Koalicionet parazgjedhore në Kosovë: Cilat parti do t’i bashkojnë forcat më 28 dhjetor?

Që nga zgjedhjet e shkurtit nuk ka qenë e mundur formimi i koalicioneve paszgjedhore për krijimin e një qeverie të re të Kosovës. Ndërsa Vetëvendosje, me 48 deputetë në Kuvendin e Kosovës dhe pa vullnet të vërtetë për të krijuar një koalicion të fuqishëm me ndonjë parti tjetër, në dy raste ka tentuar të formojë qeverinë, partia e dytë në zgjedhje, Partia Demokratike e Kosovës, nuk ka dashur as të provojë të marrë pushtetin. Dallimet e pakapërcyeshme mes partive na kthejnë në pikën zero – te zgjedhjet e reja më 28 dhjetor dhe pyetja se cilat parti do t’i bashkojnë, qoftë për pak kohë, forcat e tyre.

Shkruan: Millena Milladinoviq

Për koalicionet parazgjedhore flitet shumë ditëve të fundit në opinionin kosovar, por deri tani asnjë nga partitë më të rëndësishme politike nuk ka konfirmuar koalicion me ndonjë parti tjetër që do të marrë pjesë në zgjedhje. Megjithatë, ka ende kohë, deri më 30 nëntor.

Bisedime, marrëveshje, demante, kalkulime politike – të gjitha këto janë dëgjuar nga përfaqësuesit e partive politike në Kosovë.

Për koalicione ndërmjet partive më të mëdha shqiptare në Kosovë, Vetëvendosjes, LDK-së, PDK-së dhe AAK-së, nuk bëhet fjalë, dhe nëse i besohet deklaratës së nënkryetarit të Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Pal Lekaj, kjo parti do të garojë e vetme në zgjedhje. Kjo hap rrugë që partneri i tyre i deritanishëm i koalicionit, Nisma Socialdemokrate e Fatmir Limajt, pas “koketimit” me Albin Kurtin gjatë konstituimit të parlamentit të Kosovës, të krijojë koalicione të reja.

Oferta e parë për Limajn ka ardhur nga kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku.

“LDK-ja ka vendosur në kryesi që të garojë e vetme, por që brenda listës së saj do të zhvillojë bisedime me individë, akterë dhe grupe të ndryshme shoqërore, si dhe me parti politike që mund të jenë pjesë e listës së LDK-së. Të gjitha bisedimet që kemi zhvilluar deri tani kanë hapur mundësinë që të jenë pjesë e një liste të madhe dhe unifikuese në këtë garë kombëtare. LDK-ja do të kujdeset të hapë një pjesë të listës së saj edhe për parti të tjera, përfshirë z. Limaj me zëvendësit e tij. Do të bisedojmë për këtë çështje ditëve në vijim, por le të themi se jemi të gatshëm. Ashtu siç jemi të hapur edhe për parti të tjera: Demokristianët, Partinë e Drejtësisë, AKR-në. Jemi të hapur për parti, por edhe për individë”, tha Abdixhiku.

Me ftesën e Abdixhikut, udhëheqësit e Nismës dhe Listës për Familjen u përgjigjën menjëherë.

Anëtarja e Kryesisë së Nismës, Arberesha Krasniqi, deklaroi se Limaj po zhvillon negociata me LDK-në, por ende nuk është marrë vendimi për t’u bashkuar në listën e LDK-së.

„Nisma e konsideron të drejtë vlerësimin e çdo subjekti politik në Kosovë, në këtë rast edhe të Lidhjes Demokratike të Kosovës… Ende nuk kemi biseduar brenda partisë. Por është e vërtetë që zoti Limaj ka biseduar dhe është takuar shpesh me Abdixhikun, megjithatë ende nuk ka asgjë konkrete për publikun. Do të shohim cili do të jetë qëndrimi i Nismës, por sigurisht e vlerësojmë korrektësinë e liderit të LDK-së“, tha Krasniqi.

Edhe Limaj sot, duke mohuar pohimet për koalicion me PDK-në, tha se janë në kontakt me Lidhjen Demokratike të Kosovës për të tentuar arritjen e një marrëveshjeje.

„Siç e patë, jemi në kontakt me LDK-në“, tha Limaj.

Ndërkaq, lideri i Listës për Familjen, Eman Rahmani, tha se ka zhvilluar takime me shumicën e subjekteve politike për të diskutuar modelet e mundshme të bashkëpunimit për zgjedhjet e 28 dhjetorit.

Ai bëri të ditur se ka pasur një „takim konstruktiv“ me kryetarin e LDK-së, por se vendimi final për orientimin e tyre politik do të merret ditëve në vijim.

