndikojë edhe imazhi që partitë kanë treguar në “serialin parlamentar”, të cilin analistët shpesh e quajnë kaos, absurditet, madje edhe cirk.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Duke kritikuar bllokadën politike që kanë krijuar partitë në Kuvendin e Kosovës, analisti politik Xhavit Drenori vlerësoi se papërgjegjësia politike ka çuar në humbjen e interesimit të qytetarëve për proceset parlamentare.

„Kjo situatë i ka bërë deputetët qesharakë. Tani kur vjen koha për seancën e Kuvendit, qytetarët ndërrojnë kanalin sepse e dinë çfarë do të ndodhë“, deklaroi Drenori.

A do ta ndërrojnë kanalin edhe më 12 tetor?

Bashkëpunëtori i Qendrës për Politika Evropiane nga Beogradi, Milosh Pavkoviq, ka vlerësuar për Kosovo online se është ende herët për të parashikuar se si do të votojnë qytetarët në nivel lokal, pasi fushata sapo ka nisur, por se kriza politike aktuale do të ketë patjetër ndikim.

„Kjo padyshim që do të ndikojë tek votuesit, sepse edhe pse janë mësuar me një fjalor të tillë dhe me pazare politike, që janë pjesë e jetës politike, në Kosovë ekziston një krizë politike dhe pamundësi, jo vetëm për të zgjedhur një qeveri, por edhe për të konstituuar Kuvendin. Kjo është një krizë politike, madje edhe kushtetuese, e cila është hapur dhe ajo do të ndikojë në votuesit – qoftë që në zgjedhjet lokale do ta ndëshkojnë partinë aktuale në pushtet dhe do të votojnë për opozitën, ose do ta ndëshkojnë opozitën dhe ajo do të humbë një pjesë të votave të fituara në zgjedhjet parlamentare. Të dyja skenarët janë të mundshëm“, thotë Pavkoviq.

Nëse zgjedhjet, në fund, mbahen në të dy nivelet në të njëjtën ditë, Pavković thotë se bashkimi i tyre, veçanërisht për partinë që është në pushtet, krijon një lloj atmosfere referendare dhe se në atë rast votohet në mënyrë strategjike, gjë që do ta rriste mundësinë e Vetëvendosjes për të fituar në një numër më të madh komunash.

„Kemi parë shembuj të tillë edhe në vende të tjera. Kjo është një strategji e qartë e partisë që është në pushtet, ndërsa nëse ajo do të rezultojë me sukses, do të varet nga dinamika e fushatës dhe nga fakti nëse do të ketë fare zgjedhje të jashtëzakonshme parlamentare“, theksoi Pavkoviq.

Afati për aplikimin e subjekteve politike – partive, koalicioneve, iniciativave qytetare dhe kandidatëve të pavarur – për certifikimin për pjesëmarrje në zgjedhjet lokale fillon më 26 qershor. Së bashku me aplikimin, subjektet politike deri më 13 gusht duhet të dorëzojnë edhe listën me emrat e kandidatëve për kryetarë komunash ose për këshilltarë të kuvendeve komunale, ndërsa fushata zgjedhore zyrtarisht do të fillojë më 13 shtator.

Edhe pse Kuvendi ende nuk është konstituuar dhe nuk ka qeveri të re, Aleksandar Rapajiq, drejtor i programit të OJQ-së Qendra për Përfaqësimin e Kulturës Demokratike nga Mitrovica e Veriut, beson se fushata për zgjedhjet lokale do të vazhdojë pa probleme të mëdha.

"Njerëzit këtu disi u mësuan me faktin se institucionet nuk funksionojnë dhe filluan të pranonin se nuk mund të mbështeten te institucionet e Kosovës dhe se ato kryesisht krijojnë vetëm probleme, jo ndihmojnë. Moskonstituimi i Kuvendit të Kosovës ka çuar në një presion edhe më të madh mbi komunitetin serb dhe në një jetë edhe më të keqe. Po ndodhin gjëra që nuk mund t'i imagjinonim deri vonë, që njerëzit dëbohen ose kërcënohen me prishjen e shtëpive të tyre. Shpresoj se kjo do ta frymëzojë komunitetin serb të marrë pjesë në zgjedhjet lokale në numër më të madh dhe se ato do të jenë rruga drejt normalizimit të jetës këtu", tha ai për Kosovo online.

Sipas vlerësimit të tij, Vetëvendosjes më së shumti i përgjigjet që zgjedhjet lokale dhe zgjedhjet e mundshme të përsëritura për Kuvendin e Kosovës të mbahen në të njëjtën kohë, sepse kjo parti del më keq në zgjedhjet lokale.

"Në zgjedhjet e fundit lokale, Vetëvendosja doli shumë keq. Sepse përveç disa njerëzve në qeveri, nuk kanë njerëz në komuna, nuk ka njerëz më të dukshëm që janë në listën e tyre, kështu që del shumë më keq në zgjedhjet lokale. Në zgjedhjet e fundit lokale, ata fituan vetëm në katër komuna, dy prej tyre mjaft të vogla. Kjo është arsyeja pse Vetëvendosjes i shkon që ato lokale të shkojnë së bashku me zgjedhjet republikane, sepse ata presin që mbështetja që kanë në nivel republikan të transferohet në ato lokale", thotë Rapajiq.

Në zgjedhjet lokale të vitit 2021, nga gjithsej 38 komuna, kandidatët e Lëvizjes Vetëvendosje fituan garën për kryetar komune vetëm në katër prej tyre. Nga partitë tjera shqiptare, Partia Demokratike e Kosovës fitoi në nëntë komuna, Lidhja Demokratike e Kosovës në shtatë, Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës në pesë dhe Nisma Socialdemokrate në një komunë.

Analisti politik Shkëlzen Maliqi vlerëson se situata e ndërlikuar në Kuvendin e Kosovës mund të ndikohet nga fakti që zgjedhjet lokale janë caktuar për 12 tetor, dhe se mund të shpallen edhe zgjedhje të reja parlamentare, të cilat për shkak të kursimeve do të mbaheshin në të njëjtën datë me ato lokale.

„Kjo duket se ka qenë plani i Kurtit, sepse ai e di që në zgjedhjet e reja të përgjithshme nuk do të marrë atë që dëshiron, 70 për qind të votave, prandaj do të përpiqet të fitojë të paktën edhe disa komuna, nëse nuk mund ta mbajë pushtetin qendror“, thotë Maliqi për Kosovo online.

Ai thekson se fushata ka filluar në një farë mënyre dhe se edhe pozicioni i presidentit hyn në lojë sepse zgjedhjet presidenciale duhet të mbahen në pranverën e vitit të ardhshëm.

“Nëse mbahen edhe zgjedhjet e përgjithshme edhe ato lokale, dhe meqenëse konstituimi i pushtetit vendor dhe qendror zgjat gjithmonë, mund të vihet në lojë edhe pozita e presidentit dhe të krijohen koalicione. Edhe pse, pasi u gjakosën, mund të duhen dy vjet”, përfundon Maliqi.