Kundërshtari i luftës dhe i pavarësisë së Kosovës - A është presidenti i ri i Sllovakisë një goditje e re për BE dhe NATO

Pas fitores së Peter Pellegrinit në zgjedhjet presidenciale në Sllovaki, shumë media botërore e cilësuan atë si një populist në favor të Rusisë. Duket se deklarata e tij fitimtare se do të bëjë gjithçka për ta mbajtur Sllovakinë “në anën e paqes”, sado paradoksale që mund të tingëllojë, nuk siguroi askënd. Për shumë njerëz në Perëndim, zgjedhja e tij i dha një goditje të re BE-së, NATO-s dhe Ukrainës.

Pellegrini u bë presidenti i ri i Sllovakisë duke fituar 53.12 për qind të votave krahasuar me 46.87 për qind të kundërshtarit të tij, ish-ministrit të jashtëm Ivan Korçok, një kandidat pro-evropian dhe pro-ukrainas.

Duke iu drejtuar publikut pas fitores së zgjedhjeve, Pellegrini tha se dëshiron të mbrojë interesat kombëtare të Sllovakisë dhe qytetarëve të saj dhe e quajti këtë mision të tij.

“Unë do të bëj gjithçka që Sllovakia, deshirojë apo s’do dikujt, të qëndrojë gjithmonë në anën e paqes dhe jo në anën e luftës”, ka theksuar Pellegrini.

Pikërisht në këtë mesazh të tij disa media properëndimore panë largimin e tij nga lufta në Evropën Lindore dhe raportuan se zgjedhja e tij u dha një goditje të re politike vendeve evropiane, SHBA-ve dhe Ukrainës në përpjekjet e tyre të dëshpëruara për të ofruar politikë, ushtarake dhe mbështetje financiare për Ukrainën, për të vazhduar luftën kundër forcave ruse.

Predrag Rajiq nga Qendra për Stabilitet Social, megjithatë, beson se Pellegrini nuk do të bëjë kthesa të mëdha në politikën e jashtme. Për Kosovo online, ai e konsideron fitoren e Peter Pellegrinit si një rrumbullakim të qeverisë së mëparshme dhe rikthimin e Drejtimit (Smer) të Robert Ficos, i cili u shpërbë gjashtë vjet më parë kur Pellegrini u largua nga ai dhe krijoi partinë e tij politike.

“Ata ishin të ndarë pikërisht në atë çështje të kursit të politikës së jashtme të Sllovakisë, pasi Fico është shumë kritik ndaj qeverive perëndimore në përgjithësi, ndaj mendimit liberal, se ai është më i ngjashëm me Orbanin, edhe pse nominalisht është majtist dhe Orban është konservator. Ai është më i ngjashëm me Orbanin për disa çështje dhe ka një ndjenjë shumë pro-ruse. Pellegrini është disi ndryshe, ai dha dorëheqjen nga Drejtimi pikërisht për këtë dhe tha se nuk është i afërt me një politikë të tillë dhe se nuk e sheh veten si politikan pro-rus, por si një pro-perëndimor dhe ju mund ta shihni këtë ndër vite ai është shfaqur gjithmonë në publik, qoftë edhe në nivel simbolik, me flamujt e Sllovakisë dhe të Bashkimit Evropian, duke theksuar se të ardhmen e Sllovakisë e sheh ekskluzivisht në kuadër të asaj aleance”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Ai vlerëson se Sllovakia tani do të marrë një kurs të ngjashëm me Hungarinë, por se Pellegrini do të jetë “lidhja properëndimore”.

