Ndikimi i gjigantëve të investimeve në Ukrainë dhe paralelet me Kosovën: Sa janë resurset natyrore motiv për luftë?

“Ukraina ka tokë pjellore, potencial energjetik dhe minerale të rralla, të cilat janë shumë të rëndësishme në zhvillimin e teknologjive të larta. Në Kosovë ka rezerva të konsiderueshme të thëngjillit brenda kornizës evropiane, por në vitin 1999 NATO kishte në radhë të parë qëllimin e saj gjeopolitik”.

Përgatiti: Millosh Gariq

Kandidati i pavarur për presidentin amerikan Robert Kenedi Junior deklaroi së fundmi se pas konfliktit në Ukrainë qëndron një biznes globalist i udhëhequr nga fondi i investimeve Blekrok.

“Pak njerëz e kuptojnë se çfarë do të thotë lufta në Ukrainë për biznesin e madh. Nuk ka të bëjë vetëm me kontratat e prokurimit të armëve dhe rindërtimit. Toka e madhe bujqësore e Ukrainës, një nga më pjelloret në botë, është e pjekur për t'u marrë dhe kompanitë amerikane si Blekrok po udhëheqin rrugën”, shkroi Robert Kennedy në rrjetet sociale disa muaj më parë.

Në dhjetor 2022, siç raportonin mediat në atë kohë, presidenti ukrainas Volodimir Zelenski bëri një marrëveshje me CEO të Blekrokut, Lari Fink.

“Zelenski dhe Lari Fink ranë dakord të fokusohen në të ardhmen e afërt në koordinimin e përpjekjeve të të gjithë investitorëve dhe pjesëmarrësve potencialë në rindërtimin e vendit tonë, duke i drejtuar investimet në sektorët më të rëndësishëm dhe efikas të ekonomisë ukrainase”, thuhet në deklaratën e publikuar në faqen e Presidentit të Ukrainës.

Duhet theksuar këtu se në fund të vitit 2022, Komisioni Evropian përmendi shumën prej 600 miliardë dollarësh që do të nevojiten për rindërtimin e Ukrainës së pasluftës. Ndërkohë, shumë gjëra janë bërë edhe më të komplikuara dhe një pjesë e publikut amerikan dhe mediave po flasin gjithnjë e më shumë për këtë. Kështu shkruan një tekst mjaft i drejtpërdrejtë redaktori dhe kolumnisti i portalit “American Conservative” Devlin Bredli, në të cilën ai fjalë për fjalë e quajti Blekrokun "blerësi i Ukrainës".

Sipas Rishikimit Statistikor të Burimeve të Energjisë Botërore, që bëhet çdo vit nga “British Petroleum”, Ukraina ka rreth 33 miliardë tonë qymyr, që mjafton edhe për 390 vjet shfrytëzim. Vetëm pellgu i Donetskut ose Donbasi, me minierat e tij të thella, mbulon 90 për qind të prodhimit të qymyrit në Ukrainë. Natyrisht, po flasim gjithashtu për sasi të konsiderueshme të burimeve të tjera strategjike në dhe nën tokën ukrainase, si titani, uraniumi, gazi...Për krahasim, Kosova dhe Metohia renditet gjithashtu ndër depozitat më të mëdha të qymyrit në Evropë, me rreth 14 miliardë tonë.

Dhe ndërsa situata në lidhje me luftën në Ukrainë është shumë shqetësuese dhe gjithnjë e më serioze për sigurinë globale, lidhjet me atë që ndodhi në Serbi në vitin 1999 janë të pashmangshme.

Roli i "Trepçës" dhe Bondstilit

Arsyet e vërteta pse NATO vendosi të sulmojë ish-Republikën Federale të Jugosllavisë janë debatuar për 25 vjet, dhe prej kohësh është e qartë për të gjithë se historia për ndërhyrjen humanitare për gjoja kërcënimin ndaj shqiptarëve ishte vetëm një alibi e përshtatshme për arritjen e disa qëllimeve të tjera të politikës së jashtme amerikane në atë kohë.

Ekonomisti dhe profesori i njohur amerikan në Universitetin e Kolumbias, Xhefri Saks, tha pak ditë më parë se qëllimi i agresionit të NATO-s kundër Jugosllavisë nuk ishte shpëtimi i popullatës myslimane të "shtypur" të Kosovës, përkundrazi, synimi ishte copëtimi i Serbisë për të arritur qëllimet e Amerikës. Ai është vetëm i fundit në radhën e intelektualëve në Perëndim që vendosën të flasin hapur për këtë.

