Mesazhet e Trumpit nga Davosi: Qetësim i tensioneve apo sinjale të qarta për Evropën?

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, në fjalimin e tij në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, u përpoq të qetësojë tensionet transatlantike, por njëkohësisht dërgoi një sinjal të qartë se Uashingtoni nuk heq dorë nga interesat për Grenlandën, vlerësojnë analistët për Kosovo online. Ata theksojnë se Brukseli, megjithatë, mund të jetë i kënaqur me njoftimin se nuk do të përdoret forca dhe se zgjidhjet do të kërkohen përmes bashkëpunimit me partnerët evropianë dhe të NATO-s, por paralajmërojnë edhe se rendi i ri botëror që po formohet mund ta ndryshojë ndjeshëm Evropën.

Shkruan: Darko Savanoviq

Trump në fjalimin në Forumin Ekonomik Botëror, të cilin fillimisht e shfrytëzoi për t’u lavdëruar me sukseset në planin e brendshëm gjatë vitit të parë të mandatit të dytë, deklaroi qartë se nuk do të heqë dorë nga Grenlanda, sepse ajo është e rëndësishme për Uashingtonin për sigurinë kombëtare dhe ndërkombëtare.
Ai theksoi se SHBA-ja dhe bota ndodhen përballë një rreziku të madh për shkak të armatimit “për të cilin as që guxon të flasë”, dhe se Grenlanda është “një copë akulli e pambrojtur” mes SHBA-së, Rusisë dhe Kinës, mbi të cilën, siç tha, do të zhvillohen aktivitete të mëdha nëse shpërthen lufta.
Edhe pse konsideron se Grenlanda historikisht dhe gjeografikisht i përket SHBA-së, Trump hoqi dorë nga ideja e aneksimit me forcë, duke kërkuar në vend të kësaj negociata urgjente për blerjen e saj.
“Ky ishull është pjesë e Amerikës së Veriut, është territori ynë dhe për këtë arsye është në interes të SHBA-së. Kjo ka qenë politika jonë për qindra vjet, që të parandalojmë të huajt të hyjnë në hemisferën tonë. SHBA-ja mund ta mbrojë atë territor, atë copë akulli, ta rrisë sigurinë, që bota dhe ne të jemi të sigurt. Prandaj kërkoj negociata urgjente për blerjen e Grenlandës, ashtu siç kemi blerë gjatë historisë shumë vende. Këtu nuk ka asgjë të keqe”, tha Trump.
Zyrtarët e Bashkimit Evropian që u drejtuan në Davos deklaruan se BE-ja është e gatshme të përgjigjet dhe të përballet me rrethanat gjeopolitike në ndryshim. Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, tha se BE-ja pajtohet me miqtë amerikanë për nevojën e sigurimit të rajonit arktik, por se për të ardhmen e Grenlandës mund të vendosin vetëm banorët e saj.

Sinjal diplomatik i liderëve të BE-së

Drejtoresha e Qendrës për Politikë të Jashtme dhe ish-ambasadore në Londër, Aleksandra Joksimoviq, vlerësoi se presidenti i SHBA-së, Donald Trump, me fjalimin e tij në Forumin Ekonomik Botëror në Davos ka ulur tensionet dhe se Evropa mund të jetë e kënaqur.
“Mendoj se Evropa, pavarësisht nivelit të lartë të nervozizmit që i parapriu ardhjes së Trumpit në Davos, do të jetë e kënaqur me fjalimin e tij. Duhet thënë se një numër i madh liderësh të Bashkimit Evropian e lanë takimin para ardhjes së Trumpit, gjë që përbën gjithashtu një sinjal diplomatik. Por duhet theksuar se ai në fjalimin e tij fillimisht dha shumë mesazhe që kishin të bënin me situatën e brendshme politike në Amerikë”, tha Joksimoviq për Kosovo online.

Ajo beson se Evropa do të jetë më e kënaqur sidomos me deklaratën se ai nuk ka ndërmend të ndërhyjë ushtarakisht në Grenlandë, edhe pse vazhdon të insistojë në negociata për një shitje të mundshme të saj.
Sipas saj, për Evropën është e rëndësishme edhe fakti që presidenti amerikan theksoi mundësinë e arritjes së një marrëveshjeje për Ukrainën, si dhe konfirmoi se SHBA-ja mbetet plotësisht e përkushtuar ndaj NATO-s.
Ajo gjithashtu vuri në dukje mesazhin e tij se Evropa "nuk po shkon në drejtimin e duhur" dhe se Shtetet e Bashkuara të Amerikës marrin pjesë njëqind për qind në punën dhe funksionimin e NATO-s, si dhe se do të vazhdojnë ta bëjnë këtë.
"Mendoj se këto janë disa nga mesazhet më domethënëse që kemi dëgjuar. Pra, nuk ka pasur një largim dramatik nga Evropa deri në pikën pa kthim. Ka të ngjarë që niveli i besimit që ishte më parë midis aleatëve është humbur dhe do të duhet kohë për ta rifituar atë. Por, sigurisht, kjo nuk do të thotë që Trump nuk do të dalë përsëri me disa deklarata më të ashpra në të ardhmen. Sidoqoftë, mund të themi se ky fjalim u mbajt me shumë më pak tension sesa mund të pritej duke marrë parasysh të gjitha mesazhet që iu referuan, mbi të gjitha Evropës, para se të fillonte ky forum ekonomik botëror", tha Joksimoviq.

