Zgjedhjet në Gjermani: Balancë e re e pushtetit, kurs i vjetër drejt dialogut mes Beogradit dhe Prishtinës?

Nesër në Gjermani mbahen zgjedhjet e parakohshme parlamentare, ku Friedrich Merz nga CDU konsiderohet si favorit për kancelarin e ardhshëm dhe se kush tjetër mund të jetë në qeverinë e re përkrah kësaj partie, aktualisht është çështje spekulimi. Cilido qoftë koalicion të formohet, bashkëbiseduesit e Kosovo online besojnë se Berlini do ta mbajë kursin e vjetër drejt dialogut Beograd-Prishtinë. Sondazhet parashikojnë vendin e dytë për kundërshtarin e pavarësisë së Kosovës, Alternativën për Gjermaninë - mjaftueshëm për ta bërë zërin e tyre më të lartë, jo mjaftueshëm për një kthesë kopernikane në qëndrimin e Berlinit për statusin e Kosovës.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Sipas sondazheve të opinionit, Unioni Demokristian (CDU) ka ndërmjet 29 dhe 31 për qind mbështetje, Alternativa për Gjermaninë (AfD) rreth 20 për qind dhe Partia Socialdemokrate e kancelarit në largim Olaf Scholz është me 15 për qind.

Gjatë mandatit të Scholz-it u krijua një plan franko-gjerman për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, i cili më vonë u shndërrua në atë evropian dhe pritet që edhe qeveria e ardhshme gjermane të insistojë në zbatimin e marrëveshjeve nga dialogu i vitit 2023, të rënë dakord mbi bazën e tij.

Bashkë me grindjet mes Beogradit dhe Prishtinës për interpretimin e këtyre marrëveshjeve, në të njëjtin vit, deputetët e AfD-së në Bundestag paraqitën një kërkesë që Berlini zyrtar të tërheqë njohjen e Kosovës.

Megjithatë, fakti që AfD mund të dyfishojë mbështetjen e votuesve në zgjedhjet e nesërme në krahasim me zgjedhjet e vitit 2021, nuk do të thotë se do të jetë pjesë e qeverisë së ardhshme. Gjegjësisht, Friedrich Merz i premtoi elektoratit të tij se nuk do të lidhej në asnjë mënyrë me atë parti të djathtë.

Sipas vlerësimit të ish-ambasadorit të RFJ-së në Gjermani, Zoran Jeremiq, pas zgjedhjeve Alternativa për Gjermaninë do të jetë ajo që i ka munguar Gjermanisë - një opozitë e fortë dhe e zëshme që do të masë çdo hap të qeverisë.

Kjo do të thotë gjithashtu se çdo hap që do të ndërmarrë qeveria në lidhje me Kosovën, nëse nuk i përshtatet opozitës, siç beson ai, do të përballet me një përgjigje shumë të qartë dhe të fortë.

Kur është fjala për dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, qeveria e re gjermane, vlerëson Jeremiq, do të përpiqet të mbetet brenda kornizës së Bashkimit Evropian, por me dëshirën e shprehur gjithmonë që zëri i Gjermanisë të dëgjohet pak më shumë përmes ndikimit të saj tek autoritetet në Prishtinë dhe në marrëveshje.

“Nëse ka interes, do të bëjnë presion edhe në Prishtinë që të zbatojë atë që është marrë vesh, sepse tash baza e dialogut është bërë plani franko-gjerman, sido që të jetë dhe na pëlqen apo nuk na pëlqen. Gjermania gjithashtu do të insistojë në dispozitat e saj nga natyra, por do të ketë theks edhe në Asociacionin e Komunave Serbe, sepse edhe ata e kuptojnë se është krijuar një vakum që ka çuar në ngecje në zbatimin apo zhvillimin e dialogut, në të cilin të gjitha palët prisnin të shihnin se çfarë do të bënte Amerika, dhe tani letrat i janë ndarë Kosovës”, tha Jeremiq për Kosovo online.

Edhe me qeverinë e re, Gjermania do të mbetet tradicionalisht e interesuar për të gjithë Evropën Juglindore, duke përfshirë marrëdhëniet midis Beogradit dhe Prishtinës, sipas Petar Qurçiq, studiues në Institutin për Studime Evropiane, i cili thotë se zgjedhjet federale të nesërme pritet të shohin një fitore për Unionin Demokristian, i cili me shumë gjasa do të formojë një qeveri ose me socialdemokratët ose me të gjelbërt.

“Më duket se kjo do të jetë një vazhdimësi e politikës që kemi pasur më parë nën kancelaren Merkel dhe kancelarin Scholz, kështu që Gjermania do të përpiqet, edhe si dikush që ka mbështetur interesat e Prishtinës me dekada, të ruajë rolin e saj si një nga ndërmjetësuesit në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës”, tha Qurçiq për Kosovo online.

