Si do të ndikonte kthimi eventual i Thaçit në skenën politike, çfarë ka ndryshuar për pesë vjet?

Paaftësia e opozitës për t’i bërë ballë Vetëvendosjes dhe afrimi i përfundimit të gjykimit ndaj Hashim Thaçit, ish-liderit të UÇK-së në Hagë, në Kosovë ka nxitur mendime se, në rast të një vendimi lirues, Thaçi mund të ndryshojë raportin e forcave politike dhe t’i bëjë konkurrencë Albin Kurtit. Edhe pse besojnë se ish-lideri i PDK-së, ish-kryeministër dhe president i Kosovës, mund ta forcojë partinë e tij, bashkëbiseduesit e Kosovo Online dyshojnë se kthimi i tij eventual nga Haga do ta rrezikonte primatin e Vetëvendosjes. Ai ka munguar gjatë nga skena politike, ndërsa trendet dhe elektorati janë të ndryshëm, theksojnë ata.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Paraqitja e fjalëve përfundimtare në procesin që po zhvillohet para Gjykatës Speciale kundër ish-udhëheqësve të UÇK-së, të akuzuar për krime lufte, do të fillojë javën e ardhshme, ndërsa vendimi i shkallës së parë pritet në verë.

Nëse gjykata në Hagë e liron Thaçin, sipas vlerësimit të gazetarit të Klan Kosovës, Ardian Gaxheri, ai do të ishte konkurrencë për liderin e Vetëvendosjes, Albin Kurti, dhe ndoshta nga kjo garë mund të dilte edhe si fitues.

“Partive opozitare u mungon fryma dhe besoj se Hashim Thaçi do ta krijonte atë”, është mendimi i Gaxherit.

Edhe analisti Artan Muhaxhiri beson se kthimi i Thaçit në skenën politike do të sillte energji të re dhe do të kontribuonte në ngritjen e PDK-së, por nuk beson se Thaçi do t’i merrte vota Vetëvendosjes.

Muhaxhiri thotë se me kthimin e tij do të ndryshonte dinamika politike, sepse, së bashku me Ibrahim Rugovën, ai është një nga aktorët më të rëndësishëm politikë të dekadave të fundit në Kosovë.

Ish-lideri i UÇK-së ndodhet në paraburgim në Hagë që nga nëntori i vitit 2020, ndërsa Muhaxhiri thekson se edhe Thaçi duhet të pranojë se ndërkohë elektorati ka ndryshuar.

“Tani të rinjtë përbëjnë elektoratin dhe e dimë se të rinjtë në masë të madhe e mbështesin zotin Kurti dhe Vetëvendosjen. Pra, edhe ai do të duhet ta përshtasë strategjinë e tij. Por mendoj se do të ketë ndryshime. Ai do të sjellë ndryshim, veçanërisht për PDK-në. Do të sjellë energji në skenën politike dhe kjo do të ishte më e mira, sepse në situatën aktuale zoti Kurti nuk ka kundërshtar të vërtetë, gjë që është e keqe si për të ashtu edhe për Kosovën”, ka deklaruar Muhaxhiri për Kosovo Online.

Thaçi, siç shton ai, di si të sillet me votuesit, ka qenë president dhe kryeministër, dhe di si të bashkëpunojë me bashkësinë ndërkombëtare.

“Ai do të tërheqë njerëz të rinj dhe mendoj se kjo do t’i shërbejë PDK-së. Kjo mund të jetë e keqe për LDK-në, sepse nuk besoj se zoti Thaçi do t’i merrte vota Vetëvendosjes, por do të fitonte votat e të pavendosurve, ndoshta të njerëzve që nuk kanë votuar në zgjedhjet e fundit”, vlerëson Muhaxhiri.

Historiani Stefan Radojkoviq gjithashtu nuk beson se rikthimi i mundshëm i Thaçit në skenën politike do të kërcënonte Vetëvendosjen, sepse kjo parti ka një shumicë të qëndrueshme.

Kjo gjithashtu tregon se trendet në shoqërinë shqiptare në Kosovë në gjashtë vitet e fundit që ish-udhëheqësi i UÇK-së ka qenë në Hagë shkojnë përtej kohës në të cilën Thaçi dominonte politikisht.

"Vetëvendosja tani ka një shumicë të qëndrueshme votash. Ndonjëherë është afër 50 përqind, ndonjëherë më pak se 50 përqind, por në përgjithësi lëviz në këto përmasa. Kjo tregon një trend të qëndrueshëm dhe nuk ka gjasa që një person të mund ta ndryshojë trendin në të gjithë shoqërinë. Sigurisht, nuk është e pamundur, dhe faktori i rastësisë ose faktori i rrethanave të paparashikuara nuk duhet të injorohet. Historia ka treguar se një gjë e tillë mund të ndodhë, por Thaçi nuk ka qenë në skenën politike për një kohë të gjatë dhe ndikimi i tij ndoshta nuk është aq i fortë as në vetë partinë", vlerësoi Radojkoviq për Kosovo online.

Ai gjithashtu thekson se jo vetëm Thaçi është në gjyq në Hagë, por edhe një grup njerëzish që ishin pjesë e korpusit që menaxhonte PDK-në dhe që ishin një faktor i rëndësishëm politik midis shqiptarëve në Kosovë.

"Gjërat kanë shkuar aq larg në një drejtim të caktuar në favor të Vetëvendosjes saqë thjesht nuk e shoh mundësinë e ndryshimit strukturor të diçkaje në thelb në atë kuptim", nënvizon Radojkoviq.

