“Swing” zgjedhore në Amerikë – a mund të vendosin serbët dhe shqiptarët për zgjedhjet presidenciale?

Për vite me radhë, shtetet e ashtuquajtura “swing”, në të cilat asnjë parti nuk ka një bazë të fortë, kanë luajtur një rol të madh në zgjedhjet amerikane, kështu që shanset e fitores për të dy kandidatët nga cikli në cikël janë “shira”. Pikërisht në ato vende komunitetet e emigrantëve mund të luajnë një rol kyç, ndaj bashkëbiseduesit e Kosovo online nuk e përjashtojnë mundësinë që serbët dhe shqiptarët të jenë majat e peshores që do të vendosin fituesin. Siç thonë ata, serbët janë kryesisht për Donald Trump, ndërsa shqiptarët mbështesin Joseph Biden dhe zgjedhjet presidenciale në nëntor do të jenë një mundësi e mirë për të matur forcat.

Shkruan: Petar Rosiq

Se serbët në SHBA kanë një pozicion unik dhe mundësinë për të ndikuar në rezultatin e zgjedhjeve presidenciale amerikane, së fundmi ka treguar edhe ish-guvernatori i shtetit të Ilinoisit, Rod Blagojeviq, i cili i bëri thirrje komunitetit serb në "swing" shtetet për të mbështetur Donald Trump.

“Jemi në një situatë unike që mund të kemi një ndikim të madh për të vendosur rezultatin e zgjedhjeve presidenciale, për të lëvizur si komunitet serb në Wisconsin, Michigan, Ohio dhe Pensilvani dhe kjo mund të bëjë dallimin midis humbjes dhe fitores. Komuniteti serb e di shumë mirë këtë dhe tashmë është duke punuar në nivel lokal. Me sa di unë, të gjithë janë për Trump”, tha Blagojeviq.

Marko Mishkeljin nga Qendra për Stabilitet Social e sheh vlerësimin e Blagojević-it si realist. Ai për Kosovo online deklaron se diaspora serbe ka besim shumë më të madh te republikanët, gjë që, thotë ai, është e natyrshme kur shikohen marrëdhëniet e administratave të ndryshme ndaj Serbisë, veçanërisht administratës demokratike të viteve të 90-ta.

“Edhe pse është një numër i vogël, kur shohim numerikisht në katin e fundit, serbët mund të sjellin një avantazh, veçanërisht në Wisconsin dhe Michigan. Shohim që të dyja janë cilësuar si shtete ‘swing’ dhe si disa që mund të sjellin avantazh në totalin përfundimtar të elektorëve, ndaj nga kjo anë sigurisht që çdo votë është e rëndësishme”, thotë ai.

Sa i përket diasporës shqiptare, ai vlerëson se ajo është më e përhapur në ato pjesë ku po fitojnë demokratët, ndaj mendon se nuk do të ketë ndikim më të madh në rezultat.

“Ne e dimë nga historia jonë se lobi shqiptar financon më së shumti establishmentin demokratik dhe nëse flasim për shtete federale specifike, më të sigurtat për demokratët janë ato ku shqiptarët kanë numrin më të madh të votave”, shpjegon Mishkeljin.

Në ndryshim nga ai, analisti politik nga Tirana Aleksandar Çipa thotë se komuniteti shqiptar në SHBA është vendi i tretë më i madh i emigrantëve dhe si i tillë do të ketë njëfarë ndikimi të ri jo vetëm si pjesëmarrës në procesin zgjedhor, por edhe si lobe që mbështesin një ose një kandidat tjetër të partive kryesore.

Për Kosovo online ai thekson se demokratët janë më afër interesave shqiptare, por se aktualisht ka një ndryshim në krahasim me zgjedhjet e katër viteve më parë, sepse interesimi i shqiptarëve për republikanët lidhet edhe me realitetin e brendshëm amerikan.

“Vetëkuptohet se demokratët mbështetën më shumë synime dhe interesa shqiptare në Ballkanin Perëndimor. Në vitet e para të presidencës së Biden, për ne kishte një qasje pozitive për çështjet e pazgjidhura të Kosovës në raport me Serbinë. Gjithashtu, qasja ishte pozitiv për sa i përket interesit të shfaqur nga administrata Biden për shqiptarët, duke i konsideruar ata aleat strategjik në Ballkan”, thotë analisti nga Tirana.

