A ka Brukseli ndonjë adut tjetër pas njohjes që dialogu ka dështuar?

Burim: Instagram

Konfirmimi i Brukselit se raundi i djeshëm i dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës pësoi një debakli sepse kryeministri i Kosovës Albin Kurti nuk pranoi propozimin e kompromisit të Bashkimit Evropian hapi pyetjen nëse procesi i negociatave goditi një mur, ose ka ende një mënyrë për të mbajtur gjallë. Analistët nga Beogradi dhe Prishtina besojnë se në këtë moment është e nevojshme që Brukseli të tregojë se jokonstruktiviteti sjell sanksione serioze, por theksojnë se mund të konkludohet nga deklaratat e fundit të BE-së dhe SHBA-së se nuk ka ende një plan se cilat do të jenë hapat e ardhshëm.

Përfaqësuesi i Lartë i Bashkimit Evropian për Punë të Jashtme, Zhozep Borel, dje pas më shumë se pesë orësh bisedime ka deklaruar se Albin Kurti nuk dëshiron të pranojë propozimin e kompromisit të BE-së, por se ka insistuar në dispozitën për njohjen e Kosovës nga Beogradi, ndërsa për presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq ka deklaruar se e ka pranuar propozimin e BE-së për rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve. Zëdhënësi i BE-së, Peter Stano, duke sqaruar mesazhet e djeshme nga Boreli, tha sot se kreu i diplomacisë evropiane nuk ka thënë se dialogu “dështoi”, por se raundi i dialogut i zhvilluar dje “nuk solli rezultat” pasi palët nuk ishin dakord.

Stano kujtoi gjithashtu paralajmërimin e Borelit se Kosova dhe Serbia rrezikojnë të lihen të shikojnë sesi të gjithë rreth tyre në rajon përparojnë në negociatat me BE-në dhe ata qëndrojnë në vend sepse dialogu është pjesë e negociatave me BE-në për Serbinë dhe Kosovën.

Bashkëpunëtorja shkencore në Qendrën Hulumtuese Henri Xhekson, dr. Hellena Ivanov, thotë për Kosovo online se negociatat e djeshme në Bruksel treguan se Bashkimi Evropian duhet ta marrë seriozisht situatën dhe gjithashtu të ashpërsojë qëndrimin ndaj atyre që nuk i përmbushin obligimet e tyre dhe të zbatohen sanksione që do të ndjehen nga qytetarët dhe qeveria që i përfaqëson ata.

“Ky është tashmë një raund i panjohur negociatash, nga i cili ne ose dalim me ndonjë marrëveshje që në fund absolutisht nuk respektohet në praktikë, por shohim përshkallëzime kryesisht pas disa negociatave, siç ishte në maj, pas bisedimeve në Brukseli dhe Ohri”, tha Ivanov.

Ivanov thekson se raundi i djeshëm i negociatave ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës solli në faktin se kur bëhet fjalë për autoritetet e Kosovës, disa propozime madje refuzohen.

"Nëse BE dëshiron të ruajë besueshmërinë dhe të luajë vërtet një rol konstruktiv në këto negociata, ata duhet të komunikojnë qartë se cilat janë sanksionet nëse marrëveshjet nuk pranohen ose nëse nuk përmbushen detyrimet kontraktuale. Nga ana tjetër, këto sanksione duhet të zbatohen në praktikë”, beson Ivanov.

Ajo vlerëson se kemi ardhur në një situatë ku, siç thotë, “kërcënimet verbale nuk mjaftojnë më”.

"Ne mund të presim që Brukseli të reagojë më ashpër tani, dhe kjo nuk do të ishte hera e parë. Në maj, pas raundit të fundit të përshkallëzimeve, ne vumë re një ton më të ashpër nga Brukseli dhe SHBA, por kam frikë se kjo toni më i ashpër nuk mjafton më. E dëgjuam në maj dhe tani shohim refuzimin për të përmbushur detyrimet kontraktuale që datojnë që nga Marrëveshja e Brukselit në 2013. Një ton i ashpër është gjë e mirë, por mendoj se janë të nevojshme disa masa konkrete”, thekson Ivanov.