„Kemi pasur një takim shumë konstruktiv, për të cilin falënderoj. Besoj se në dy ditët e ardhshme do të shprehemi për mundësinë e bashkëpunimit. Qasja jonë koalicionuese bazohet në parime, pika programore, që janë më të rëndësishme se çdo gjë tjetër“, shtoi Rahmani.

Sipas bashkëbiseduesve të Kosovo online, do të jetë interesante të shihet se cilës parti do t’i bashkohet Nisma dhe t’i sjellë rreth 20.000 vota të votuesve besnikë.

Tërheqja e partive më të vogla

Analisti politik Seb Bytyçi tha për Kosovo online se në zgjedhjet e parakohshme të 28 dhjetorit, tre partitë më të mëdha, Vetëvendosje, Partia Demokratike e Kosovës dhe Lidhja Demokratike e Kosovës do të tentojnë të tërheqin partitë më të vogla në koalicione parazgjedhore.

Sipas tij, është shumë e mundshme që të ketë një koalicion ndërmjet LDK-së dhe Nismës Socialdemokrate, e ndoshta edhe me Aleancën Kosova e Re (AKR).

Ai shtoi se edhe ABK mund t’i bashkohet njërit prej koalicioneve, sepse në të kundërt rrezikon të mos bëhet pjesë e parlamentit të ardhshëm të Kosovës.

„Tre partitë më të mëdha do të tentojnë të tërheqin partitë më të vogla në koalicione parazgjedhore. Shumë e mundshme që të shohim koalicion ndërmjet LDK-së dhe Nismës, e ndoshta edhe AKR-së. ABK mund ta ndryshojë mendimin dhe t’i bashkohet një koalicioni, sepse rrezikon të mos e kalojë pragun për hyrje në parlament“, tha Bytyçi.

Partitë kryesore të vetme në zgjedhje

Millosh Pavkoviq, drejtor i strategjisë në Qendrën për Politika Evropiane nga Beogradi, vlerësoi për Kosovo online se e vetmja pyetje në rastin e koalicioneve parazgjedhore para zgjedhjeve të jashtëzakonshme në Kosovë është nëse Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës dhe Nisma do të paraqiten së bashku.

Kur bëhet fjalë për zgjedhjet e ardhshme të jashtëzakonshme parlamentare, Pavkoviq thotë se ka katër aktorë kryesorë politikë në Kosovë.

"Përveç Vetëvendosjes, janë edhe Partia Demokratike e Kosovës, Lidhja Demokratike e Kosovës dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës, e cilat u paraqitën në një koalicion me Nismën e Fatmir Limajt. Kur flasim për koalicione parazgjedhore, këto katër parti patjetër do të paraqiten në mënyrë të pavarur. Pyetja e vetme është nëse Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës e Ramush Haradinajt dhe Nisma e Fatmir Limajt do të paraqiten përsëri në koalicionin parazgjedhor, siç ishte rasti në zgjedhjet e shkurtit. Kjo është e dyshimtë, duke marrë parasysh se ndërkohë pati fërkime në vetë koalicionin, pati flirtime midis Nismës dhe Vetëvendosjes, një mbikalim i mundshëm, etj. Nga ana tjetër, nëse Nisma del vetë, vështirë se do të jetë në gjendje të kalojë regjistrimin e popullsisë, kështu që ndoshta do të kërkojë një partner tjetër parazgjedhor", thekson Pavkoviq.

Kur bëhet fjalë për koalicionet paszgjedhore, kjo do të varet shumë nga vetë rezultatet e zgjedhjeve.

"Unë them se çelësi do të jenë rezultatet, dhe bazuar në këtë, partitë do të marrin një vendim se me kë do të hyjnë në koalicion. Nëse do të duhej të parashikoja diçka, më duket se Vetëvendosja ka rënë në një trend negativ të humbjes dhe shpërdorimit të votave, dhe më duket se këto vota do të merren, kryesisht nga PDK dhe LSD. Nëse kjo është situata, besoj se mund të shkojmë drejt një koalicioni, një koalicioni të madh të këtyre partive opozitare - PDK dhe LDK, potencialisht me Aleancën për Ardhmërinë e Kosovës. Ishte një lloj koalicioni "anti-Kurti" që mund të formonte një qeveri, statistikisht, në teori, por në praktikë ndoshta do të varet nga shumë gjëra të tjera", thotë bashkëbiseduesi ynë.