“Sepse pas zgjedhjeve parlamentare që u zhvilluan në fund të vitit të kaluar u krijua një koalicion, i cili përfshinte Drejtimin e Robert Ficos, partinë e zotit Pellegrini dhe nacionalistët e zotit Danko nga Partia Popullore Sllovake, dhe ajo qeveri mori një kurs që mund të jetë krahasuar diku me qëndrimin e shtetit të Hungarisë, mund të presim që në periudhën e ardhshme, tani që kanë një president nga ai koalicion, të ndjekin atë politikë. Vetëm se Pellegrini, edhe si lider, edhe si njeri që mban qëndrime të tilla që mund t'i shohim vitet e fundit, mendoj se do të jetë një hallkë properëndimore brenda atij koalicioni”, thotë Rajiq dhe nënvizon se do të jetë ai të cilët bartin mesazhin se Sllovakia mbetet brenda bllokut perëndimor.

“Nga të tre përbërësit e atij koalicioni, Drejtimi i Ficos dhe Partia Popullore Sllovake e Dankovit janë të dy deklarativisht dhe në veprimet e tyre shumë më të prirura drejt palës që mund të quhet pro-ruse, ndërsa Pellegrini ka pasur gjithmonë atë ndjenjë të moderuar pro-perëndimore dhe mendoj se në periudhën e ardhshme në politikën sllovake do të jetë ai që do të përçojë mesazhin dhe ky është edhe qëndrimi i Robert Ficos që Sllovakia të mbetet brenda bllokut perëndimor. Mund të shohim gjithashtu në muajt e fundit, sa herë që kishte një votim, për shembull, për zgjatjen e sanksioneve kundër Federatës Ruse, për një raund të ri sanksionesh, Sllovakia nuk vuri veton. Pra, nuk mendoj se do të ketë një ndryshim në politikën e jashtme të Sllovakisë, nuk ndodhi as pas formimit të qeverisë me Ficon, i cili retorikisht është shumë më afër asaj pale ruse, kështu që nuk e pres tani që ka fituar Pellegrini, i cili është brenda atij koalicioni qeverisës dikush që në fakt është më i afërti me Brukselin”, shpjegon Rajiq.

Dr. Stevan Gajiq, bashkëpunëtor hulumtues nga Instituti për Studime Evropiane, gjithashtu i konsideron të pakuptimta kritikat se me zgjedhjen e Pellegrinit, Sllovakia do të braktisë kursin e saj properëndimor dhe do t'i kthehet Rusisë, por në anën tjetër ai për Kosovo online vlerëson se politika e Sllovakisë e ka tronditur NATO-n.

“Para së gjithash, Sllovakia dëshiron të mbijetojë. Pyetja është nëse, siç e quajnë amerikanët, teatri i luftës do të zgjerohet më tej në Evropë, e cila është gjithashtu një nga opsionet, dhe dy vende të Evropës Qendrore, përkatësisht Hungaria dhe tani Sllovakia, ndaj dy anëtarë të Katërs së Vishegradit janë kundër domethënë duan të shmangin shkatërrimin e luftës. Në vendet e NATO-s është krijuar një atmosferë e tillë që nëse nuk dërgon njerëz në Ukrainë me armë dhe gjithçka, atëherë je kundër paqes dhe pastaj je 'agjent i Putinit'. Në këtë kuptim, natyrisht, këto janë akuza krejtësisht të pakuptimta, Sllovakia thjesht dëshiron të jetë jashtë të gjithave, domethënë të përjashtojë veten”, thotë Gajiq.

Ai shpjegon se Sllovakia tashmë ka dërguar shumë ndihma ushtarake në Ukrainë.

“Le të kujtojmë se sa nga obusët e tij vetëlëvizës u dërguan, madje dërguan pajisje të prodhuara në Bashkimin Sovjetik, “Migove 29”, sistemin “S-300” dhe kushedi çfarë tjetër, kështu që sllovakët tashmë janë çarmatosën duke dërguar shumicën e pajisjeve, por politikisht më e rëndësishme është që po prishet uniteti brenda NATO-s dhe po forcohet pozita e Orbanit, i cili ishte i vetëm në Katërshjen e Vishegradit”, shton bashkëbiseduesi ynë dhe vlerëson se  synimi i Sllovakisë dhe Hungarisë është të fitojnë pavarësinë gjeopolitike si nga Lindja ashtu edhe nga Perëndimi.