Për masat specifike që BE-ja mund të zbatojë për Kosovën, ajo thotë se një nga masat mund të jetë edhe pezullimi i liberalizimit të vizave.

“Për shembull, diçka që u përmend në diskurs është liberalizimi i vizave për të cilin po flitet, mund të jetë një nga masat që mund të aplikohet në një situatë specifike. Është shumë e rëndësishme që në procesin e negociatave në përgjithësi të thuhet qartë se cilat janë sanksionet për të dyja palët nëse refuzohet zbatimi i asaj që është rënë dakord dhe nëse njëra prej tyre është destruktive në negociata”, ka theksuar Ivanov.

Siç thekson ajo, për sa kohë që njëra palë mendon se mund të bëjë diçka pa u sanksionuar seriozisht, ajo do ta bëjë.

“Në këtë situatë, besoj se Kurti ishte thjesht i bindur se edhe sikur ta refuzonte këtë propozim, pasojat për të nuk do të jenë shumë të rënda. Me këtë, mendoj se nëse BE nuk tregon realisht se refuzimi i negociatave dhe jokonstruktiviteti i nënshtrohen sanksioneve serioze që do të ndjehen nga qytetarët e thjeshtë dhe qeveria që i përfaqëson ata, mendoj se thjesht do të rrotullohemi në rrathë siç kemi bërë deri më tani”, përfundon Ivanov.

Opozita në Kosovë beson se pas dështimit të djeshëm në Bruksel, kryeministri Albin Kurti duhet të japë dorëheqjen, dhe analistja politike nga Prishtina, Mimoza Gavrani, thotë se Kurti ka disa agjenda të tij politike që më shumë synojnë popullaritetin e tij, sesa politika që do ta ndihmonin Kosovën.

Gavrani ka deklaruar për Kosovo online se dialogu i djeshëm ka qenë i rëndësishëm, sepse është organizuar katër muaj pas takimit të fundit, por që nuk ka pasur ndonjë rezultat pozitiv.

“Fatkeqësisht, Kosova shkoi në këtë raund të dialogut nën sanksionet e shteteve perëndimore dhe të gjithë e dimë se këto sanksione i dhanë një pozitë të keqe Kosovës dhe të ardhmes së saj. Mendoj se është gjithashtu e rëndësishme të flasim për këtë dhe të dimë se zoti Borel, Evropa dhe Amerika janë ende të interesuara dhe po i japin mbështetje Serbisë dhe Kosovës për të vazhduar procesin e dialogut. Siç e pamë dhe e prisnim të gjithë, rezultati i këtij takimi nuk ishte pozitiv për sa i përket procesit dhe dialogut dhe ecjes përpara në atë process, kështu që, mendoj se rezultati i fundit i dialogut e vendos Kosovën në një pozitë të keqe. Është gjithashtu shumë e rëndësishme që zoti Kurti të ketë një agjendë të saktë se si do të vazhdojmë në këtë proces”, tha Gavrani.

Lajmi i mirë, thekson ajo, është se situata aktuale në veri është e qetë.

“Por kjo nuk na jep asnjë garanci se do të jemi të relaksuar dhe nuk do të bëjmë asgjë në lidhje me pjesët serbe ku duhet të organizojmë disa aktivitete të tjera që do ta pajtojnë situatën”, tregon Gavrani.

Deklaratat që erdhën nga BE dhe SHBA pas dialogut tregojnë se ende nuk ka një plan se cilat do të jenë hapat e ardhshëm, vlerëson Gavrani.

“Por mendoj se kjo situatë sigurisht që nuk jep ndonjë raport pozitiv sa i përket politikës në Kosovë dhe politikës së udhëhequr nga zoti Kurti. Mendoj se është e rëndësishme që edhe ai të jetë në dijeni të këtyre hapave, që nuk janë hapa që i japin mbështetje Kosovës. Mendoj se në këto takime të vështira dhe në këto momente të vështira, Kosova duhet të jetë stabile në këtë proces dhe të ketë njerëz që janë të gatshëm të marrin vendime të rëndësishme në momente të rëndësishme. Të gjithë e dimë se zoti Kurti ka disa agjenda të veta politike më shumë që synojnë popullaritetin sesa politikën aktive, që do të ndihmonte Kosovën dhe Ballkanin”, tha bashkëbiseduesja ynë.