Mesazhet nga Davosi ndikojnë edhe në rajon

Redaktori i seksionit të politikës së jashtme të Programit të Parë të Radio Beogradit, Nikolla Dençiq, vlerësoi se Presidenti i SHBA-së Donald Trump i tha Evropës në Forumin Ekonomik Botëror në Davos se pret bashkëpunim nga partnerët evropianë dhe të NATO-s.
Dençiq për Kosovo online tregoi se Trump i kushtoi vëmendjen më të madhe progresit amerikan vitin e kaluar, duke marrë parasysh se ka kaluar një vit që nga inaugurimi i tij në mandatin e dytë.
"Sa i përket mesazheve që iu dërguan të gjithë Evropës, kryesisht shteteve anëtare të Bashkimit Evropian, ato i referohen faktit se Trump nuk do të heqë dorë nga një lloj kontrolli mbi Grenlandën, që është një nga temat më të rëndësishme për kontinentin tonë, por edhe për të gjithë botën në ditët dhe javët e kaluara", tha Dençiq.

Ai kujtoi se Trump tha gjithashtu se nuk do të ketë marrje të dhunshme të kontrollit mbi atë ishull strategjikisht të rëndësishëm, por se pret bashkëpunimin e partnerëve evropianë dhe të gjithë partnerëve në NATO, në mënyrë që ajo që ai e konsideron një nga vendet më të rëndësishme për sigurinë amerikane - Grenlanda, në një farë mënyre të kalojë nën kontrollin e Uashingtonit.
Ai vlerësoi se mesazhet e dërguara nga presidenti amerikan i referohen kryesisht vendeve të Bashkimit Evropian, kryesisht Evropës Perëndimore, por se kjo sigurisht ndikon edhe në rajon dhe Serbi.
"Nga njëra anë, si një vend që i përket këtij kontinenti, dhe nga ana tjetër, si një vend që është në procesin e pranimit në Bashkimin Evropian, është e sigurt se gjithçka që lidhet me Unionin mund të lidhet në një farë mënyre edhe me Beogradin zyrtar", tha Dençiq.
Sipas tij, në të ardhmen, Serbia mund të përballet me çështjen e vendosmërisë në marrëdhënien Amerikë-Evropë, por mbetet një pyetje e hapur nëse Beogradi ka një arsye në këtë moment dhe në çfarë mase duhet të përfshihet në diskutime në ato nivele.

Lidhur me pjesëmarrjen e Presidentit serb Aleksandar Vuçiq dhe Kryeministrit të Kosovës Albin Kurti në mandatin teknik në Forumin Ekonomik Botëror, Dençiq tha se pjesëmarrja e zyrtarëve evropianë dhe botërorë në Davos përfshin jo vetëm panele dhe diskutime zyrtare, por edhe biseda të shumta të rëndësishme në kuadrin e forumit.
"Deri më tani, sipas informacionit në dispozicion, Presidenti Vuçiq ka diskutuar me bashkëbiseduesit e tij çështje dypalëshe, energjinë dhe rritjen e mëtejshme ekonomike të Serbisë, pra tema që lidhen kryesisht me marrëdhëniet e Serbisë me vendet e tjera, me mesazhe se po shqyrtohen edhe çështjet globale dhe se po bëhen përpjekje për të arritur një konsensus të caktuar", tha Dençiq.
Sa i përket përfaqësuesve të Prishtinës, Dençiq vlerësoi se ata, si në takimet e tjera ndërkombëtare, e përdorin forumin në Davos për të promovuar axhendën e tyre dhe për të kërkuar mbështetje për lëvizjet e Prishtinës zyrtare, ndërsa rezultatet e kësaj ende priten.

Rend i ri botëror

Kryetari i Aleancës së Biznesit të Kosovës, Agim Shahini, vlerësoi për Kosovo online se Forumi Ekonomik Botëror në Davos këtë vit kishte një karakter më të theksuar politik dhe se shërbeu për demonstrimin e fuqisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës, me fokus në rendin e ri të ekonomisë dhe politikës botërore.
“Me shumë gjasë, gjatë këtij viti do të kemi disa zhvillime me të cilat nuk jemi mësuar, si dhe paralajmërime për një rend të ri botëror. Nuk e dimë se si do të duket ai, as cili është plani strategjik i Shteteve të Bashkuara të Amerikës si fuqia më e madhe në botë”, tha Shahini.
Ai theksoi se në kuadër global ekzistojnë mospajtime serioze dhe interesa të kundërta të aktorëve të ndryshëm, por se vendosja eventuale e një rendi të ri botëror mund ta ndryshojë ndjeshëm Evropën.
“Nuk e dimë se si do të zhvillohet kjo, por nëse vërtet ndodh, rendi i ri mund të vendoset në nivel global dhe të sjellë ndryshime të mëdha në Evropë. Tashmë kemi parë situatën në Venezuelë, ndërsa lufta mes Rusisë dhe Ukrainës po zgjat më shumë se tre vjet dhe ende nuk ka rezultate konkrete, edhe pse çdo ditë flitet për përfundimin e saj. Është edhe Lindja e Mesme, ku po ashtu po ndodhin ndryshime të mëdha. Po formohet Komiteti për Paqe për Palestinën dhe Gazën. Për shkak të të gjitha këtyre, është pothuajse e sigurt se këtë vit do të flitet për një rend të ri, mbetet vetëm të shihet se si do të duket ai”, tha Shahini.