Ndryshimi i qeverisë në Siri dhe Kosova - njohja është më afër apo po aq larg?

Rënia nga pushteti i presidentit sirian Bashar al-Assad, i cili e mbajti atë post për gati 25 vjet, sipas ish-ministrit të Punëve të Jashtme të Kosovës, Enver Hoxhaj, është një shans i mirë për Prishtinën që të fitojë njohje jo vetëm nga Siria, por edhe nga Libani dhe Iraku, megjithatë, bashkëbiseduesit e Kosovo online, njohës të situatës në Lindjen e Mesme besojnë se çështja e Kosovës nuk do të jetë në ballë të liderëve të rinj sirianë, por edhe Damasku, si dhe Bagdadi dhe Bejruti, arsye të thella për mosnjohjen e Kosovës deri tani. Megjithatë, mundësia e ndryshimit të qëndrimit nuk përjashtohet plotësisht, veçanërisht nëse Turqia, BE-ja apo SHBA-ja “avokosin” atë.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Sipas Hoxhajt, Prishtina duhet të jetë ndër të parat që do të njohë qeverinë e përkohshme në Siri dhe “dalja nga orbita e ndikimit iranian” e këtij vendi, si dhe e Libanit dhe Irakut, sipas tij, hap dyert për rritjen e numrit të njohjet e Kosovës.

Kosova njohjen e fundit e ka marrë katër vite më parë nga Izraeli, me të cilin, ra fjala, Siria ka pasur hesape të pazgjidhura që nga vitet e 80-ta për shkak të aneksimit të Lartësive të Golanit. Kosova aktualisht njihet nga më pak se gjysma e anëtarëve të Kombeve të Bashkuara, pra 83 vende, pa llogaritur tre, Egjipti, Peruja dhe Republika Domenikane, të cilat e njohën atë, por e ngrinë atë vendim në praktikë.

Duke folur për rrethanat e reja në Lindjen e Mesme, Hoxhaj sapo ka përmendur Egjiptin, si një nga vendet, njohja e të cilit është arritur për shkak se Prishtina ka shfrytëzuar mundësinë që i është dhënë me “Pranverën Arabe”.

Islamologu dhe ish-ambasadori në Turqi Darko Tanaskoviq thotë për Kosovo online se vlerësimet e Hoxhajt duhet të merren seriozisht sepse ai është një diplomat me përvojë të dëshmuar dhe me lidhje të mira në disa kryeqytete evropiane, por në analizën e Hoxhajt sheh disa pika problematike të mbështetjes.

“Hoxhaj e sheh ‘fitoren’ e islamit sunit si një ndryshim themelor pozitiv, që do të thotë se ‘Kosova’, përfaqësuesit e së cilës vazhdimisht insistojnë në orientimin pro-evropian dhe demokratik të parashtetit të tyre, mbështetet në faktorin e solidaritetit dhe mbështetjes së faktorëve fetarë. në botën islame, shumica e të cilëve kanë hipotekë serioze terroriste”, thotë Tanaskoviq.

Ai tregon edhe arsyet themelore pse Kosova nuk njihet më brenda botës islame.

“Mungesa e entuziazmit për njohjen e shtetësisë separatiste të Kosovës, të cilën e tregojnë shumë vende me shumicë myslimane, nuk është aspak pasojë e një lloj ndikimi iranian, siç sugjerohet nga Enver Hoxhaj, por fakti që vetë ato vende kanë një problemi i integritetit territorial të kërcënuar në mënyrë akute ose potencialisht, i cili është plotësisht i vlefshëm dhe për Sirinë, Libanin dhe Irakun, njohjen e të cilëve politikani dhe diplomati kosovar shpreson”, thotë Tanaskoviq.

Në të njëjtën kohë, bashkëbiseduesi ynë thekson se nuk do të thotë se njohjet e reja nuk mund të ndodhin, veçanërisht nëse Turqia apo disa faktorë të tjerë me ndikim ndërkombëtar lobojnë për këtë në Siri, sepse tani të gjithë, thotë ai, po “gjueti në errësirë”.

