Islami radikal në Kosovë: Abuzimi i fesë në shërbim të terrorizmit

Prokuroria Speciale e Kosovës dhjetë ditë më parë ka ngritur aktakuzë kundër një shqiptari për pjesëmarrje në organizatën terroriste Al Nusra. Paraprakisht, disa persona ishin arrestuar në disa lokacione në Prishtinë, njëri prej të cilëve ishte dënuar për pastrim parash dhe financim të terrorizmit. Këto nuk janë raste të izoluara, shoqëria kosovare ka vite që është përballur me ndikimin serioz të islamit radikal, paralajmërojnë për Kosovo online ekspertët e sigurisë. 

Shkruan: Arsenije Vuçkoviq

Në një deklaratë të Prokurorisë lidhur me ngritjen e aktakuzës kundër një anëtari të Frontit Al Nusra, përmenden inicialet e tij O.K. dhe dyshohet bazuar se i është bashkuar kësaj organizate terroriste që nga janari i vitit 2013 pranë Damaskut, Siri.

Për arrestimin që ndodhi më 8 janar në Prishtinë ka edhe më pak të dhëna.

“Pas marrjes së informatave për rrugën operative, zyrtarët policorë arritën të identifikojnë dhe arrestojnë të dyshuarin, i cili ishte i dënuar me tetë vjet burg efektiv për veprat penale të pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit,” thuhet në deklaratën e Policisë së Kosovës.

Raporti i Departamentit të Shtetit për Terrorizmin Global 2023, i publikuar në fund të vitit të kaluar, thotë se dhjetë shqiptarë nga Kosova po mbahen në qendrat e paraburgimit në të gjithë Sirinë për mbështetjen e Shtetit Islamik, dhe se nuk ka asnjë informacion për vendndodhjen e 70 prej tyre apo nëse janë gjallë.

Sipas Radio Evropa e Lirë, grupi më i madh i luftëtarëve shqiptarë nga Ballkani Perëndimor në Siri është mbledhur në grupin luftarak “Xhemati Alban” – në kuadër të Koalicionit Haiat Tahrir al-Sham, i cili mori pushtetin në këtë vend.

SHBA dhe BE e kanë shpallur këtë Koalicion organizatë terroriste.

Zgjerimi i rrjetit

Kryetari i Komisionit parlamentar për Mbrojtje dhe Punë të Brendshme, Millovan Drecun, ka deklaruar se rrjeti i islamistëve radikalë në Kosovë është zgjeruar dukshëm dhe se vlerësimet sugjerojnë se aktualisht janë nga 5 deri në 6 mijë të tillë.

“Rrjeti i islamistëve radikalë në Kosovë dhe Metohi është zgjeruar ndjeshëm vitet e fundit, si gjeografikisht ashtu edhe në kapacitetin njerëzor. Ka rekrutim të vazhdueshëm të anëtarëve të rinj bazuar në këtë interpretim radikal të Islamit. Po tërhiqen sidomos të rinjtë”, thotë Drecun për Kosovo online.

Ai saktëson se islamistët radikalë kanë qenë më parë të pranishëm vetëm në disa pjesë të Kosovës, si në Kaçanik dhe në Mitrovicën e Jugut, por se janë përhapur edhe në perëndim, në rajonin e Pomoravljes së Kosovës deri në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë.
"Numri i përgjithshëm i anëtarëve të kësaj lëvizje radikale islamike vlerësohet të jetë midis 5.000 dhe 6.000," tha Drecun.

Ai thekson se Islami radikal aktualisht nuk është shumë i dukshëm në publik dhe as anëtarët e lëvizjes nuk janë shumë aktivë.

“Por pas asaj padukshmërie në publik, ata janë shumë të pranishëm. Ata kanë qenë gjithmonë një lloj mbështetjeje rezervë për të gjitha planet e Prishtinës për veprime kundër popullit serb”, pohon Drecun.
Falë ndihmës nga vendet sunite dhe islame, paralajmëron ai, ata kanë filluar të marrin nën kontroll bashkësinë islame në Kosovë.

“Ajo që është veçanërisht shqetësuese është se islamistët radikalë, me ndihmën e hoxhallarve që vijnë nga ato vende sunite dhe islamike, Arabia Saudite, Katari dhe vende të tjera, gradualisht po marrin dominimin në bashkësinë islame të Kosovës, nëse nuk e kanë marrë tashmë. Në fakt, i gjithë ky grup islamistësh radikalë përfaqëson një burim të mirë të rekrutimit të xhihadistëve. Kjo është sigurisht shqetësuese sepse është një formacion aktiv," thekson Drecun.

Ai thekson se në Siri është aktiv formacioni ushtarak “Xhemati Shqiptar”, ku bën pjesë grupi i posaçëm luftarak “Delta”.

