A kanë nevojë marrëdhëniet mes Kosovës dhe Amerikës për një servis të përgjithshëm?

Marrëdhëniet mes Shtëpisë së Bardhë dhe qeverisë në Prishtinë, me gjasë, do të vihen në sprovë pas zgjedhjeve në Kosovë më 9 shkurt. Nëse në qeverinë e ardhshme fjala kryesore vazhdon t’i takojë Lëvizjes Vetëvendosje, sipas analistëve, Albin Kurti do të duhet të rregullojë kursin e ri të politikës së tij, pasi që tashmë ka një barrë të rëndë nga periudha e administratës së mëparshme të Donald Trampit. Ndërkohë, vlerësohet se harmonizimi i marrëdhënieve me Uashingtonin do të jetë shumë më i lehtë nëse qeverinë e re do ta formojnë partitë që aktualisht janë në opozitë.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Sipas vlerësimit të të dërguarit të presidentit amerikan për misione të veçanta, Riçard Grenell, Albin Kurti i ka çuar marrëdhëniet mes Kosovës dhe SHBA-ve në pikën më të ulët, por sipas Kurtit, këto marrëdhënie nuk kanë qenë kurrë më të mira. Ai e bëri këtë deklaratë dje në tubimin parazgjedhor të Lëvizjes Vetëvendosje në Ferizaj.

“Kosova kurrë nuk ka përfituar më shumë nga këto marrëdhënie. Kemi marrë grantin më të madh nga MCC (Millennium Challenge Corporation) prej 202 milionë dollarësh për akumulatorët,” tha Kurti.

Kandidatët për kryeministër nga partitë opozitare besojnë se marrëdhëniet me Uashingtonin duhet të kalojnë në një "servis", ndaj Bedri Hamza (PDK) deklaroi se SHBA do të jetë adresa e parë ku do të drejtohen nëse partia e tij fiton zgjedhjet, duke shtuar se Kosovës i duhen dyer të hapura në SHBA. Sipas Hamzës, Kosova vitet e fundit nuk ka qenë e pranishme sa duhet në Uashington.

Se ato dyer do të mbeten të mbyllura nëse në pushtet qëndron Kurti, ka deklaruar Ramush Haradinaj (AAK), duke iu referuar fjalëve të Riçard Grenellit. Siç ka njoftuar Haradinaj, Grenell i ka thënë gjatë një bisede në Uashington se Kosova nuk mund të presë asnjë mbështetje nga SHBA nëse nuk ndodhin ndryshime më 9 shkurt.

Analisti politik, Shkëlzen Maliqi, thekson se kur flitet për marrëdhëniet mes Kosovës dhe SHBA-së, duhet bërë dallimi mes marrëdhënieve të Uashingtonit “ndaj Kosovës dhe popullit”, në të cilën nuk ka zëra, dhe ndaj qeverisë aktuale.

“Amerikanët gjithmonë kanë thënë se nuk kanë mosmarrëveshje në marrëdhëniet me Kosovën dhe popullin, por se kryeministri Kurti po i shqetëson apo i pengon proceset. Tani presim rezultatin e zgjedhjeve. Është e sigurt që këta njerëz që kanë dalë nga opozita, si Bedri Hamza dhe Lumir Abdixiku, janë shumë më proamerikanë dhe e kuptojnë situatën më mirë se Kurti. Nëse dikush me ndjenja anti-amerikane votohet sërish, çfarë atëherë? Më pas një pjesë e fajit bie mbi popullin, ndaj duhet të kemi kujdes”, tha Maliq për Kosova online.

Edhe pse Kurti ndonjëherë gjatë fushatës thotë se Amerika është partner strategjik i Kosovës, Maliqi thekson se këtë duhet edhe ta dëshmojë.

Sipas vlerësimit të Aleksandër Shlukës, bashkëpunëtor i OJQ-së "Nisma e Re Shoqërore", Kosova nuk e ka humbur plotësisht besimin e Amerikës. Atë e ka humbur, thotë ai, administrata aktuale në Prishtinë, dhe rivendosja e këtij besimi do të jetë shumë më e lehtë me ndonjë nga partitë opozitare ose me një koalicion të partive që aktualisht janë në opozitë.

"Nëse Kurti, i cili është një faktor problematik, rikthehet në pushtet, ai do të duhet të bëjë një kthesë," tha Shluka për Kosovo online.