Ai citon shembullin e kthimit të Vojisllav Sheshel, udhëheqësit të Partisë Radikale Serbe nga Haga, ku u gjykua para Tribunalit, gjë që, thotë ai, pati një ndikim të tillë saqë PRS tregoi një rritje të lehtë të popullaritetit vetëm atë muaj, ndërsa shpejt u kthye në nivelin para kësaj.

Kthimi përfundimtar i Thaçit, beson Radojkoviqi, mund të jetë shpëtimi që opozita shqiptare po përpiqet të kapë, sepse për ta është e qartë se nuk kanë qenë në gjendje ta minojnë popullaritetin e Albin Kurtit për një kohë të gjatë.

"Por nuk është vetëm popullariteti i tij, por edhe partia që ai përfaqëson dhe puna e tij në terren, ku është e qartë se mbështetja për Vetëvendosjen nuk është aq e fokusuar në rajon, por se ai ka mbështetës në të gjitha komunat në Kosovë dhe Metohi, veçanërisht midis të gjitha komuniteteve shqiptare në Kosovë dhe Metohi", përfundoi Radojkoviq.

Hulumtuesi i studimeve të sigurisë, Nikolla Vujinoviq, vlerëson se nëse Hashim Thaçi nuk dënohet në Hagë, kthimi i tij në Kosovë do ta forcojë Partinë Demokratike të Kosovës dhe do ta bëjë opozitën më të zhurmshme dhe më të respektueshme, por se edhe me Thaçin, PDK nuk do të jetë në gjendje të arrijë popullaritetin që Vetëvendosja ka aktualisht.

Sipas Vujinoviqit, Thaçi do t'i pajtonte palët ndërluftuese brenda PDK-së duke u rikthyer ndoshta në skenën politike të Kosovës dhe duke stabilizuar partinë në të cilën lufta për lidership, siç thotë ai, po zhvillohet nën presion.

"Por ata nuk mund ta arrijnë Vetëvendosjen për arsyen e thjeshtë se Z. Kurti krijoi kornizën politike në Kosovë në një mënyrë të tillë që urrejtja ndaj serbëve është tema dominuese dhe Vetëvendosja vërtet shkëlqen atje, nëse mund ta them kështu. Me këtë, nuk mund të hidhesh, sepse hapi tjetër është vrasja e njerëzve në rrugë, dhe mendoj se Z. Thaçi, i cili ishte mjaft bashkëpunues gjatë presidencës së tij dhe kur ishte ministër i parë, nuk do ta bënte këtë," tha ai për Kosovo online.

Teza për kthimin e Thaçit, siç shton ai, është më shumë dëshira e opozitës që më në fund të gjejë një zgjidhje për të mposhtur Albin Kurtin.

"Këto zgjedhje kanë treguar se, pavarësisht të gjitha kritikave dhe argumenteve, njerëzit ende i përmbahen disa vlerave që janë më të rëndësishme për vetëvendosje, dhe kjo është, mbi të gjitha, urrejtja etnike ndaj komunitetit serb dhe përjashtimi i atij komuniteti nga sistemi politik i të ashtuquajturës Kosovë. Më duket se kthimi i zotit Thaçi do të bazohej në lavdinë e vjetër të komandantit të UÇK-së, por se në momentin modern të sistemit politik të Kosovës, ai nuk do të kishte asgjë tjetër për të bërë përveçse të ishte një frenim për rënien e plotë të opozitës, e cila po shkon drejt një shpejtësie të madhe", konsideron Vujinoviq.

Aktvendimi për Thaçin, sipas Vujinoviqit, do të jetë shfajësues, sepse, thotë ai, ky është narrativa që duan sponsorët.

"Ashtu si për z. Haradinaj, për z. Oriq nga Bosnja dhe Hercegovina dhe z. Gotovina nga Kroacia. Historia e agresorit serb thjesht nuk mund të pranohet nëse fajësoheni për krimet, sepse kjo do të shkatërronte mitin kombëtar të Kosovës, i cili është: ne jemi viktima të gjenocidit dhe viktima nuk mund të kryejë krime. Nëse do të konfirmohej se ai mund të kryejë krime, kjo do të vinte në pikëpyetje të gjithë mitin: pse jeni shtet i pavarur, kur tashmë ekziston një shtet shqiptar në Ballkan", përfundon ai.

Hashim Thaçi dhe tre ish-liderë të tjerë të UÇK-së, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi, para Gjykatës Speciale në Hagë janë të akuzuar mbi bazën e përgjegjësisë penale individuale dhe ngarkohen për krime kundër njerëzimit: përndjekje, burgosje, veprime të tjera çnjerëzore, torturë, vrasje dhe zhdukje me forcë, si dhe për krime lufte: privim të kundërligjshëm dhe arbitrar nga liria dhe burgosje, trajtim mizor, torturë dhe vrasje.

Sipas aktakuzës, këto vepra penale janë kryer përafërsisht nga marsi i vitit 1998 deri në shtator të vitit 1999, në disa lokacione në mbarë Kosovën, si dhe në Kukës dhe Cahan në veri të Shqipërisë.

Në momentin kur Dhomat e Specializuara në Hagë, më 5 nëntor 2020, konfirmuan aktakuzën kundër Thaçit, ai ishte president i Kosovës. Ai dha dorëheqjen nga kjo detyrë, sepse, siç tha, nuk dëshironte të paraqitej para gjykatës në funksionin e presidentit, dhe po atë ditë u dërgua në Hagë, ku ndodhet në njësinë e paraburgimit të gjykatës.