Ligjshmëria e vendimeve të Qeverisë së Kosovës në mandatin teknik është e diskutueshme– fjalën e fundit e kanë gjykatat

Me zvarritjen e procesit të konstituimit të Kuvendit të Kosovës është krijuar një vakum institucional – shumicën e anëtarëve të Qeverisë me mandat teknik tani praktikisht e përbëjnë deputetët, ndërkohë që, sipas ligjit, këto funksione janë të papajtueshme. Prandaj, vendimet që merr kjo Qeveri janë të paligjshme, vlerësojnë bashkëbiseduesit e Kosovo online, duke theksuar se vendimin përfundimtar nëse deputetët-ministra janë në shkelje, si dhe për ligjshmërinë e vendimeve të tyre, duhet ta japë gjykata.

Shkruan: Jellena Millenkoviq

Albin Kurti, Glauk Konjufca, Donika Gërvalla, Xhelal Sveçla, Ejup Maqedonci dhe 14 kolegë të tjerë të tyre nga Qeveria dhanë betimin në ulëset e deputetëve më 6 gusht. Gjashtë ditë më vonë, në mbledhjen elektronike të Qeverisë së Kosovës, miratuan 24 vendime.

Megjithëse ato kanë të bëjnë kryesisht me emërimin e komisioneve që duhet të zhvillojnë proceset e përzgjedhjes për poste të caktuara në ministri, krahas disa vendimeve të tjera, çështja e diskutueshme është se personat që i kanë marrë ato praktikisht ushtrojnë dy funksione të papajtueshme – atë ministror (ekzekutiv) dhe atë të deputetit (legjislativ).

Se vendimet e miratuara në mbledhjen e Qeverisë më 12 gusht janë të paligjshme, e theksoi menjëherë Eugen Cakolli nga Instituti Demokratik i Kosovës, duke deklaruar se çdo vendim i marrë nga ministrat, individualisht ose kolektivisht si anëtarë të Qeverisë, është marrë pa autorizim ligjor.

Analistët mbështetjen për një qëndrim të tillë e gjejnë në vendimin e vitit të kaluar të Gjykatës Supreme, me të cilin u shfuqizua Udhëzimi Administrativ që mbante nënshkrimin e ministrit të Financave me mandat teknik, Hekuran Murati, pasi ai në të njëjtën kohë ishte edhe deputet. Për Muratin, ky vendim ishte absurd, ndërsa për Qeverinë përbënte interpretim arbitrar të dispozitave ligjore.

Edhe opozita kërkon anulimin e vendimeve të diskutueshme. Deputeti i Aleancës, Besnik Tahiri, njoftoi sot se partia e tij do t’ia dorëzojë ato Prokurorisë, duke konsideruar se Qeveria me mandat teknik nuk ka legjitimitet për të ndërmarrë veprime të tilla dhe se vendimet duhet të anulohen menjëherë.

Ndërkohë, Grupi për Studime Juridike dhe Politike (GLPS) njoftoi se më 6 gusht i kishte drejtuar Zyrës së Kryeministrit një kërkesë për qasje në informacione dhe dokumente publike lidhur me dorëheqjet e anëtarëve të Qeverisë që janë zgjedhur deputetë, duke kërkuar listën e anëtarëve që kanë dhënë dorëheqjen, datën e dorëheqjes dhe vendimet për pranimin e tyre.

Pavarësisht detyrimit ligjor, përgjigjja nga Zyra e Kryeministrit nuk mbërriti brenda afatit prej shtatë ditësh, siç parashikohet me Ligjin për qasje në dokumente publike. Për këtë arsye, kjo organizatë paraqiti sot ankesë në Agjencinë për Informim dhe Privatësi, duke kërkuar që ajo ta detyrojë Zyrën e Kryeministrit t’u ofrojë informacionet e kërkuara.

Shkelin ligjin që e miratuan vetë

Ish-kryetari i Gjykatës së Apelit, Hasan Shala, theksoi se vendimet e marra javën e kaluar janë në kundërshtim me nenin 72 të Kushtetutës së Kosovës dhe nenin 26 të Ligjit për Qeverinë.