Fakti që Hoxhaj ka kujtuar fushatën e suksesshme për njohjen e pavarësisë së Kosovës gjatë “Pranverës Arabe”, kur Kosova u njoh nga Kuvajti, Egjipti, Libia dhe Jemeni, sipas Tanaskoviqit, është numerikisht i saktë, por ai vëren se politikani kosovar harron se këto njohje, me përjashtim të mundshëm të Kuvajtit, ai nuk ka ndjekur zhvillimin e ndonjë marrëdhënieje thelbësore diplomatike dhe të tjera me vendet që përmend.

"Për vetë Iranin, qëndrimi ndaj 'Kosovës' nuk bazohet në ndonjë aversion shiit ndaj sunitëve - sikur 'kosovarët', të marrë në tërësi, janë disa sunitë seriozë - por në atë që ata shohin në krijimin e 'Kosovës'. si shtet i projektit amerikan, perëndimor, siç është në fund të fundit për ta dhe Izraelin”, thotë Tanaskoviq.

Analisti i politikës së jashtme Mirko Dautoviq e konsideron mjaft optimist qëndrimin e Hoxhajt. Sipas mendimit të tij, autoritetet e reja në Damask kanë punë shumë më të rëndësishme për të bërë sesa të merren me njohjen e Kosovës apo jo.

Kjo çështje, siç beson ai, mund të hapet vetëm nëse vendet perëndimore vendosin të investojnë në të duke i dhënë Damaskut diçka mjaft të madhe, në formën e një ndihme të konsiderueshme financiare, ose nëse BE dhe SHBA kushtëzojnë heqjen e sanksioneve kundër Sirisë për njohjen e Kosovës.

Si faktor i rëndësishëm, Dautoviq thekson se Damasku ka një problem edhe më të madh sesa Serbia me Kosovën, e cila ka vetëshpallur pavarësinë dhe që Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë ka konstatuar se nuk është në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare, sepse tashmë ka pasur situatat kur shtetet e reja dalin nga të vjetrat.

“Damasku ka Lartësitë Golan, dhe tani zonën në jug dhe në perëndim të Damaskut, qytetin e Kuneitrës, të cilin Izraeli e ka pushtuar për dy javët e fundit. Ata kanë territore që Izraeli jo vetëm i pushtoi, por edhe i aneksoi, që është një shkelje supreme e ligjit ndërkombëtar. Prandaj, edhe nëse mund të merrni shtete të reja nga shtetet e vjetra, nuk mund t'i aneksoni territoret e shteteve të tjera me tuajin, siç bëri Izraeli në vitin 1980 me Lartësitë e Golanit”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Dautoviq tregon gjithashtu se autoritetet e reja në Damask praktikisht e mbajtën të gjithë administratën dhe se Ministria e Punëve të Jashtme, e cila funksiononte nën Asadin, ende funksionon.

“Menaxhmenti është i ndryshëm, por kompania është e njëjtë. Diplomatët në mbarë botën në ambasadat siriane nuk pritën as 24 orë për të ngritur flamujt e rinj sirianë dhe për të hequr flamujt e Asadit. Në thelb, aparati burokratik dhe ekspert i atyre institucioneve mbetet ende dhe ata do të japin shumë qartë mendimin e tyre të paanshëm - nëse e njohim Kosovën, që është një rast mjaft i turbullt në marrëdhëniet ndërkombëtare, do t'i japim të drejtën aneksimit të Lartësisë Golan nga Izraeli", vlerëson Dautoviq.

Ai rikujton se Izraeli e njohu Kosovën e pavarur dhe Kosovën Izraelin dhe Jeruzalemin si kryeqytet në vitin 2020 si pjesë e Marrëveshjes së Uashingtonit, e cila, siç thotë ai, e vendos Kosovën në anën e kundërt të shumicës së vendeve myslimane që e kanë njohur më parë.