Dallimet, thotë ai, mund të qëndrojnë në metodat e arritjes së qëllimeve të caktuara politike, sepse “loja është bërë shumë e ndërlikuar” me politikat specifike që po ndjek tani SHBA-ja, e cila synon të përplaset me Kinën, ndërsa nga ana tjetër, konflikti në Ukrainë po hyn në një fazë krejtësisht të re, si në aspektin diplomatik, ushtarak dhe ekonomik.

“Në atë ekuacion të madh, e gjithë kjo do të duhet të merret parasysh në mënyrë që vetë Gjermania të harmonizojë interesat e saj në këtë rajon, në të cilin, të mos harrojmë, kanë edhe interesa strategjike ekonomike. Ata sigurisht nuk duan që ky rajon të jetë i përfshirë nga konflikti dhe problematik, sepse ndodhet në afërsi të Bashkimit Evropian. Kështu që unë mendoj se qëllimi kryesor i Gjermanisë do të jetë dhe do të mbetet të mbajë rajonin e Ballkanit Perëndimor në një pozicion sa më të qëndrueshëm në raport me pjesën tjetër të botës, gjë që është shumë komplekse”, thotë Qurçiq.

Ai thekson se edhe një skenar i mundshëm në të cilin AfD-ja do të merrte pjesë në qeverinë e ardhshme, e cila, siç thotë ai, do të mbështetej nga disa politikanë amerikanë me prirje republikane – zëvendëspresidenti J.D.Vance, si dhe Elon Musk, nuk do ta ndryshonte rrënjësisht çështjen e qëndrimit të Gjermanisë ndaj Kosovës.

"AfD është një rrymë alternative e mendimit politik në Gjermani, sepse në këto zgjedhje, partitë e qendrës, qofshin të majta apo të djathta, Demokristianët, Social Demokratët, të Gjelbrit dhe Liberalët, kanë më shumë gjasa të fitojnë midis 70 dhe 75 për qind të elektoratit. Këto parti janë shumë pro-evropiane dhe avokojnë për modelet e vendosura të politikës gjermane, të cilat përfshijnë zgjidhjen e çështjes së Kosovës, siç e mbështeti Gjermania me shkëputjen e njëanshme të Kosovës në vitin 2008. Alternativa ka tendencat e veta, por ne tashmë kishim shembullin e Austrisë, kur Partia e Lirisë ishte në pushtet për disa vite, në kohën e kancelarit Sebastian Kurz, dhe Austria nuk e ndryshoi politikën e jashtme ndaj Kosovës”, thotë Qurçiq.

Siç shton ai, në opinionin politik gjerman ka një opsion tjetër që ka mbështetur vazhdimisht interesat e Serbisë që nga viti 1999, dhe ajo është e majta, e cila parashikohet të bëjë një mini surprizë në këto zgjedhje duke pasur një rezultat më të mirë zgjedhor se në zgjedhjet e mëparshme.

Sipas vlerësimit të profesorit universitar në Prishtinë dhe ish-diplomatit Blerim Canaj, qeveria e re gjermane nuk do të ndryshojë qëndrimin aktual ndaj dialogut Beograd-Prishtinë, sepse siç thotë ai është “strategji shtetërore”.

Ai thekson se Alternativa për Gjermaninë ka shanse të mira për të qenë pjesë e qeverisë së ardhshme gjermane, por se shanset që Gjermania të tërheqë njohjen e Kosovës janë “minus 100.000”, edhe në rast se AfD vjen në pushtet. Si një vend serioz, shton ai, Gjermania nuk bën politika “sot për nesër”.

“Nëse CDU do të krijojë një koalicion me AfD apo jo, mbetet për t'u pare. Gjermania do të jetë në një ngërç siç është tani Kosova”, vlerëson Canaj.

Duke folur për temat që kanë rezultuar të jenë më të rëndësishmet për votuesit në prag të zgjedhjeve të nesërme, Jeremiq thekson çështjen e zhvillimit ekonomik, edhe pse partitë politike kanë insistuar që migrimi të jetë një kartë e mirë për të fituar disa pikë më shumë politike.

"Kjo është jashtëzakonisht e rëndësishme për votuesit, por gjëja më e rëndësishme për ta është gjendja ekonomike. Kur u takuan katër kandidatët për kancelar, 90 për qind e temave ishin ekonomike. Të gjithë kanë pikëpamje pak a shumë të ndryshme për migracionin, dhe çështja e zhvillimit ekonomik është jashtëzakonisht e rëndësishme sepse Gjermania po hyn në një situatë në të cilën ekonomia e saj nuk mund të përmbushë nevojat në rritje që rrjedhin nga politikat që janë zbatuar”, thotë Jeremiq.