“Atje ka islamikë radikalë nga Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria”, saktëson Drecun.

Duke komentuar aktakuzën e fundit kundër një ish-anëtari të Frontit Al Nusra, Drecun beson se Prishtina po zhvillon procedura kundër ish-xhihadistëve "pro forma".

“Duke marrë parasysh se të paktën 500 islamikë radikalë nga Kosova morën pjesë në radhët e Shtetit Islamik, aq pak janë ndjekur penalisht. Një numër prej tyre vdiqën në fushën e betejës, shumë prej tyre u kthyen dhe tani janë praktikisht 'të fjetur'. Pyetja është pse Prishtina nuk ka ngritur shumë e më shumë aktakuza dhe nuk ka ndjekur penalisht shumë prej tyre. Prishtinës, por edhe disa shërbimeve perëndimore, ndoshta i shkon për shtat që këta xhihadistë me përvojë luftarake nuk janë në burgje, por janë të disponueshëm për disa fusha të reja beteje të xhihadit që do të aktivizohen në të njëjtën mënyrë si më parë, me pjesëmarrjen e disa shërbimeve të inteligjencës perëndimore dhe shërbejnë si një lloj rezerve në Kosovë e Metohi. Prandaj nuk ka ndjekje masive”, është i bindur Drecun.

Kamuflimi i Islamit

Nga ana tjetër, eksperti i sigurisë, Hisen Gecaj, vlerëson se shumë sfera të interesit, përfshirë agjenci të ndryshme të inteligjencës, përdorin Islamin për të arritur qëllimet e tyre afatgjata në Ballkanin Perëndimor.

"Kjo është ajo që publiku e quan atë - islam radikal, por unë mendoj se ka shumë palë të përfshira. Sepse është më e lehtë për ta të fshihen pas një organizate që është e lidhur shpirtërisht me njerëzit dhe është më e lehtë të ndikosh tek ata në atë mënyrë. Do të ishte më e saktë të thuhet se këto janë disa sfera të interesit të njerëzve të ndryshëm, shteteve dhe agjencive të ndryshme të inteligjencës që përdorin Islamin për të arritur disa nga synimet e tyre afatgjata në këtë rajon të Ballkanit”, thotë Gecaj për Kosovo online.

Ai thekson se islami radikal është i pranishëm në Kosovë, Bosnjë dhe Hercegovinë, Maqedoninë e Veriut dhe Sanxhak.

“Nuk do ta përjashtoja Shqipërinë, por situata atje është pak më ndryshe sepse ndikimi nuk është aq i madh sa në këto rajone të tjera”, saktëson ky ekspert.

Ai beson se situata po ndryshon sidomos në Kosovë, por paralajmëron se kategoritë më të reja janë më të rrezikuara nga sulmet e islamit radikal.

“Njerëzit janë bërë pak më të vetëdijshëm. Ata vunë re se kishte diçka tjetër pas saj, nuk ishte vetëm feja, kishte diçka më shumë se kaq, kështu që shumica e shqiptarëve, të orientuar nga myslimanët, disi u distancuan. Megjithatë, ka një segment njerëzish, sidomos të rinjtë, të cilët nuk e kuptojnë se për çfarë bëhet fjalë dhe mendojnë se po bëjnë diçka të ndershme. Ata janë viktimat më të mëdha sepse bien nën ndikimin e këtyre grupeve të interesit që kamuflohen si islam”, thotë Gecaj.
Rezultati, siç thekson ai, është një numër i madh i të rinjve nga Kosova që kanë marrë pjesë në anën e islamistëve në luftërat në Siri dhe Lindjen e Mesme.

“Ende kemi një numër më të vogël që nuk është aq i rëndësishëm, por gjithsesi tregon se ky ndikim është ende i pranishëm dhe se autoritetet shtetërore duhet të kenë kujdes që kjo të mos ndodhë si në të kaluarën”, thekson Gecaj.

Ai e sheh faktin se të gjithë atyre duhet t'u garantohen të drejtat e njeriut si një pengesë serioze për zbulimin e islamistëve radikalë.

“Shteti po përpiqet të mbrojë të drejtat njerëzore të këtyre njerëzve, ata kanë të drejtë të besojnë në Zot, të praktikojnë fenë e tyre, por kjo më pas e bën më të vështirë zbulimin se kush qëndron pas tyre dhe si po kryhet”, shpjegon Gecaj.

Militarizimi i fesë

Studiuesi i studimeve të sigurisë, Nikolla Vujinoviq, paralajmëron se Islami radikal, përmes vehabizmit dhe salafizmit, është i përhapur në Kosovë dhe ndikon në instrumentalizimin dhe militarizimin e disa shqiptarëve.