“Ishte një lojë dredharake e Prishtinës, e cila është mjaft e zakonshme në marrëdhëniet ndërkombëtare, që fillimisht të lobosh për mbështetjen e myslimanëve për pavarësinë tënde, dhe më pas 12 vjet më vonë të njohësh vendin që është gjembi më i madh në këmbë për popullsinë myslimane është Izraeli me kryeqytet gjithë Jeruzalemin. Në këtë kuptim, njohja e Kosovës nga Siria mund të shpie drejtpërsëdrejti në akuza se regjimi i ri në Damask po punon për të mirën e Izraelit, Perëndimit dhe aleatëve amerikanë dhe ata nuk kanë nevojë për atë dhimbje koke, nëse nuk marrin diçka shumë të rëndësishme. siç është heqja e sanksioneve”, mendon Dautoviq.

Libani, Iraku dhe Irani, siç thekson ai, kanë të njëjtat probleme si Siria, të përforcuara vetëm nga një përmasë tjetër, sepse disa provinca duan të shkëputen dhe të bashkohen me vende të tjera.

“Irani ka Azerbajxhanin e Jugut, i cili mund të dëshirojë të bashkohet me shtetin e Azerbajxhanit dhe provincat e Baluchistanit dhe Khuzestanit, të cilat janë të banuara nga arabë. Si Irani, ashtu edhe Iraku dhe Siria kanë zona kurde që do të donin shumë të shkëputeshin ose të arrinin njëfarë autonomie. Edhe Libani, dhe meqë ra fjala, është i paralizuar nga strukturat e tij të brendshme politike dhe nuk mund të marrë një vendim për asgjë. Prej dy vitesh nuk kanë mundur të zgjedhin president. Në këtë kuptim, unë mendoj se vlerësimi i ish-ministrit të jashtëm të Kosovës është shumë optimist nga këndvështrimi i tyre, por nuk shoh arsye që të ndodhë ajo për të cilën ai flet, aq më tepër që Serbia ka një prani të konsiderueshme dhe marrëdhënie të mira në të gjitha këto vende“, tregon bashkëbiseduesi ynë.

Avni Mazreku, profesor i së drejtës evropiane nga Prishtina, thotë për Kosovo online se aktualisht është e paqartë nëse forcat revolucionare që mbajnë qeverinë tranzitore në Siri do të jenë të orientuara pro-lindore apo pro-perëndimore dhe për këtë arsye mbetet të shihet se cili është qëndrimi i tyre do të jetë në lidhje me njohjen e Kosovës.

“Nëse flasim në kontekstin më të gjerë të vendeve islamike, shumë pak njohje të Kosovës kanë ardhur nga vendet e Konferencës Islamike dhe nuk shoh një rol të drejtpërdrejtë të Iranit në lidhje me njohjen e Kosovës”, thekson Mazreku.

Sipas Mazrekut, nëse orientimi i forcave revolucionare në Siri është properëndimor, atëherë qëndrimi në lidhje me njohjen e Kosovës do të jetë më konstruktiv, por thekson se deri më tani nuk ka lexuar asnjë qëndrim të liderëve të rinj sirianë pro euroatlantike.

Sa i përket popullatës së Sirisë, siç tregon ai, ajo nuk është homogjene sepse nuk i përket një strukture etnike por është e përzier, prandaj është herët të flitet se çfarë qëndrimi do të kenë ndaj Kosovës.

“Ka tre faktorë në Siri: Irani, Rusia dhe Turqia. Marrëdhëniet e liderëve të rinj sirianë me Rusinë janë në proces rikonfigurimi, megjithëse Rusia ishte një nga vendet që bombardonte pozicionet ushtarake të revolucionarëve. Nuk e dimë se cili do të jetë orientimi i tyre, a do të jetë prolindor apo properëndimor. Nëse orientimi është properëndimor, pritet një qasje më konstruktive në lidhje me njohjen e pavarësisë së Kosovës”, thotë Mazreku.