Galimatias juridik ose politik: Pse Kosova nuk është Ukraina?

Edhe pa Ramën tashmë ishte mjaft e ndërlikuar. Rusia nuk e njeh Kosovën, por përmendi atë rast kur aneksoi një pjesë të Ukrainës. Perëndimi e njeh Kosovën, por e percepton veprimin rus si agresion klasik. Si Kosova ashtu edhe Serbia mbështesin sovranitetin e Ukrainës, por Ukraina është e qartë në njohjen e integritetit të Serbisë mbi Kosovën. Kryeministri shqiptar Edi Rama e ndërlikoi më tej këtë galimatias javën e kaluar duke argumentuar se nuk duhet të bëjmë “paralele artificiale” mes këtyre dy rasteve sepse Kosova është “pjesë e pandashme e realitetit ndërkombëtar”. Për bashkëbiseduesit e Kosovo online, fjala kyçe në këtë temë është - sovraniteti.

Shkruan: Arsenije Vuçkoviq

“Çdo paralele e tërhequr artificialisht ndërmjet Kosovës dhe Ukrainës duhet të tërheqë vëmendjen e kujtdo në këtë ndërtesë, por Kosova është pjesë e pandashme e realitetit ndërkombëtar. Nuk duhet të jetë peng i askujt me pretendime dhe justifikime të rreme, duke filluar nga pesë vendet anëtare që nuk e njohin Kosovën”, tha Rama në fjalën e tij në seancën e 79-të të rregullt të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së.

Rreth të njëjtës kohë, kryeministri i Kosovës Albin Kurti tha për AP (Associated Press) se rajoni i Ballkanit ka gëzuar nivelin më të lartë të paqes, lirisë dhe demokracisë në 25 vitet e fundit, por se kjo mund të ndryshohet nëse Rusia fiton në Ukrainë dhe, siç pretendon ai, “inkurajon ekspansionin serb”.

Për ministrin e Jashtëm serb Marko Gjuriq nuk ka asnjë dilemë për Kosovën, por edhe se Serbia do të mbështesë integritetin territorial dhe sovranitetin e Ukrainës në përputhje me të drejtën ndërkombëtare.

Ambasadori i Ukrainës në Beograd, Volodimir Tolkaç, është i qartë se Ukraina do të vazhdojë të mbështesë integritetin territorial dhe sovranitetin e Serbisë.

Pas një takimi me ministrin për të drejtat e njeriut dhe të pakicave dhe dialogun social të Serbisë, Tomisllav Zhigmanov, ai tha se Ukraina dhe Serbia kanë shumë ngjashmëri sa i përket historisë, përbërjes shumëkombëshe dhe integrimit evropian.

Precedent i integritetit

Aleksandar Zhivotiq, profesor në Departamentin e Historisë të Fakultetit Filozofik në Beograd, thotë se Perëndimi dhe Rusia përdorin Ukrainën dhe Kosovën për interesat e tyre, dhe se ngjashmëria kryesore mes këtyre dy rasteve është çështja e respektimit të integritetit territorial.

“Sigurisht, që problemi i Kosovës nuk është vetëm një pikë, por diçka që mund të karakterizohet në një kuptim më të gjerë që Rusia e përdor si një lloj precedenti për të shpjeguar politikën e saj. Mirëpo, ajo e përdor nga një pozicion krejtësisht tjetër, duke vënë në dukje se atje u shkatërrua sistemi i së drejtës ndërkombëtare, se pas kësaj normat ekzistuese nuk vlejnë më, dhe nga ana tjetër sigurisht që përdor pozicionin e saj në Këshillin e Sigurimit. të cilat ajo mund ta përdorë për të ndikuar në vendime shumë të rëndësishme”, thekson Zhivotiq në bisedën për Kosovo online.

Nga ana tjetër, ai beson se për Perëndimin, problemi i Kosovës është krejtësisht i ndryshëm nga ai i Ukrainës.

“Perëndimi sigurisht që po e përdor problemin e Kosovës, por jo në kontekstin e Ukrainës, duke qenë se Perëndimi vazhdimisht thekson se ky është një rast i veçantë. Në të vërtetë, Perëndimi nuk do të ishte në gjendje të shpjegonte politikën e tij ndryshe nëse insiston në respektimin e normave ndërkombëtare në raste të tjera, dhe në këtë rast ato norma nuk do të respektoheshin. Prandaj duhet këmbëngulur që ky është një rast i veçantë dhe realisht e bëjnë vazhdimisht”, thekson Zhivotiq.

Ai shton se ngjashmëritë kryesore të të dyja rasteve janë kërcënimi i integritetit territorial dhe shkaqet e problemit.

“Ngjashmëria kryesore qëndron në çështjen e së drejtës publike ndërkombëtare, respektimin e integritetit territorial të shtetit. Ashtu siç kërcënohet integriteti territorial i Ukrainës, kërcënohet edhe integriteti territorial i Serbisë”, beson Zhivotiq.

Ai përmend shkaqet e të dy problemeve si një tjetër ngjashmëri të rëndësishme.

“Është kryesisht një rebelim i armatosur i një pjese të popullsisë, të vendosur kompakt në një territor të caktuar, kundër qendrës shtetërore. Në çdo gjë tjetër, natyrisht, nuk mund të kërkojmë ngjashmëri të tjera, duke qenë se bëhet fjalë për zona të tjera gjeografike, për trashëgimi të ndryshme historike dhe politike, por edhe për zakone të ndryshme të popullatës”, thekson Zhivotiq.

Sovraniteti dhe satelitët

Profesori universitar Nexhmedin Spahiu vlerëson se Rusia po e përdor precedentin e Kosovës për interesat e veta direkte.

