Roli i Londrës në dialog: Pse Kurti nuk i dërgoi letër vetëm britanikëve me akuza kundër Lajçakut dhe Borelit?

Pas raundit të fundit të dialogut në Bruksel, i cili dështoi për shkak të refuzimit të Albin Kurtit për të pranuar propozimin e kompromisit të BE-së, kryeministri i Kosovës akuzoi ndërmjetësuesin evropian Miroslav Lajçak për “koordinim” me Serbinë dhe i dërgoi letra ku ankohej për anshmërinë e tij në adresat e anëtarëve të BE si dhe në kryeqytetet e të gjitha vendeve të Quinte-përveç Britanisë së Madhe. Disa e konsiderojnë të logjikshme pse Kurti me atë rast nuk iu drejtua vetëm Londrës, sepse Britania e Madhe nuk është më anëtare e BE-së, ndërsa sipas një interpretimi tjetër, pikërisht ky fakt tregon se nga po fryn era dhe shtrohet pyetja për rolin e vërtetë të britanikve në krizën e Kosovës.

Cili është realisht roli i Londrës zyrtare në politikën e përshkallëzimit nga e cila nuk devijojnë autoritetet e Kosovës, pavarësisht se i sjell në një konfrontim gjithnjë e më të madh me SHBA-në dhe BE-në, nga ku paralajmërohen masa edhe më të ashpra për Kosovën?

Ndryshe nga zyrtarët amerikanë dhe evropianë që reaguan ashpër duke kritikuar lëvizjen e kryeministrit të Kosovës, kur bëhet fjalë për Londrën zyrtare, vetëm Ambasada Britanike në Prishtinë njoftoi se edhe ky shtet i bashkohet dhe e mbështet ftesën që BE-ja i dërgoi Kosovës pas dështimit të raundit të fundit dhe Serbia të "angazhohet pa vonesa të mëtejshme në zbatimin e detyrimeve të marra".

Nga ana tjetër, i dërguari amerikan për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar, ka deklaruar qartë se Kurti ka gabuar me letrën drejtuar Blinken në të cilën akuzon Lajçakun dhe Borelin për bashkëpunim me Rusinë kundër Kosovës dhe kur është pyetur për mesazhin e tij për  kryeministrin e Kosovës, Escobar tha shkurt: "Ju lutem mos e humbni kohën tuaj".

Gjithashtu, edhe pse vendet perëndimore praktikisht e kanë izoluar Kurtin dhe kanë ndërprerë vizitat dypalëshe për shkak të refuzimit të tij për të qetësuar tensionet në veri gjatë muajve të fundit, autoritetet britanike nuk e kanë ulur as atë rampë. Kryeministri i Kosovës ishte në Londër në qershor, ai u takua me Ministrin e Punëve të Jashtme të Mbretërisë së Bashkuar James Cleverley.

Politologia, profesoreshë Dr. Marija Gjoriq, thotë për Kosovo online se Kurti nuk u ankua për ndërmjetësuesit evropianë në Britaninë e Madhe, sepse Londra po udhëheq rrugën e politikës proshqiptare në Ballkan.

“Anglia sigurisht ka ndjekur një politikë të hapur proshqiptare kur bëhet fjalë për territorin e Ballkanit, prandaj Kurti nuk ankohet tek ata. Kurti e di më së miri pse dhe kujt i dërgoi letrat dhe çfarë donte të arrinte me to”, thotë Gjoriq.

Fakti që Kurti sulmoi Lajçakun dhe Borelin pas dështimit të raundit të fundit të dialogut, Gjoriq interpreton se po përpiqet të mbrojë veten dhe pozicionin e tij.

“Fakti është se negociatat me të nuk mund të kenë më as bazë elementare sepse ai refuzon të përmbushë kushtin e të gjitha marrëveshjeve ndërkombëtare, që është Asociacioni i Komunave Serbe. Pa formimin e AKS, këto negociata janë të pakuptimta dhe absurde“, thotë Gjoriq.

Ajo beson se është e qartë se vendet e Kuintit vetëm “gjoja” po ushtrojnë presion të caktuar mbi Prishtinën.

"Është e qartë se është e pasuksesshme. Megjithatë, jam e sigurt se nëse bashkësia ndërkombëtare, duke përfshirë edhe vendet e Quinte, do të donin të bënin presion real mbi të ashtuquajturën Kosovë, do të jepte fryte. Por, nuk jam i sigurt se sa serioze ata janë në synimet e tyre”, përfundoi Gjoriq.

Analisti i Qendrës për Stabilitet Shoqror, Nemanja Zavišić thotë se letra e Kurtit drejtuar vendeve të Quinte, në të cilën ai ankohet për Borelj dhe Lajçak, të cilën qëllimisht nuk e ka dërguar në Britaninë e Madhe, konfirmon tezën se Kurti nuk vepron në mënyrë të pavarur dhe se ai ka mbështetjen e të paktën një qendre të fortë të pushtetit politik në perëndim.