Nemanja Todoroviq Shtipllija, drejtor i Qendrës për Politikë Bashkëkohore dhe redaktor i portalit European Western Balkans thotë për Kosovo online se Sllovakia është një shoqëri shumë konservatore dhe se për këtë arsye partitë që qëndruan pas kandidatit presidencial Pellegrini, Drejtimi dhe Hlas, morën qëndrimin e një qasjeje shumë populiste ndaj fushatës zgjedhore, njësoj si në vendet e në Evropën Qendrore dhe Lindore, jep disa rezultate.

“Qëndrimet e Sllovakisë, të cilat janë shumë të ngjashme me qëndrimet e Hungarisë, në lidhje me luftën në Ukrainë dhe ndihmën për Ukrainën ishin tema qendrore e kësaj fushate. Kandidatët presidencialë akuzuan njëri-tjetrin nga njëra anë për mbështetjen e Rusisë dhe nga ana tjetër për mbështetjen e Perëndimit, pra dërgimin e ushtrisë në Ukrainë, gjë që në fund të fundit nuk është përgjegjësi e presidentit të Sllovakisë. Të dy kandidatët përdorën mekanizma që janë aktualisht të njohura dhe diçka për të cilën qytetarët janë të ndjeshëm. Mirëpo, Sllovakia, si shoqëri shumë tradicionale, i është kthyer temave që kanë qenë populiste dhe nacionaliste dhe të cilat Drejtimi dhe Hlas në këtë fushatë lirisht mund të them se po i keqpërdorin”, thotë Shtipllija.

Kur është fjala për mosnjohjen e Kosovës, bashkëbiseduesit e Kosovo online pajtohen se është praktikisht e pamundur të ndryshohet politika sllovake.

“Qëndrimi i Sllovakisë për Kosovën nuk ka ndryshuar që nga dita e shpalljes së pavarësisë së Kosovës. Ajo ka një qëndrim të qartë, parimor për Kosovën dhe tashmë përfaqësohet nga disa qeveri sllovake nga parti të ndryshme. Edhe Peter Pellegrini, edhe kundërshtari i tij në zgjedhje, Ivan Korçak, kanë konfirmuar në periudha të mëparshme se Sllovakia nuk do ta njohë kurrë Kosovën. Gjatë kohës sa ishte kryeministër, Pellegrini foli për këtë në bisedimet me kryeministren e atëhershme të Serbisë, Ana Brnabiq, dhe Korçak, si sekretar i shtetit në Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe më vonë si ministër i Punëve të Jashtme, e bëri të qartë se Sllovakia do të kurrë nuk do ta njohë Kosovën dhe nuk do ta ndryshojë kurrë vendimin e saj”, thotë Shtipllija, ndërsa Rajiq shpjegon se në radhë të parë nuk është përgjegjësi e presidentit që të marrë vendime të tilla, por e qeverisë, dhe nënvizon se Sllovakia, së bashku me Qipron, është më e forta në qëndrimin e saj për të mos njohur Kosovën.

“Madje kanë miratuar një rregullore që asnjë shtet i ri nuk mund të njihet pa vendimin e parlamentit. Pra, ndryshe nga Çekia, e cila e ka miratuar në nivel qeverie, në Sllovaki nuk mund të bëhet, parlamenti duhet të deklarohet dhe shumica e numrit të përgjithshëm të deputetëve duhet të votojnë “po”. Është e pamundur, nuk do të ndodhë, sidomos tani nuk do të ndodhë sepse as Pellegrini si president nuk e përkrah të ashtuquajturën Kosovë, as Fico si kryeministër, as kushdo në atë qeveri dhe do të thoja që edhe në shumicën e opozita nuk ka qëndrime që do të shkonin në atë drejtim. Në Sllovaki është mjaft e vendosur dhe do të thosha se, së bashku me Qipron, është ndoshta më i vendosur nga këto pesë shtete anëtare të BE-së që nuk e njohin të ashtuquajturën Kosovë”, përfundon Rajiq.