Emigrimi i paligjshëm dhe krimi i organizuar - sfidat e sigurisë së Ballkanit Perëndimor

Kriza në dialogun midis Beogradit dhe Prishtinës, tensionet në veri të Kosovës, por edhe brenda Bosnjës dhe Hercegovinës, janë vetëm një pjesë e sfidave të sigurisë në Ballkanin Perëndimor. Për ekspertët e kësaj fushe: migrimi i paligjshëm dhe krimi i organizuar janë ende probleme kyçe në rajon.

Shkrua: Gjorgje Baroviq

Në një anketë të kohëve të fundit mbi vlerësimin e sigurisë, faqja e internetit Global Peace Index renditi të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor në pjesën e mesme të tabelës në të cilën u analizuan gjithsej 163 vende.

Për secilin vend, u analizuan 23 parametra, duke përfshirë "marrëdhëniet me fqinjët", prandaj Serbia, Kosova dhe Bosnja dhe Hercegovina morën tre nga pesë pikët maksimale negative të indeksit.

Në këtë listë, Mali i Zi është më i miri i vendosur midis vendeve të rajonit që nuk janë ende në BE.

Në nivel global, Islanda, Norvegjia, Finlanda, Japonia dhe Singapori janë deri tani pesë vendet më të sigurta dhe më paqësore në botë, ndërsa Rusia, Ukraina dhe Sudani janë në fund.

Nga ana tjetër, për Europolin, Ballkani Perëndimor apostrofohet si çelës për tregtinë e paligjshme të armëve drejt BE-së, por edhe si një nga dy korridoret kryesore të migrimit drejt BE-së.

Organizata Iniciativa Globale kundër Krimit të Organizuar Transnacional thekson se vlerësimet nga Europoli, Frontex dhe agjenci të tjera ndërkombëtare që merren me çështjet e migracionit tregojnë një rritje të kontrabandës së migrantëve.

"Ajo që e dallon situatën aktuale është përfshirja në rritje e aktorëve të ndryshëm ndërkombëtarë, shpesh nga vetë migrantët. Grupet kriminale tani përfshijnë kontrabandistë nga Iraku, Siria, Afganistani, Maroku, Algjeria, Turqia dhe Holanda, të cilët bashkëpunojnë përtej kufijve për të koordinuar lëvizjen e migrantëve nga zonat e konfliktit në Evropë", paralajmëron ky raport.

Sfidat rajonale

Bashkëbiseduesit e Kosovo online paralajmërojnë se migrimi i paligjshëm dhe krimi i organizuar janë probleme kryesore për Ballkanin Perëndimor.

Nikola Vujinoviq, një studiues i studimeve të sigurisë nga Beogradi, thekson se rajoni përballet në thelb me dy sfida reale dhe një artificiale sigurie.

"Dy sfida të vërteta janë migrimi i paligjshëm dhe krimi i organizuar. Në çdo shtet të rajonit, këto janë dy probleme që kanë intensitete të ndryshme, por dominojnë axhendën politike dhe të sigurisë", tha Vujinoviq për Kosovo online.

Ai përmend "rrezikun e ndikimit malinj rus" në Ballkan si një problem fiktiv sigurie.

"Për të justifikuar këto dy probleme të vërteta me elitat politike, qoftë Maqedonia, BiH, Kroacia apo Mali i Zi, shpiket një lloj ndikimi malinj rus. Mund të shohim se në BiH problemet e migrimit po bëhen gjithnjë e më urgjente, veçanërisht që kur Britania e Madhe vendosi të dërgojë disa migrantë. Edhe Kosova është një nga adresat për këta migrantë", thotë Vujinoviq.

Ai shpjegon se mbërritja e migrantëve është veçanërisht e dyshimtë kur bëhet fjalë për Kosovën.

"Kjo është një zonë shumë problematike sigurie", thekson Vujinoviq.

Kriteret e Koperhagen
Analisti politik nga Shkupi, Lulzim Farizi, pohon se krimi dhe korrupsioni janë aktualisht probleme kyçe për Ballkanin Perëndimor.