Megjithatë, Çipa thekson se në pjesën e dytë të presidencës së Bidenit ka pasur një ndryshim dhe se politika amerikane është interesuar për Serbinë.

“Ata duan ta largojnë Serbinë nga ndikimi rus dhe ta afrojnë atë me procesin e anëtarësimit në BE. Diplomacia amerikane është më e përkushtuar për afrimin me SHBA-në. Lobi serb në SHBA investon shumë në atë drejtim dhe krijohet përshtypja se republikanët janë më afër Serbisë se sa shqiptarëve në përgjithësi”, thotë ai.

Ai shpjegon se shqiptarët janë të përqendruar më së shumti në Nju Jork, Masaçusets dhe Boston, ku kanë një traditë të përfaqësimit dhe pjesëmarrjes në jetën publike amerikane.

"Ka shqiptarë edhe në shtetet e tjera të Amerikës, sidomos në zonat bregdetare. Numri i votuesve shqiptarë rritet çdo vit, sepse marrin nënshtetësinë amerikane. Krahasuar me zgjedhjet e mëparshme, tani ka pesë për qind më shumë votues shqiptarë", thotë bashkëbiseduesi ynë.

Me të pajtohet edhe kryetari I Amzës Shqiptare në Serbi, Demo Berisha, i cili thotë se në SHBA ka më shumë se një milion votues serbë dhe rreth 800 mijë votues shqiptarë, por se shqiptarët janë më unikë kur bëhet fjalë për interesin kombëtar.

“Konkretisht kur bëhet fjalë për këto zgjedhje, komuniteti serb për herë të parë ka konturet e një komuniteti të organizuar dhe ka marrë pjesë në të gjitha zgjedhjet. dhe është e dukshme për herë të parë pas formimit të Ministrisë së Diasporës dhe tregoi se diaspora serbe mund të ndikojë në një nivel të caktuar sepse nuk është numër i vogël i votave”, tha Berisha për Kosovo online.

Ai thotë se komuniteti serb në SHBA me kalimin e kohës i ka ndryshuar kandidatët që ka përkrahur dhe se tani patjetër do të votojnë për kandidatin republikan Donald Trump nëse ai mbetet kandidat deri në fund.

Berisha thekson se, nga ana tjetër, diaspora shqiptare është shumë e fortë edhe në Amerikë dhe kujton se aty janë që nga viti 1946, e sidomos nga vitet shtatëdhjetë kur u hap RSFJ. Ai thekson se në atë kohë një numër i madh i shqiptarëve, jo vetëm nga Kosova, por nga të gjitha trevat ballkanike shkuan në Amerikë.

“Kur është fjala për interesin kombëtar të shqiptarëve, për dallim nga serbët, pavarësisht se ku janë dhe cilës parti i përkasin dhe çfarë ka arritur të bëjë Kurti – t’i përçajë, ata do ta mbështesin Bidenin në këtë rast konkret. Ne kemi një luftë në këtë në rastin e dy komuniteteve, të cilat do të kenë më shumë ndikim”, tha ai.

Berisha thekson se është jashtëzakonisht e rëndësishme se çfarë mesazhesh do të marrë komuniteti serb nga Serbia.

“Serbia duhet të ruajë prezencën e saj në elitat politike të Amerikës përmes atij segmenti, në çdo rast mund të ndikojnë në rezultate, ato duhet të mbështeten sepse janë të nevojshme për ne në këtë moment dhe do të ishte vërtet çmenduri t'i lëmë në liri. Vendimi duhet të kërkojmë prej tyre që të japin mbështetje, sepse të japësh mbështetje për Trump në këtë moment është mbështetje për Serbinë, sepse Serbia duhet të ketë marrëdhënie me Amerikën që edhe për momentin nuk janë veçanërisht të këqija, por duhet të jenë më të mira” thotë ai.

Duke komentuar debatin e kandidatëve në zgjedhjet amerikane, Berisha beson se në këtë fazë janë të mundshme zëvendësimet për të dytë.