I pyetur se cilat koalicione nuk janë realiste dhe cilat shoqata mund të imagjinohen, Pavkoviq deklaron se me skenën politike në Kosovë është shumë e vështirë të thuhet nëse diçka është jorealiste.

"Edhe në të kaluarën kemi pasur koalicione shumë të ndryshme. Nuk do të thoja se asgjë nuk është realiste. Edhe një koalicion i mundshëm i Vetëvendosjes me njërën nga këto parti opozitare është i mundur. Do të varet nga rezultatet e zgjedhjeve nëse Vetëvendosja arrin përsëri një rezultat prej mbi 40 përqind. Ata potencialisht mund të jenë një partner i domosdoshëm në formimin e një qeverie të re", përfundon Pavkoviq.

Koalicioni më i natyrshëm me PDK-në

Analisti politik Blerim Canaj theksoi se ekziston mundësia për një koalicion parazgjedhor të Lidhjes Demokratik të Kosovës (LDK) e udhëhequr nga Lumir Abdixhiku dhe Nisma Socialdemokrate (NISMA) të udhëhequr nga Fatmir Limaj, por se do të ishte më e natyrshme që Nisma të bashkohej me Partinë Demokratike të Kosovës (PDK).

Canaj vlerësoi se Limaj ka një elektorat besnik dhe se ai mund t'i sjellë 20.000 vota partisë me të cilën hyn në koalicion.

Sipas tij, nëse do të ketë një koalicion midis Nismës dhe LDK-së, ai do të jetë vetëm një koalicion parazgjedhor, ndërsa bashkimi i vërtetë do të ishte me DPK-në.

"Do të ishte më e natyrshme që Limaj të bashkohej me PDK-në sesa me LDK-në. Ai do t'i sillte pothuajse 20,000 vota çdo partie ku do të shkonte. Kemi parë që Ljimaj ka një elektorat shumë besnik, veçanërisht në Malishevë. Pres që, nëse Ljimaj shkon në LDK, do të jetë vetëm një koalicion parazgjedhor. Sepse bashkimi i vërtetë do të ishte më i natyrshëm me PDK-në. Ata mund të përpiqen të pretendojnë se është një koalicion, por në fakt do të dukej si aneksim, dhe pas zgjedhjeve mund të ketë një ndarje", vlerëson Canaj.

Nisma me Vetëvendosjen, AAK me PDK?

Koordinatori i Grupit Punues të Konventës Kombëtare për BE-në për Kapitullin 35, Dragisha Mijaçiq, theksoi se nëse Nisma krijon një koalicion me LDK-në ose Vetëvendosjen, edhe AAK-ja mund t'i bashkohet PDK-së.

Mijaçiq tha për Kosovo online se pret koalicione edhe në kampin politik serb në Kosovë, duke deklaruar se Lista Serbe ka nevojë për ribërje të imazhit në mënyrë që të bëhet një aktor politik i pranueshëm në qeverinë e ardhshme.

"Gjëja më interesante do të jetë të shohim nëse Nisma dhe partia e Hradinajt do të shkojnë së bashku këtë herë, apo do të ndahen. Nëse Nisma shkon me Vetëvendosjen, atëherë ndoshta edhe AAK do të shkojë, ndoshta me PDK-në. Por kjo është e vështirë të parashikohet në këtë moment. Nga ana tjetër, u bë e nevojshme që Lista Serbe të reformohej nga brenda, të përfshinte disa aktorë të tjerë politikë dhe të riemërtohej, në mënyrë që të bëhej një aktor politik i pranueshëm në ngjarjet e ardhshme që lidhen me formimin e një qeverie të re. Sa i përket kampit politik serb, ekziston nevoja për rindërtim dhe një qasje të ndryshme ndaj këtij problemi, kështu që pres që të ketë një lloj koalicioni", ka deklaruar Mijaçiq.

I pyetur nëse zgjedhjet e jashtëzakonshme do të sjellin një zgjidhje për krizën politike, Mijaçiq theksoi se gjithmonë ka shpresë për këtë.

"Ajo që ka ndodhur deri më tani ka çuar në faktin se një qeveri nuk mund të formohet. Kur një qeveri nuk mund të formohet, atëherë proceset nga të cilat varen shumë gjëra, përfshirë statusin e komunitetit serb, nuk mund të vazhdojnë. Prandaj shpresoj që këto zgjedhje do të rezultojnë në formimin e një qeverie të re koalicioni në të cilën do të marrin pjesë edhe subjektet politike serbe, dhe e cila do të jetë konstruktive në zgjidhjen e të gjitha atyre që janë grumbulluar dhe që kanë pritur të zgjidhen për kaq shumë vite", tha Mijaçiq.