Ajo thekson se mbështetja e Lajçakut dhe Borelit duhet të përdoret në mënyrën më të mirë kur është fjala për dialogun.

“Dje edhe opozita në Kosovë kishte propozime të drejtpërdrejta për zotin Kurti, njëri ishte që ai të mos ishte më kryeministër i Kosovës dhe tjetri ishte që të kemi një lider tjetër në Kosovë që do të ishte i gatshëm ta merrte këtë përgjegjësi dhe të ecë përpara në procesin e dialogut dhe në procese të tjera, marrëveshje që ne nuk kemi mundur t'i zbatojmë”, tha Gavrani.

Gavrani vlerëson se komentet e Kurtit i drejtohen më së shumti votuesve të tij dhe se kjo nuk është ajo që populli i Kosovës e pret prej tij.

“Nuk është politika e tillë që do t'i ndihmonte serbët dhe Kosovën në përgjithësi në këtë proces në të cilin ne jemi aktualisht. Mendoj se do të ishte mirë që zoti Kurti të interesohej drejtpërdrejt për atë që i shqetëson serbët në Kosovë, cilat janë problemet e tyre, në çfarë gjendje janë ata dhe në të njëjtën kohë të ishte i përgjegjshëm ndaj njerëzve që jetojnë në Kosovë, t'u dhënë atyre shpresë për të ardhmen se edhe serbët janë pjesë e rëndësishme e këtij vendi. Në fund të fundit, kjo është gjithçka që kemi nga plani i Ahtisarit, i cili është i rëndësishëm, jovetëm për serbët, por edhe për të gjitha komunitetet e tjera që duhet të përfshihen aktivisht dhe të kenë një politikë që i ndihmon ata të integrohen në këtë sistem”, konsideron Gavrani.

Sipas fjalëve të saj, Kurti bën sugjerime që janë popullore, por nuk është ai që vendos kur të përfundojë dialogu.

“Zgjedhjet në veri janë hapi i parë që duhet të organizojë qeveria e Kurtit, por edhe duhet të jetë e vetëdijshme për koordinim me të gjithë në këtë vend që janë ende të gatshëm dhe politikisht të interesuar për të mbështetur Kosovën. Nëse këto nuk janë hapa përpara, atëherë Kurti duhet të përfundojë mandatin e tij, atëherë të gjithë do të shohim se ai nuk mund të pranojë vendime të vështira për të ardhmen e Kosovës dhe është një pozicion ku do të shohim se Kurti nuk është një lider politik që do të ishte në gjendje t'i ndërmarrë këto hapa të rëndësishëm për Kosovën. Kosova duhet të ketë njerëz apo liderë të tjerë që janë të gatshëm, të cilët e dinë se Kosova tani është në një situatë ku duhet të ndërmarrë disa hapa dhe të jetë në një situatë për të përgatitur një terren në mënyrë që serbët, por edhe të gjithë njerëzit e tjerë që jetojnë këtu, të ndjehen të sigurt, të kenë pak shpresë për të jetuar në këtë vend”, tha Gavrani.

Bashkimi Evropian mohoi sot se propozimi i Kurtit ishte i vetmi në tryezën e Brukselit, ndërsa Gavrani thotë se liderët pas takimit kanë bërë deklarata të ndryshme.

“Mendoj se mund të jetë një lëvizje e Kurtit, sepse askush nuk e di se çfarë kanë thënë Kurti, Vuçiq dhe Borel në takim dhe kur i kemi dëgjuar deklaratat e tyre nuk kanë qenë të njëjta, dhe ne pyesim veten nëse ata ishin edhe në të njëjtin takim”, tha Gavrani.

Është e rëndësishme, thotë Gavrani, që tani të lihen mënjanë interesat personale.

“Në këto procese, të cilat janë shumë të rëndësishme dhe të ndjeshme për Kosovën, mendoj se është më e nevojshme që të ketë liderë, jo njerëz që janë aty për të mbrojtur qëndrimet e tyre personale, që nuk është demokraci dhe politikë e shekullit të 21-të”, ka përfunduar Gavrani.