“Ndaj njërit janë duke u zhvilluar procedura të ndryshme për ta eliminuar dhe vërtetuar se në SHBA sundon demokracia dhe se persona të tillë kanë të drejtë të kandidojnë deri në përfundimin e disa vendimeve. Nga ana tjetër kemi një njeri që siç e shohim, nuk është më i aftë për shëndetin, jam i sigurt se nuk do ta kalonte atë në parim”, thotë ai.

Mendim të ngjashëm ka edhe Mishkeljin, i cili për debatin mes Trump dhe Biden thotë se është ndoshta ngjarja e parë televizive në histori ku Trump ka marrë pjesë dhe se ai nuk është tema kryesore.

“Ndoshta ajo që ka ndryshuar më shumë është se tani ka më shumë presion mbi Biden sesa ndaj Trump. Tani kemi një rast ku fokusi nuk është ajo që kanë thënë kandidatët në debat, por si e kanë parë vetë debatin dhe për këtë arsye, në fokus është vetë Joe Biden. Ajo që mund të shohim, pothuajse çdo pasardhës tjetër potencial i Bidenit është më i zëshmi në mbështetjen e tij për vetë Biden, gjë që na thotë se do të jetë e vështirë të ndryshohet kandidati në këtë moment të fundit”, përfundon ai.

Duke komentuar duelin televiziv mes Trump dhe Biden, profesori asistent i Fakultetit të Shkencave Politike në Beograd, Stevan Nedeljkoviq, thotë se ai ishte një nga debatet më me ndikim në historinë e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, pra që nga viti 1960. kur janë transmetuar debate televizive.

“Joseph Biden ishte definitivisht i mundur, megjithëse Donald Trump nuk pati një performancë tepër të dukshme, duke pasur parasysh sasinë e dezinformatave që ai paraqiti, si dhe disa qëndrime që janë mjaft të diskutueshme dhe duke iu shmangur përgjigjes së pyetjes. Megjithatë, performanca e Joseph Biden ishte me të vërtetë më e keqja në kujtesë. Nëse i krahasoni debatet e tij nga viti 2020 dhe sot, do të shihni se realisht nuk po flasim për të njëjtin njeri”, thotë Nedeljkoviq për Kosovo online.

Ai shton se debati çoi në një polemikë më të gjerë nëse Biden duhet të qëndrojë në garë, e cila u zhvillua në trekëndëshin e familjes së Biden, estabilimentit demokrat dhe financuesve të fushatës.

“Në këtë moment më duket se trekëndëshi është disi më afër vendimit për të mbajtur Biden në garë për disa arsye shumë të rëndësishme. Një gjë është tradita dhe inercia. Sepse do të ishte jashtëzakonisht jodemokratike nëse kandidati që fitoi një numër të madh delegatësh për kongresin që do të mbahet në mes të gushtit në Çikago, nuk do të ishte kandidat. Nëse do të kishit vendosur tani që duhet të jetë dikush tjetër, nuk do të rezultonte nga procesi demokratik, por struktura partiake do ta merrte një vendim të tillë dhe do të shihej shumë negativisht”, shpjegon bashkëbiseduesi ynë.

Duke komentuar qëndrimin e administratës së Bidenit ndaj Serbisë, ai thotë se “ne u martuam shumë më mirë se sa prisnim”.

“Kur fitoi Joseph Biden, pritej një kthesë drastike dhe presion dukshëm më i madh nga administrata amerikane ndaj Serbisë. Mund të dëshmojmë vërtet se nuk është kështu. E thënë thjesht, presionet më të mëdha që erdhën nga viti 2021 deri më sot erdhën kryesisht nga vendet evropiane, veçanërisht nga Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar. SHBA ka mbajtur një lloj qasjeje të butë në raport me Serbinë”, thotë ai.

Si ilustrim të shembujve në të cilët ka pasur zhvillime edhe më pozitive në krahasim me administratën e Donald Trump, ai përmend një mesazh urimi me rastin e festës së Pavarësisë së Republikës së Serbisë.