"Në këtë shembull, ne shohim se ndoshta ekziston një nivel i lartë i koordinimit ndërmjet Prishtinës dhe Londrës, dhe se Kurti sigurisht gëzon një nivel të caktuar mbrojtjeje brenda bllokut perëndimor. Interesat britanike në këto zona në shekujt e kaluar përgjithësisht ishin kundër Interesat serbe dhe Londra zyrtare shpeshherë e kanë udhëhequr politikën drejtpërdrejt kundër interesave tona shtetërore dhe kombëtare. Për fat të keq, kjo ka ndodhur edhe në dekadat e fundit, nga luftërat në Kroaci dhe Bosnje-Hercegovinë, përmes agresionit të NATO-s, deri te mbështetja e shkëputjes së krahinës tonë jugore, britanikët kanë qenë gjithmonë në anën e armiqve serbë”, thotë Zavishiq.

Ai thekson se kjo është sigurisht një sfidë e madhe për Serbinë, pasi është një vend jashtëzakonisht me ndikim.

“Megjithatë, udhëheqja shtetërore serbe tani për tani po i kundërshton me sukses dhe po mbron interesat serbe. Falë lëvizjeve të mençura diplomatike të presidentit Vuçiq, askush nuk mund ta akuzojë Serbinë sot se është faktor përçarës, përkundrazi, fakti është se ne jemi faktori i paqes dhe stabilitetit në Ballkan, si dhe i ekonomisë me rritje më të shpejtë në këtë rajon.Gjithashtu, Serbia ka miq në të gjitha anët e botës, siç dëshmohet nga sesioni i Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, ku presidenti Vuçiq mbajti një fjalim historik, ndërsa përfaqësuesit e shqiptarëve të Kosovës luftonin nëpër korridore për t'u fotografuar me dikë, nuk kishte vend në sallën e OKB-së ku shtetet kishin përfaqësues të tyre dhe përkundër dëshirës së disave nuk do të ketë kurrë", thotë Zavishiq.

Dragan Shutanovac, ish-ministri i Mbrojtjes i Serbisë dhe themelues i Këshillit për Politika Strategjike, ka theksuar për Kosovo online se ekziston një lob që e mbështet Kurtin në qarqet politike evropiane, përfshirë edhe Britaninë. Ai tha se në Evropë Kurtin e përkrahin disa deputetë, kurse në Britani nga kryetarja e Komisionit për Politikë të Jashtme të Parlamentit Britanik, Alisha Cairns, e cila, thekson Shutanovac, praktikisht është promotore e tij.

“Mediat janë duke punuar për këtë, madje kanë arritur të bindin një pjesë të opinionit në Serbi se ai ka të drejtë, dhe se SHBA-ja, BE-ja dhe gjithë të tjerët e kanë gabim. Megjithatë, është e rëndësishme të thuhet se administratat në Perëndim janë shumë të sakta dhe të qarta, se është e qartë për të gjithë se Kurti nuk është një njeri i marrëveshjes dhe se nuk mund të mbështetet në të. Një herë Escobar tha se marrëveshja e Brukselit do të zbatohet me ose pa Kurtin dhe tani ka përfunduar të shohin se si do të shkojë pa Kurtin apo me Kurtin”, thekson Shutanovac.

Nga ana tjetër, analisti nga Prishtina, Shkeljzen Maljiqi, thotë se nuk beson se sfondi i faktit që Kurti nuk u ankua për Lajçakun dhe Boreljn dhe Londrën është se kryeministri i Kosovës ka mbështetjen e Britanisë për politikën e tij, madje edhe se ajo qëndron pas disa lëvizjeve të tij.
 
“Me sa mund të shoh reagimet e emisarit britanik dhe nuk janë aq larg nga amerikanët, ka një linjë strategjike, linjën e NATO-s, për të siguruar stabilitet në rajon. Ka marrëveshje të Brukselit që janë shumë të menduara, janë punuar prej kohesh, e kanë këte marreveshje për të zhdukurit tek njerezit qe presin prej vitesh vetem te firmosen dhe te nisin lirimin.Nje pune e madhe është bere por qe dhjete vjet cdo gje ka ngecur sepse nuk ka një marrëveshje kaq të madhe”, thotë Maljiqi.

Ai tregon se marrëveshjet janë pranuar nga të dyja palët dhe se “tani po luajnë pak më shumë për të kënaqur audiencën vendase”.

“Këtu mendoj edhe për Vuçiqin, jo vetëm për Kurtin, por Kurti është më kokëfortë në kërkesat dhe qëndrimet e tij”, thotë Maljiqi.