“Në të gjithë Ballkanin Perëndimor, në të gjitha vendet që janë në proces të integrimit me BE-në, krimi dhe korrupsioni janë arsyeja kryesore pse shumë organizata joqeveritare i rendisin ato më keq”, paralajmëroi Farizi për Kosovo online.

Kur bëhet fjalë për Kosovën, ai beson se problemi kryesor është se ajo nuk i plotëson kriteret e Koperhagenit.

"Çelësi është se ajo nuk i plotëson kriteret e Kopenhagenit, ndër të cilat janë sundimi i ligjit dhe garantimi i paqes në rajon. Përveç kësaj, ekziston edhe mosmarrëveshja që ata kanë me Serbinë. E gjithë kjo ka një ndikim negativ në renditjen në indekset e sigurisë", thekson Farizi.

Realiteti në terren

Kur bëhet fjalë për Kosovën, eksperti i sigurisë Hysen Gecaj shton një problem tjetër - tensionet në veri dhe qëndrimin e bashkësisë ndërkombëtare ndaj lëvizjeve të autoriteteve në Pristinë.

"Duhet të jemi realistë dhe ta shohim situatën në terren. E dini që për tre ose katër vitet e fundit kemi pasur disa trazira në veri të Kosovës, dhe në të njëjtën kohë praninë e një numri pak më të madh të oficerëve të policisë, veçanërisht në Mitrovicën e Veriut. Bashkësia ndërkombëtare nuk u pajtua me këtë, sepse e konsideron atë pjesë të Kosovës një problem politik, jo një problem të rendit dhe paqes së brendshme", tha Gecaj për Kosovo online. 

Prandaj ai thekson se çdo veprim në veri të Kosovës duhet të koordinohet me faktorin ndërkombëtar, përndryshe do të përhapet dhe do të përhapet në rajon.

"Sapo situata të jetë kështu, sapo ta shikosh nga një perspektivë politike, nëse shteti ndërmerr diçka me qëllim, siç thotë Kryeministri, 'qetësimin e situatës', pa asnjë koordinim me faktorin ndërkombëtar, kjo menjëherë do të konsiderohet si një mundësi trazirash që mund të shkaktojnë pakënaqësi, pasiguri dhe paqëndrueshmëri në rajon. Në atë rast, nëse ka një debat midis policisë së Kosovës dhe popullsisë serbe në veri, atëherë situata politike përkeqësohet edhe më shumë", specifikoi Gecaj.

Ekonomia dhe investimet

Zgjidhja për problemet e sigurisë dhe politike me të cilat përballet Ballkani Perëndimor është investimi dhe ekonomia, thotë analisti politik nga Tirana Ben Andoni.

"Këto sfida ekzistojnë në të gjitha vendet e rajonit, por situata duket më e qetë", thotë Andoni për Kosovo online.

Ai deklaron se forcimi i ekonomisë dhe investimeve kontribuojnë në stabilizimin e situatës, dhe se Mali i Zi është një nga modelet e mira të një strategjie të tillë.

"Mali i Zi, përveç problemeve të shumta, di si t'i përballojë shqetësimet dhe e zbut situatën me ndihmën e faktorit ekonomik. Turizmi dhe investimet e tjera kanë një ndikim të madh në këtë vend, gjë që mbulon problemet politike, të cilat janë gjithashtu shumë serioze atje", thekson Andoni.

Duke analizuar situatën në rajon, ai thotë se pas ndryshimit të qeverisë në Maqedoninë e Veriut, ky vend është në "status quo".

"Të them të drejtën, (Hristos) Mickovski kontribuoi në problemet teknike brenda Maqedonisë së Veriut, por ai merr pikë me luftën kundër korrupsionit dhe investimet në vend", beson Andoni.

Ai kujton se Maqedonia e Veriut ishte e para që nënshkroi marrëveshjen për Planin e Rritjes për Ballkanin Perëndimor.

"Kjo tregon se Maqedonia e Veriut është më e shqetësuar me çështjet e brendshme dhe rritjen e mirëqenies së qytetarëve të saj, dhe e ka lënë mënjanë pjesën politike. Kjo për shkak se korrupsioni i qeverisë së mëparshme, qeverisë së krahut të majtë, i la z. Mickovski shumë hapësirë për të vazhduar politikën e tij", është i bindur Andoni.