“Sigurisht që përdorin precedentin e Kosovës. Rusia qëndroi pranë Serbisë gjatë gjithë kohës, por kur ishte fjala për interesat e saj direkte, ajo mundi të tregojë se po i shiste interesat e Serbisë për interesat e saja. Kur kanë nevojë, bëjnë paralele mes Krimesë dhe Kosovës”, thekson Spahiu për Kosovo online.

Duke komentuar deklaratën e fundit të kryeministrit shqiptar Edi Rama, Spahiu thotë se ka dallime më thelbësore mes këtyre dy rasteve.

“Para së gjithash, ndryshimi është se Ukraina është një anëtare e OKB-së, e cila njihet nga Rusia, por që po përballet me agresion. Kosova është njohur nga 117 vende, por nuk është anëtare e Kombeve të Bashkuara. Ky është një ndryshim i madh. Një ndryshim tjetër është se ka pjesë të Ukrainës që mund të mos duan të jenë me Ukrainën, por kundër të cilave nuk u kryen as tentativë për gjenocid dhe as krime nga autoritetet Ukrainase. Në Kosovë, deri te ndërhyrja e NATO-s ndodhi për shkak se një milion njerëz u dëbuan dhe për shkak se më shumë se 10.000 njerëz u vranë. Është një ndryshim i madh”, beson Spahiu.

Ngjashmëria mes Ukrainës dhe Kosovës qëndron në mohimin e sovranitetit.

“Ngjashmëria është se mohohet sovraniteti, në këtë rast sovraniteti i Serbisë nga Kosova. Është plotësisht e mohuar, sidomos në pjesën ku jetojnë kryesisht serbë. Dhe nga ana tjetër Rusia mohon sovranitetin e Ukrainës në disa pjesë të saj”, thekson Spahiu.

Ai thotë se paralelja kryesore mes Kosovës dhe Ukrainës është se “ato janë në anën perëndimore.

“Paraleli është se edhe Ukraina edhe Kosova janë në “anën perëndimore”, satelitë të sferës perëndimore. Është një fakt i rëndësishëm”, përfundon Spahiu.

Perëndimi dhe Baba Yaga

Analisti i politikës së jashtme Mirko Dautoviq deklaroi se cenimi i sovranitetit dhe integritetit territorial të Serbisë dhe Ukrainës është një paralele kyçe mes këtyre dy rasteve dhe se “Kosova po e tremb Perëndimin me Rusinë si një lloj Baba Yaga”.

“Cilat janë paralelet mes Kosovës dhe Ukrainës? Në të dyja rastet kemi shkelje të sovranitetit të një vendi dhe integritetit të tij territorial. Kështu, ndërhyrja e NATO-s në Kosovë në vitin 1999 dhe më pas njohja edhe më e keqe e njëanshme e Kosovës nga vendet perëndimore. Ndërsa në rastin e Ukrainës kemi agresion rus dhe aneksimin e pesë zonave. Në të dyja rastet e kemi atë paralele. Dhe në të dyja rastet, ju keni justifikimin se është bërë për shkak të krimeve të luftës që ajo qeveri, qoftë në Beograd apo në Kiev, gjoja ka kryer kundër popullsisë shqiptare, ose rusofone, apo ruse në Ukrainën lindore. Kjo është paralelja kryesore”, thotë Dautoviq për Kosovo online.

Ai thekson se çdo gjë tjetër është në domenin ku do të besohet e vërteta.

“Çështja është nëse do të besoni se ka pasur një gjenocid në Kosovë, nëse do të besoni se ka pasur një gjenocid në Donbas, në Ukrainën lindore. Në varësi të pikëpamjeve tuaja, ju mund të pranoni se shpëtimi i një popullsie nga gjenocidi është një prioritet më i lartë se sovraniteti i një vendi. Dhe kjo është konsistente, domethënë është në përputhje me doktrinën e 'përgjegjësisë për të mbrojtur'", beson Dautoviq.

Sipas tij, kjo lloj dyshimi jep mundësi për interpretime të ndryshme të precedentit kosovar.

"Diplomati i aftë do të përdorë të gjitha argumentet në arsenalin e tij. Po, mund të thuhet, po, se Rusia sigurisht po e përdor Kosovën, pra bombardimin e NATO-s, pikërisht si precedent. Mos harroni se kur shtetet perëndimore e njohën Kosovën, thoshin se ishte një situatë sui generis, pra se ishte një përjashtim në vetvete, se nuk mund të krahasohej me raste të tjera. Por ju e dini se si, pasi të keni krijuar një precedent, atëherë mund të thoni se çdo precedent tjetër është sui generis. Rusia sigurisht që përdor precedentin e shteteve perëndimore në lidhje me Kosovën, se ajo vetë shkel të drejtën ndërkombëtare duke aneksuar territoret e vendeve të tjera”, thekson Dautoviq.

Në anën tjetër, shton ai, edhe Kosova përdor Rusinë, por në një kuptim tjetër.

“Në kuptimin e një lloj Baba Yaga, duke frikësuar aleancën perëndimore se Serbia është ajo që pret Rusinë që disi të pushtojë Ballkanin dhe pastaj përmes atyre forcave ruse, supozoj të pushtojë Kosovën, Malin e Zi, Bosnjën dhe në këtë mënyrë të realizojë plani i Serbisë së madhe. Dhe e dini si, Serbia jep disa sinjale që mund të interpretohen në atë mënyrë. Të paktën kështu mund të interpretohej në vitin 2022, ndoshta edhe në 2023. Por këtë vit, 2024, është padyshim që Serbia ka dhënë sinjale se është edhe në kampin perëndimor, pra se është me Ukrainën dhe me Izraelin. Dhe në atë mënyrë ajo në fakt u distancua nga Rusia”, përfundon Dautoviq.