Ai sqaroi se këto vendime, megjithatë, nuk mund të shfuqizohen automatikisht, por duhet të iniciohet një procedurë pranë Gjykatës Supreme, e cila duhet të konstatojë se ato janë në kundërshtim me ligjin.

“Këto vendime janë të paligjshme dhe në kundërshtim me Ligjin për Qeverinë. Megjithatë, ato nuk mund të shpallen automatikisht ‘të pavlefshme’, por duhet të iniciohet një procedurë gjyqësore. Dispozita është e qartë. Anëtarëve të Qeverisë jo vetëm që u është konfirmuar mandati i deputetit, por ata kanë dhënë edhe betimin në parlament. Këta njerëz kanë shkelur ligjin që e miratuan vetë”, tha Shala.

Edhe Vullnet Bugaqku nga Instituti Demokratik i Kosovës thekson se vendimet e Qeverisë aktuale janë të paligjshme dhe vëren se ligji në Kosovë nuk lejon ushtrimin e njëkohshëm të dy funksioneve publike.

“Siç përcaktohet në Kushtetutën dhe ligjet e Kosovës, nuk lejohet ushtrimi i dy funksioneve në të njëjtën kohë. Mendoj se pasojat e këtij lloji të vendimmarrjes mund të jenë jo vetëm kushtetuese dhe administrative, por edhe penale për ata zyrtarë publikë që kanë keqpërdorur detyrën e tyre zyrtare duke ushtruar njëkohësisht dy funksione – atë të deputetit dhe të anëtarit të Qeverisë aktuale”, tha Bugaqku për KosovaPress.

Se për të gjitha këto çështje do të duhet të vendosë gjykata, thotë edhe drejtori i Strategjisë në Qendrën për Politika Evropiane, Millosh Pavkoviq, i cili rikujton se çështja e ligjshmërisë së vendimeve të Qeverisë me mandat teknik është ngritur vazhdimisht që nga viti i kaluar, kur situata ishte e ngjashme, duke qenë se edhe atëherë merreshin vendime që në fakt dilnin jashtë mandatit të saj.

“Tani po zvarritet përsëri konstituimi i parlamentit, ndërsa ata që ushtrojnë funksionin e kryeministrit ose të ministrave me mandat teknik, në të njëjtën kohë janë edhe deputetë. Nëse e shohim në mënyrë strikte, sipas shkronjës së Kushtetutës, ata janë në një lloj shkeljeje. Megjithatë, vendimin përfundimtar duhet ta marrë Gjykata Kushtetuese e Kosovës, si interpretuesja më e lartë e këtij akti”, tha Pavkoviq për Kosovo online.

Prandaj, sipas tij, pritet që opozita ose ndonjë institucion tjetër t’i drejtohet Gjykatës Kushtetuese, në mënyrë që kjo instancë gjyqësore të marrë një vendim përfundimtar për këtë çështje.

Ai vëren se afati kushtetues për konstituimin e parlamentit tashmë është tejkaluar, gjë që do të thotë se ministrat janë me mandat teknik jo vetëm në bazë të ligjit, por edhe për shkak të vullnetit të tyre politik.

“Prandaj kjo çështje po aktualizohet tani – nëse synohet qëllimisht zgjatja e mandatit teknik të Qeverisë përtej afateve ekzistuese kushtetuese”, thekson Pavkoviq.

Ai sqaron gjithashtu se njëra çështje është nëse, me tejkalimin e afateve kushtetuese, përfundon edhe mandati teknik, ndërsa çështje më vete është se çfarë vendimesh merr Qeveria me mandat teknik.

Ai rikujtoi se vitin e kaluar, gjatë fushatës zgjedhore, Qeveria me mandat teknik ndante mjete financiare për qytetarët dhe miratonte rishikimin e buxhetit, gjë që sigurisht del jashtë kompetencave të një qeverie me këtë status.

“Tani kjo shtyrje e procesit është e diskutueshme dhe kjo është çështje për Gjykatën Kushtetuese. Me gjasë, gjykata do të vendoste se në këtë rast ka pasur shkelje të parimeve kushtetuese”, tha Pavkoviq.