“Kur kemi parasysh se më shumë se 30 për qind të komunitetit shqiptar në Kosovë dhe Metohi e konsiderojnë veten fillimisht myslimanë dhe vetëm pastaj shqiptarë, mund të supozojmë se shtrirja e islamit radikal është mjaft e madhe. Përsëri, kur i shtojmë atij ekuacioni të dhënat se, për kokë banori, numri më i madh i luftëtarëve islamikë në Lindjen e Mesme janë nga Kosova dhe Metohia, mund të pretendojmë me përgjegjësi të madhe se islami radikal është mjaft i përhapur”, thotë Vujinoviq për Kosovo online.

Ai beson se vehabizmi është më i pranishëm në Kosovë, por problemi më i madh qëndron në instrumentalizimin dhe militarizimin e ithtarëve të kësaj lëvizjeje.

“Në thelb është vehabizëm. Pra, islami sunit, radikal me origjinë nga Arabia Saudite. Fakti që Arabia Saudite është patronja e sunitëve në mbarë botën, duke filluar nga Bosnja dhe Hercegovina, duke përfshirë edhe komunitetin shqiptar, do të thotë se është vehabizmi dhe, më gjerë, selefizmi, ato që janë baza e islamit radikal në Kosovë dhe Metohi. Tani, sa nga kjo është vërtet e bazuar, sa mund të flasim për muslimanët e vërtetë në aspektin teorik dhe praktikë, kjo është diçka që mund ta debatojmë. Por fakti është se segmenti i instrumentalizimit të myslimanëve, sa i përket militarizimit të tyre, është veçanërisht i rëndësishëm në zonën e Kosovës dhe Metohisë”, vlerëson ky ekspert.

Ai saktëson se vlerësimet e shërbimit të sigurisë tregojnë se aktualisht janë 350 deri në 400 luftëtarë nga Kosova në fusha të ndryshme beteje në Lindjen e Mesme.

“Ne mund të identifikojmë një njësi të tërë shqiptarësh nga Ballkani Perëndimor, nga Shqipëria dhe nga Kosova e Metohija që është në Tahrir al-Sham, si një njësi speciale shqiptare”, thekson Vujonoviq.

Vlerësimet tregojnë se luftëtarët shqiptarë kanë qenë në ato fusha beteje që nga viti 2011 dhe formimi i Shtetit Islamik dhe se një numër i madh i tyre kanë vdekur.
Është alarmante, beson ai, se shumica e tyre kanë shkuar në ato fushëbetejë me familjet e tyre.

“Ata sollën familjet e tyre, vajzat, djemtë e tyre. Tani kemi informacione se disa nga gratë dhe vajzat e atyre luftëtarëve të rënë janë tani në disa kampe burgu të fraksioneve kundërshtare. Ata ishin në Shtetin Islamik, veçanërisht pasi u nda nga Al Kaida, dhe fillimisht shkuan në Frontin Al Nusra, që është Al Kaida e Lindjes së Mesme. Sot ata janë në numër të madh në Tahrir al-Sham, pra në qeverinë aktuale të Sirisë pas rënies së Beshar el-Asad. Sipas të gjitha të dhënave që kemi tani, dhe mendoj se

“Deutsche Welle” ka shkruar së fundi për këtë, ata luajnë një rol të rëndësishëm, kryesisht në aparatin e sigurisë”, thotë Vujinoviq.

Duke komentuar faktin se prokuroria speciale në Prishtinë rreth dhjetë ditë më parë ka ngritur aktakuzë kundër një personi për pjesëmarrje në Frontin Al Nusra, Vujinoviq thotë se tashmë janë rreth një duzinë prej këtyre luftëtarëve në burgjet e Kosovës. Problemi për gjyqësorin e Kosovës është se ata nuk janë të qasshëm ndaj drejtësisë.

“Ne mund të pretendojmë me përgjegjësi se e ashtuquajtura Qeveria e Kosovës me të vërtetë po i ndjek penalisht këta luftëtarë aq sa kanë mundësi t'i kapin. Ne e dimë gjithashtu se ka pjesë të tëra të Kosovës dhe Metohisë ku forcat e sigurisë realisht nuk hyjnë, por në thelb këtu mund të shohim një dinamikë”, thekson Vujinoviq.

Ai beson se për shkak të numrit të madh të forcave të NATO-s, shumica e këtyre grupeve islamike e përdorin Kosovën si qendra trajnimi.

“Këto grupe islamike shërbejnë më shumë si terren trajnimi për ata luftëtarë islamikë që do të jenë në Vjenë, Hamburg... që do të sulmojnë Evropën në Bashkimin Evropian sesa në vetë Kosovën”, përfundon Vujinoviq.