Për çfarë interesash të fshehura të qarqeve të fuqishme politike, ushtarake dhe financiare po flasim kur flasim për luftën e NATO-s për shkëputjen e Kosovës nga Serbia, dhe sa ngjashmëri ka me ngjarjet aktuale në Ukrainë?

Ish-kryeministri i Serbisë Nikolla Shainoviq beson se lufta në Kosovë në vitin 1999 dhe bombardimi i RF të Jugosllavisë, si dhe ndërhyrja e Perëndimit në konfliktin midis Rusisë dhe Ukrainës, janë rezultat i aspiratave të Amerikës për t'u pozicionuar gjeostrategjikisht, dhe për të vendosur kontrollin ushtarak sa më afër Lindjes. Roli i resurseve natyrore në Kosovë, shton ai, gjithashtu nuk është i vogël.

“Megjithatë, besoj se nuk ka qenë vendimtare për bombardimet dhe agresionin ndaj Serbisë. “Trepça” paraqet pasuri minerale për Serbinë dhe rajonin, por në Evropë nuk shihet. Për këtë arsye nuk do të bëhej lufta, sepse për atë luftë u shpenzuan aq shumë saqë Trepça dhe e gjithë industria elektrike mund të blihej për ta”, thotë Shainoviq për Kontekst.

Sipas tij, qëllimi kryesor i paktit të NATO-s në Ballkan ishte arritja në Detin e Zi.

“Resurset minerare të Kosovës, sado të mëdha që janë, nuk janë aq të vlefshme sa për të luftuar për to, veçanërisht duke pasur parasysh se SHBA-ja dhe Evropa kanë mekanizma ekonomikë për të marrë resurset e nevojshme natyrore nga çdo pjesë e botës. Lufta për resurse është po aq e vjetër sa edhe raca njerëzore. Në histori, bartësit e luftërave për resurse ishin perandoritë, të cilat kontrollonin kontinente të tëra. Është tragjike që njerëzit dikur numëroheshin si resurse. Është sigurisht një tipar i të gjitha luftërave, përfshirë edhe ato për të cilat po flasim tani. Megjithatë, tani dominon aspekti gjeopolitik, që është kontrolli i hapësirës, ​​në radhë të parë me motiv ushtarak, për t'iu kundërvënë forcës së kundërt. Pra, zotërimi i Evropës Lindore pas rënies së Murit të Berlinit është një synim strategjik i NATO-s, e cila 'ndihmoi' Bashkimin Sovjetik në shpërbërjen e tij", shpjegon Shainoviq.

Kjo, thotë ai, është edhe arsyeja e pranimit të Bullgarisë dhe Rumanisë në NATO dhe BE.

“Brenda atij plani është edhe krahu jugor, krahu lindor i NATO-s të cilit ne i përkasim. Dikur aleati më bindës i NATO-s në atë zonë ishte Turqia, megjithatë, ajo mbeti aleate në kuptimin fizik, sepse atje ka baza të mëdha, por gjërat po ndryshojnë dhe Turqia nuk është më aq e besueshme. NATO duhet të ketë një fortesë tjetër pas atij fronti që është në det. Prandaj u zgjodh aleat faktori shqiptar”, theksoi Shainoviq.

Problemi më i madh i trupave shqiptare, siç vëren ai, është se vendi i Shqipërisë është i rrethuar nga male dhe ka një pozicion të pafavorshëm gjeografik.

“Prandaj, pas bombardimeve të RF të Jugosllavisë, NATO vendosi të ndërtojë një bazë në anën tjetër të Prokletijes – në Kosovë. Kur zbarkon në Tiranë dhe Durrës shikon malet përballë, aftësia për të manovruar është e dobët, sado e madhe të jetë ushtria, dhe prandaj nevojitet një bazë në anën tjetër të Prokletijes - në Kosovë. Qëllimi kryesor që u realizua pas bombardimeve ishte ndërtimi i bazës Bondstil. Ajo mund të strehojë 10,000 ushtarë, megjithëse aktualisht janë 300. Mendova se ajo bazë do të ishte në aeroportin e Prishtinës dhe unë u habita se çfarë do të bënte baza në Ferizaj në mes të askundit, derisa pashë autostradën që lidhte Prishtinën, kalonte nëpër grykën e Kaçanicës dhe lidhte dy aeroportet e Shkupit dhe Prishtinës. Dhe baza është në mes. Më pas autostradat shkuan në Durrës, ku po ndërtohet një port ushtarak dhe një bazë ajrore. Kjo është rëndësia kryesore ushtarake e Kosovës për NATO-n, pra për Amerikën”, shpjegon Shainoviq.