“Nëse e shikojmë mesazhin e Trump, mesazhi i tij ishte se Serbia dhe Kosova inkurajohen për njohje reciproke. Nuk ka asnjë mesazh të tillë nga Biden, nuk përmendet njohja reciproke, ata thjesht ndjekin një qasje diplomatike, hap pas hapi dhe refuzojnë ta fusin gishtin direkt nëpër Republikën e Serbisë”, thekson ai.

Megjithatë, Nedeljkoviq vlerëson se në rast të fitores së Donald Trump në zgjedhjet presidenciale në nëntor, Serbia do të kishte një qasje edhe më të favorshme.

“Për momentin, ka njerëz në rrethin e ngushtë të Donald Trump që ndajnë qëndrime mjaft të buta dhe pozitive ndaj Serbisë. Sigurisht që nuk pres që të ketë një kthesë radikale në kuptimin e njohjes së Kosovës nga SHBA-të, por më duket se Kosova nuk do të ishte në rend dite aq sa disa çështje të tjera si ekonomia dhe ajo. do të ishte përmirësimi i marrëdhënieve dypalëshe ndërmjet Serbisë dhe SHBA-së. Megjithatë, nëse marrim parasysh pamjen më të gjerë, Trump sjell një nivel pasigurie si president, dhe në nivelin e rendit global, kjo pasiguri mund të përhapet në Ballkan dhe në Republikën e Serbisë, gjë që nuk jam i sigurt se do të ishte mjaft mirë”, thotë ai për Kosovo online.

Në anën tjetër, Nedeljkoviq nuk e fsheh shqetësimin e tij edhe nëse Trump do të donte që sa më shpejt të jetë e mundur një zgjidhje përfundimtare për çështjen e Kosovës.

“Zgjidhja e shpejtë e çështjes së statusit të Kosovës në rast të ardhjes së Donald Trump më tremb pak, duhet ta pranoj. Pse? Sepse Trump është mjaft i vendosur. Gjatë mandatit të tij të parë, ai ishte pothuajse i fiksuar pas fitimit të çmimit Nobel për Paqen. Prandaj ndërmjetësimi në Lindjen e Mesme, në marrëdhëniet mes Beogradit dhe Prishtinës dhe në vende të tjera të botës, si për shembull Koreja e Veriut, krejtësisht në anën tjetër të botës. Dhe nëse Trump do të kishte një lloj ideje fikse, se statusi duhet të zgjidhet shpejt, ajo mund të përfshijë një zgjidhje që Serbisë nuk i pëlqen fare dhe që mund të përfshijë edhe njohjen e drejtpërdrejtë të Kosovës nga Serbia”, thekson ai.

I pyetur se si një fitore e mundshme e Trump do të ndikonte në situatën aktuale, mjaft të komplikuar gjeopolitike, Nedeljkovic thotë se në domenin e jashtëm politik, në krahasim me politikën e brendshme, Trump dhe Biden ndajnë shumë.

“Qasja e tyre ndaj Izraelit do të ishte mjaft e ngjashme, e vetmja gjë është se Trump do të ishte disi më radikal në mbështetjen e tij për Izraelin. Në politikën e Kinës, unë gjithashtu mendoj se ata ndajnë të njëjtat pikëpamje për atë se cili është interesi kombëtar i SHBA-së në Kinën Lindore. E vetmja pasiguri e madhe dhe ndryshim i madh që do të krijohej është qëndrimi i Trump ndaj Evropës, i cili do të ishte dukshëm i ndryshëm në krahasim me qëndrimin që ka tani Biden. Thjesht, do të kishim një rikthim në vitin 2020, në të cilin Trump do të kërkonte dukshëm më me forcë nga aleatët e tij evropianë që të ndajnë fushën e mbrojtjes dhe gjithashtu do të kërkonte qëndrime të qarta në lidhje me marrëdhëniet me Rusinë”, thotë Nedeljkoviq.

Ai shton se e vetmja që mund të dëmtohet ndjeshëm nga ardhja e Donald Trump në pushtet është Ukraina.

"Mbështetja për Ukrainën do të ishte mjaft e pasigurt ose të paktën e kushtëzuar nga lëshimet që Ukraina dhe Presidenti Zelenski do të duhej t'i jepnin, ose Trumpit ose Rusisë," thotë ai.