Amerika, thekson ai, ka qenë partneri më i rëndësishëm i Kosovës për shumë vite, si financiarisht ashtu edhe në mbështetje të nivelit ndërkombëtar dhe thekson se Kosova ka shumë më tepër nevojë për SHBA-në sesa anasjelltas.

“Në mandatin e tretë të mundshëm të Kurtit, ata do të duhet të rivendosin dhe përmirësojnë marrëdhëniet me SHBA. Do të ishte më mirë nëse ai vetë do të ndryshonte kurs ose nëse njerëz të rinj në administratën e tij që kanë lidhje me disa njerëz në administratën Tramp do ta bënin këtë. Ndoshta do të ketë disa mesazhe që duan të bashkëpunojnë me të gjitha administratat amerikane, për të vënë në dukje vlerat që ndajnë, dhe gjithçka do të varet nga lloji i reagimit që do të ndeshet nga pala tjetër dhe nëse administrata Tramp do të jetë e gatshme ta pranojë atë dorë të pajtimit, të vazhdojë përpara dhe sa e sinqertë do të jetë nga të dyja palët”, thotë Shluka.

Ai thekson se dihet se ka pasur mosmarrëveshje me SHBA-në edhe në mandatin e parë të Kurtit.

“Riçard Grenell dhe gjithë rryma rreth Trampit ishte më simpatik ndaj disa aktorëve të tjerë në Kosovë dhe Kurti shprehte mosbesim ndaj tyre dhe ishte hapur ndaj demokratëve”, tregon Shluka.

Kur bëhet fjalë për opozitën, ai kujton se kreu i AAK-së Ramush Haradinaj është takuar së fundi me Riçard Grenell në SHBA dhe se Partia Demokratike e Kosovës dhe Lidhja Demokratike e Kosovës nuk kanë pasur kurrë marrëdhënie problematike me administratën amerikane që nga shpallja e pavarësisë.

Shluka, megjithatë, beson se Tramp dhe drejtuesit e lartë në administratën e tij nuk do t'i kushtojnë vëmendje Kurtit, por që Grenell do t'i kushtojë vëmendje.

“Pyetja, përsëri, është se sa influencues është Grenell në administratën Tramp dhe sa mund të ndikojë ai, për shembull, për të bërë presion mbi Kurtin për shkak të marrëdhënieve të dobëta. Të gjitha këto do t'i shohim në periudhën e ardhshme. Së pari, kush do të fitojë zgjedhjet. Para Kosovës me siguri është një kohë e turbullt”, përfundon Shluka.

Këshilltari i lartë i fondit ISAK, Marko Savkoviq, thothë për Kosovo online se në këtë moment nuk e sheh se si Albin Kurti mund të përmirësojë marrëdhëniet me SHBA-të dhe se problemi i parë do të jetë si të rikthejë besimin e Riçard Grenellit, të cilit i është besuar të jetë "ndërmjetës fluturues" për zona të ndryshme krizash, përfshirë edhe Kosovën.

"Këtu ekziston një mungesë besimi dhe një marrëdhënie e keqe, e cila në fund të fundit disa vite më parë rezultoi me rënien e qeverisë së parë të Kurtit," thekson Savkoviq.

Ai thekson se në politikën e jashtme, marrëdhëniet personale mes liderëve janë shumë të rëndësishme, qoftë armiqësi apo simpati, por se kjo nuk është gjithmonë vendimtare sepse ka një marrëdhënie më të gjerë dhe interesa më të gjera.

"Kjo marrëdhënie mund të ngjyros politikën dhe të zgjerojë interesat dhe të ndikojë në vlerësimin nëse, në një plejadë të caktuar me njerëz të caktuar në pushtet, disa interesa mund ose nuk mund të zbatohen. Do të shohim se kush do të marrë postin shumë të rëndësishëm të Zëvendës Sekretarit të Shtetit për Çështjet Evropiane të SHBA-ve dhe ndihmësit të tij që do të jetë konkretisht në krye të këtij rajoni dhe çfarë marrëdhëniesh do të kenë me Grenellin. Duke gjykuar nga profilet e njerëzve që zgjedh Tramp, ata kanë shumë më tepër të përbashkëta me Grenellin sesa me O'Brajan ose disa nga ndërmjetësuesit e mëparshëm”, thotë Savkoviq.

Megjithatë, ai vë në dukje se Kurti ka mundësi të gjejë edhe “sponsor të tjerë” për “politikën e tij të pavarur” në disa vende evropiane si Gjermania dhe Britania e Madhe apo Turqia, me të cilat ka plane për të blerë armë dhe pajisje ushtarake.