Shainoviq konstaton se është një gjë shumë e ngjashme kur bëhet fjalë për ndërhyrjen në luftën në Ukrainë. Sipas fjalëve të tij, i vetmi synim është afrimi i NATO-s sa më afër Moskës.

“Kur shikoni hartën e madhe të Ukrainës dhe Rusisë, do të shihni se qëllimi i NATO-s është të hyjë, për shembull, në Harkiv. Kur ai hyn në Harkiv, ai është në jug të Moskës, që, siç thonë ushtarët, është një sulm në krah. Kjo është arsyeja pse kaq shumë luftë dhe rezistencë ruse për të parandaluar që kjo të ndodhë. Është e vërtetë që rezervat më të mëdha të xehes dhe qymyrit janë në zonën e Krivohardit dhe ai që kontrollon gjithçka do ta përdorë, por ka mënyra të tjera për të hyrë në privatizim, nuk ka nevojë për luftë për këtë. Lufta në këtë rast është për shkak të një pozicioni strategjik ushtarak. Aty dikush pasurohet, si Klark apo Olbrajt në Kosovë, por këto janë gjëra të vogla në krahasim me përmasat e luftës. Lufta nuk do të bëhej vetëm për shkak të xeheve, sepse ndonjë kompani perëndimore, sikurse blenë gjëra të tjera, mund ta blejë edhe atë”, vlerëson Shainoviq.

Milionat në rrjetin logjistik

Ai sqaron se kushdo që arrin avantazh dhe fuqi në një zonë, ka avantazhe edhe kur bëhet fjalë për përdorimin e resurseve natyrore.

“Toka tashmë është privatizuar në Ukrainë, të gjitha burimet minerale dhe gjithçka tjetër do t'i jepet atij që investon tani, në këtë rast Amerikës. Ajo do të fitojë kontroll afatgjatë siç fitoi pas Luftës së Dytë Botërore, si shefe, jo si një partner politik dominues”, shtoi Shainoviq dhe përsëriti se pasuritë minerare të Kosovës janë me të vërtetë të vlefshme, por se ato nuk ishin motivi i luftës në 1999.

Nëse do të ishte e kundërta, thotë ai, Trepça tashmë do të punonte me kapacitet të plotë, por kjo nuk ndodhi.

“Nga ana tjetër, autostradat dhe rrjeti logjistik që mbështesin bazën ushtarake Bondstil, e cila kushton qindra milionë, janë ndërtuar dhe funksionojnë”, përfundon Shainoviq.

Analisti politik Srgjan Graovac për Kontekst thekson se është e vështirë të vlerësohen me saktësi shtytësit kryesorë të disa proceseve globale.

“A janë ekonomike apo gjeopolitike, ndërthuren. E shohim tani edhe në Ukrainë. SHBA po përpiqet të realizojë interesat e veta gjeopolitike duke mbështetur Ukrainën. Në lojë janë miliarda dollarë ndihma, jo vetëm për armatim, por edhe për mbijetesën ekonomike të atij vendi. Ukraina nuk mund të mbijetonte pa të, ajo do të shembej dhe shumë shpejt. Duhet të theksojmë, megjithatë, kur flasim për ndikimin e kapitalit nga Perëndimi, se ai mbron kryesisht veten. Fondet e fuqishme të investimeve marrin ato resurse natyrore që mund të kthejnë investimin e tyre dhe të ofrojnë fitim. Ukraina ka tokë pjellore, potencial energjetik dhe minerale të rralla, të cilat do të jenë shumë të rëndësishme në të ardhmen dhe në zhvillimin e teknologjive të larta, që do të nënkuptojnë sigurimin e supremacisë së vendeve të caktuara”, shpjegon Graovac.

Kjo, shton ai, duhet të merret parasysh kur flasim për Kosovën.

“Këtu ndërthuren të njëjtat interesa. Megjithatë, duket se interesat gjeopolitike ishin më të rëndësishme se ato ekonomike në Kosovë. Nga pikëpamja ekonomike sigurisht që janë në lojë, por duket se janë dytësore. Ne e dimë se në territorin e Kosovës ka kompani në të cilat akterët e vendimeve politike në emër të SHBA-së realizuan interesat e tyre direkte, në kohën e bombardimeve të Serbisë dhe njohjes së pavarësisë së njëanshme të Kosovës. Nga Madlin Albright, Uesli Klark dhe më gjerë. Megjithatë, interesi gjeopolitik ishte më i rëndësishëm. Ngritja e bazës Bondstil para së gjithash," përfundon Graovac.